اعتراض «سوسک‌ها» در هند: زنان و کوئیرها در برابر محاصره و تحقیر جنسیتی، از قربانی‌بودنِ صرف سر باز می‌زنند

به گزارش دویچه وله (DW)، بامداد ۱۰ اکتبر، کنشگر ناوکیران نات (Navkiran Natt) از خانه خود خارج شد، از محاصره‌شدهٔ دهلی گذشت و به دنبال اعتراضی بود که بتواند به آن بپیوندد. او به‌طور فعال در اعتراضات کشاورزان سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۱ مشارکت کرد. در مصاحبه با DW، او معیار سنجش این جنبش را از شمار شرکت‌کنندگان جدا کرد: «موفقیت به این معنا نیست که چند نفر به جنتا منتر رسیده باشند، بلکه در این است که پس از عبور از موانع گذرگاه و خشونت دولت، مردم همچنان حاضر باشند از خانه بیرون بیایند.»

«حزب مردم سوسک‌ها» (CJP) در ابتدا یک کنش اینترنتی طنزآمیز بود. رئیس دیوان عالی هند سوری کانت زمانی جوانان بیکار را «سوسک» خوانده بود و نام این سازمان نیز متقابلاً به حزب بهاراتیا جانا پارتا (BJP) به رهبری مودی اشاره دارد. در ۲۰ ژوئیه، راهپیمایان CJP به سوی پارلمان رفتند و خواستار استعفای وزیر آموزش وقت، دهارمندرا پرادان، شدند. DW می‌گوید نیروهای امنیتی چماق، گاز اشک‌آور و سلاح‌های شلیک‌کننده ساچه را مستقر کردند و این اقدامات به جراحت و بازداشت گسترده انجامید. پس از آنکه پرادان در اواخر ژوئیه از سمت خود کناره‌گیری کرد، CJP خواستار استعفای کمیسیون عالی انتخابات هند، جیانش کومار، شد؛ در پس‌زمینه‌ای که در پیش‌نویس فهرست ملی رأی‌دهندگان بیش از ۱۳۰ میلیون نام حذف شده بود. گزارش DW درباره مبنا، فرایند یا پاسخ رسمی حذف نام‌ها توضیحی نداد.

تا اکتبر، برخی از رهبران CJP در بازداشت قضایی قرار داشتند یا با تهدید بازداشت روبه‌رو بودند. در تصاویری که DW ثبت کرده است، موانع گذرگاه، پلیس و سلاح‌ها فقط پس‌زمینه درگیری‌های پراکنده نبودند، بلکه شیوه‌ای بودند که دولت با آن‌ها به خواسته‌های سیاسی پاسخ می‌داد: مقام‌ها تعیین می‌کردند چه کسی اجازه عبور از خیابان را دارد و چه کسی بازداشت می‌شود؛ کنشگران نیز با تکیه بر همراهان، وکلا و رفت‌وآمد مکرر به خیابان، زندگی عمومیِ مسدودشده را بازسازی می‌کردند.

زنان و افراد کوئیر در این جنبش تماشاگران نبودند. رهبر دانشجویی نیها بورا (Neha Bora) که با ضمایر they/them خود را معرفی می‌کند، رئیس انجمن دانشجویان سراسر هند است؛ انجمنی که شاخه دانشجویی حزب کمونیست هند (مارکسیست-لنینی) آزادی‌بخش است. DW گزارش می‌دهد بورا در خیابان از دست پلیس گریخته، از موانع گذرگاه بالا رفته و از داخل ون بازداشت فریاد زده است. نویسنده ۲۹ ساله گورمههار کاوره (Gurmehar Kaur) نیز به بخش جوانان حزب کنگره هند (Indian Youth Congress) پیوسته است. او گفت منابع این حزب می‌توانند برای معترضانی با گرایش‌های سیاسی متفاوت، کمک حقوقی و شبکه ایمنی فراهم کنند. روز او اغلب با تمرین یا یوگا آغاز می‌شود و اغلب با آزادشدن او از بازداشت پلیس به کمک وکیل بخش جوانان کنگره پایان می‌یابد.

برای آن‌ها، حضور در مقابل دوربین و راه‌رفتن در خیابان به معنای خطرهای متفاوتی است. کاوره می‌گوید انتشار عکس همکاران مرد در رسانه‌ها برای آن‌ها اغلب «به‌شدت غافلگیرکننده و خرسند» است، در حالی که برای او جلب توجه «به معنای تهدید به مرگ، تهدید به تجاوز جنسی، تحقیر و آزار» است. نات نیز گفت: «اگر زنی رهبری اعتراض را بر عهده بگیرد، نخستین چیزی که به آن حمله می‌شود، جنسیت اوست.»

