“Sinulat ang ‘corrupto’ sa palad, naging meme ng sariling panunutya: Mali ang kalkulasyon ni Flávio Bolsonaro sa gabi ng halalan”

Sa gabi bago ang ikalawang round ng halalan, sinubukan ng kandidatong pangulo na mula sa kanan na maisulat sa kanyang palad ang isang parirala. Sa prime-time na telebisyong debate ng Linggo, nakaharap siya sa kasalukuyang pangulo na si Lula. Isinulat niya ang portugego na “corrupto” (korupsyon) sa kanyang palad at ipinakita ito sa kamera at sa mga manonood. Ayon sa The Guardian, sa isang debate na may milyong-manonood, hindi sinunod ng maraming tao ang inaasahan ng kampanya. Kinuha nila ang palad bilang sariling kumpisal.

Pagkatapos ng debate, dinagsa sa social media ang mga suporta ni Lula mula sa iba’t ibang hanapbuhay. Ang gitarista ng Pato Fu na si João Olúia ay nagsulat ng “muzikante” sa kanyang palad; ang komediano na si Antônio Tabet ay ipinakilala bilang “artist”; ang cellist at manunulat na si Carlos Mácio ay ipinakita ang kanyang pagkakakilanlan sa dalawang kamay; at ang nurse na si Carla Emmanuela Sacramento ay nagsulat ng “nurse sa frontline ng serbisyong pangkalusugan.” Ang kalihimpong pangkalusugan ng pamahalaan ni Lula na si Alexandre Padilha ay nagsulat ng “doktor,” habang sumali rin ang politikal na siyentista at astropisikista na si Tábata Amaral. Pareho rin ang mga guro, inhinyero, reporter, pilot, sikolohista, sastre, janitor at polista. Ang label na “korupsyon,” na orihinal na ginamit upang akusahan ang kalaban, ay ginawang mga larawan ng propesyonal na pagkakakilanlan.

Tawag ng eksperto sa Latin America na si James Bosworth sa aksyong ito bilang “mahalagang pagkakamali” sa pagsusumikap ni Bolsonaro na makapangyarihan. Isinulat niya: “Maaari itong dating parang isang inspiradong birador bago ang halalan, ngunit sa halip ay iniwan sa mundo ang isang meme na susundan ang kanyang karera sa pulitika.” Sinabi niya: “Huwag isulat ang ‘corrupto’ sa palad at ipakita ito sa mga manonood.”

Higit pa sa meme, ang mahalagang punto ay ang kahilingan ni Lula sa parehong debate para sa katumbas na pagsusuri. Kung paborito si Bolsonaro na sa parehong paraan ay magbukas ng talaan ng bangko at recordings ng tawag, nais ni Lula na payagan ang awtoridad sa halalan na suriin ang kaugnay na mga talaan ng kanyang sarili at ng kanyang malapit na mga kamag-anak, upang ipakita na hindi siya korupto. Hanggang sa paglathala ng The Guardian, hindi pa sumasagot si Bolsonaro.

Nitimba ng kahilingang ito ang magkakasalungat na pagsusuri sa iisang pamantayan ng beripikasyon: walang maaaring manghiling sa kalaban na ihat ang kanyang mga talaan habang iniieksklude ang sariling talaan. Ang Partido dos Trabalhadores, o PT, na kabilang si Lula, ay naging bahagi rin ng malakingeskandal ng korupsyon. Kaya’t hindi isang katibayan ng kawalang-kaliyaan na walang nang kailangang beripikasyon ang kanyang alok; kailangan pa itong ilapat sa mga talaang maaaring suriin ng awtoridad sa halalan at ng publiko. Ang pagtanggap ba ni Bolsonaro sa beripikasyon sa katumbas na saklaw ay isang pagsubok na hindi maiiwasan.

Hindi rin mababa ang presyon ng pagsusuri na kinakaharap ni Bolsonaro. Matagal nang nahaharap siya ng mga alegasyon ng korupsyon, ngunit pinatutunawan niya ang lahat at hindi siya kailanman nahatol sa pagkakaisa ng batas. Ayon sa The Guardian, iniulat ng media sa Brazil noong Lunes na isinasagawa ng pulisya federasyon ang imbestigasyon kay Bolsonaro kaugnay ng isang imbestigasyon sa money laundering. Noong nakaraang linggo, sinalakay ng pag-aresto ang dalawang kaalyado niya sa ilalim ng pinag-aalala na pakikipag-ugnayan sa organisasyong “Red Command” ng droga. Sinabi niyang nagulat siya sa mga pag-aresto at iginabot na may karapatan silang patunayan ang kanilang kawalang-kaliyaan. Hindi ibinigay ng ulat ang resulta ng imbestigasyon, kaya’t hindi maaaring ipagpalagay na ipinatunay nang pagkasala ang imbestigasyon sa money laundering, ang alegasyon ng korupsyon at ang pinag-aalala na pakikipag-ugnayan sa droga.

Ayon sa The Guardian, ipinapakita ng polling na maliit lamang ang lead ni Bolsonaro kay Lula bago ang ikalawang round; noong Oktubre 4, sa unang round ng halalan, nagwagi siya ng mahigit na dalawang milyong boto. Hindi ibinigay ng ulat ang ahensya ng polling, ang laki ng sampol at ang margin of error, kaya maaaring magbago pa ang eksaktong laki ng lead. Hindi maisusukat nang mag-isa ang epekto ng alon ng sariling panunutya sa social media sa mga boto, ngunit ipinapakita nito na nagbalik sa kanyang mukha ang parirala sa pampublikong diskurso. Ang “corrupto” sa palad ay ginawang propesyonal na pagkakakilanlan ng mga suporta; ang tunay na naghihintay ng sagot ay kung handa nang tumanggap si Bolsonaro ng katumbas na antas ng pagsusuring inaalok ni Lula.