این تحقیر جنسیتی هم‌زمان در خیابان و فضای آنلاین دیده می‌شود. در شبکه‌های اجتماعی تصاویری از معترضان زن منتشر شده که هنگام درگیری با پلیس لباس‌هایشان به‌هم‌ریخته بود؛ همچنین تصاویر جنسی‌سازی‌شده‌ای که با هوش مصنوعی تولید شده‌اند، عکس معترضان زن را در صحنه‌های اعتراض ویرایش کرده‌اند. DW این تصاویر را به اقدام سازمان‌یافته دولت منتسب نکرده است، اما آن‌ها هم‌زمان با بازداشت‌ها و درگیری‌های خیابانی پدیدار شده‌اند و هزینه‌ای را که زنان بابت کنش عمومی خود می‌پردازند برجسته می‌کنند.

مقامات دهلی انکار کردند که با معترضان زن خشونت شده است و گفتند با آنان «با کرامت» رفتار شده است. بورا این ادعا را رد کرد و گفت شمار افسران پلیس زنی که بتوانند به معترضان زن رسیدگی کنند بسیار اندک است، در حالی که شمار معترضان زن زیاد است؛ او همچنین افزود: «چند معترض زن برای محافظت از من و جلوگیری از بازداشت شدنم آمدند.» در موادی که DW توصیف کرده است نتیجه‌ای از تحقیق مستقل وجود ندارد، بنابراین نمی‌توان این ادعاها را به‌عنوان مسئله‌ای نظام‌مند و اثبات‌شده توصیف کرد؛ در عین حال، انکار رسمی نیز جایگزین تحقیقی مستقل و قابل‌راستی‌آزمایی نمی‌شود. شرایط اطلاعاتی دو طرف اختلاف نامتقارن است: طرفی که به نیروی پلیس و منابع نهادی دسترسی دارد می‌تواند مستقیماً رسماً انکار کند، حال آنکه کسانی که تبعات بازداشت، دستکاری تصاویر و قرار گرفتن بدنشان در کانون مناقشه عمومی را متحمل می‌شوند، به‌سختی می‌توانند به‌طور مستقل راستی‌آزمایی کنند.

کنشگر کاویتا کریشنن (Kavita Krishnan) به‌صراحت این رویکرد را به چالش کشید که زنان صرفاً در جایگاه «قربانی» قرار گیرند. او گفت رویکرد «دخترم را نجات بده» دیگر برای پاسخ به خواسته‌های این نسل کافی نیست؛ خواسته‌ای بسیار مشخص مطرح است: اینکه زنان به‌عنوان «انسان‌هایی سیاسی و آزاد» دیده شوند. طرح شاخص «دخترم را نجات بده، دخترم را آموزش بده» (Beti Bachao, Beti Padhao) که دولت حزب بهاراتیا جانا پارتا در سال ۲۰۱۵ راه‌اندازی کرد، دقیقاً به همین چارچوب سیاسی اشاره دارد: وقتی زن نخست در جایگاه «دختری» که باید محافظت شود قرار می‌گیرد، دشوار است که هم‌زمان به او به‌عنوان سوژه‌ای سیاسی و توانمند در ارزیابی خطر، سازمان‌دهی همراهان و به چالش کشیدن سیاست‌ها اذعان کرد.

پس از آنکه در اواخر سپتامبر دختری ۱۷ ساله در نیودلهی به تجاوز گروهی مبتلا شد، زنان و گروه‌های LGBTQ+ خواستار خودمختاری بیشتر شدند و ایمنی جنسیتی دوباره به کانون توجه تبدیل شد. DW با استناد به داده‌های دفتر ملی سوابق جنایی هند گزارش می‌دهد در سال ۲۰۲۴ در مجموع ۴۴۱٬۵۳۴ پرونده مربوط به جرایم علیه زنان ثبت شد و به‌طور میانگین هر روز ۱٬۲۱۰ مورد گزارش شده است؛ کارشناسان معتقدند آمار رسمی تنها بخشی از خشونت جنسیتی را نشان می‌دهد. این ارقام مربوط به پرونده‌های اعتراض CJP نیستند، اما زمینه اجتماعی گسترده‌تر این مبارزه را تشکیل می‌دهند.

کریشنن همچنین اعتراض CJP را در دل موج گسترده‌تر ضد «ملی‌گرایی تمدنی» یا «ملی‌گرایی فرهنگی» قرار می‌دهد. به نظر او، این‌گونه سیاست‌ها با استفاده از زبان‌های حمایتی مانند «دختران، خانواده و سنت‌ها» دشمنی علیه گروه‌های اقلیت، مهاجران و افراد ترنس را برمی‌انگیزد؛ او ترامپ، اوربان و حزب آلت‌ناتیو برای آلمان (AfD) را نیز نام برد. این داوری سیاسی شخصی اوست و به این معنا نیست که بتوان نظام‌های کشورهای مختلف را یکسان انگاشت، اما پرسشی را مطرح می‌کند که باید پیگیری شود: خطاب حمایتی چگونه هم‌زمان به آستانه تعلق و ابزاری سیاسی برای طرد گروه‌های اقلیت بدل می‌شود؟

در روز پس از بازداشت نیز افرادی همچنان به خیابان آمدند. بورا از داخل ون بازداشت فریاد زد و کاوره میان زندگی روزمره و بازداشت پلیس رفت‌وآمد می‌کرد. کاوره گفت: «بیایید، بدن خود را در معرض خطر قرار دهید.»