Daripada dua kepada 180: bagaimana dasar ‘penyebaran altitud tinggi’ AS menukar pematuhan tempatan menjadi hujan asid rentas sempadan

Menurut edisi dunia The Times of India, syarikat elektrik Amerika Syarikat pada 1970-an mencipta kaedah kawalan pencemaran untuk mematuhi piawaian baharu kualiti udara di aras bumi yang kelihatan bijak, tetapi kosnya ditanggung pihak lain. Mereka membina cerobong gergasi setinggi lebih 500 kaki dan melepaskan sulfur dioksida serta nitrogen oksida ke dalam aliran udara yang lebih tinggi dan lebih laju. Strategi yang digelar “penyebaran” ini menghalang bahan pencemar daripada mendap di sekitar loji janakuasa, tetapi membolehkannya dibawa angin lazim melintasi sempadan negeri dan negara sehingga berkembang menjadi krisis hujan asid di seluruh Amerika Utara.

Pejabat Akauntabiliti Kerajaan Amerika Syarikat merekodkan perubahan ini dalam laporan siasatan bertajuk Air Quality: Tall Stacks and Their Contribution to Interstate Transport of Air Pollution (GAO-11-473). Pada 1970, hanya dua cerobong industri melebihi 500 kaki wujud di seluruh negara; menjelang 1985, jumlah itu meningkat kepada lebih 180. Loji janakuasa tidak memilih untuk memasang alat penyental penyahbelerang yang mahal atau penapis lain di punca, sebaliknya bergantung pada “pencairan di altitud tinggi” — selagi kepekatan bahan pencemar di aras bumi sekitar loji menepati piawaian, operasi dianggap patuh.

Kos sebenar ditanggung kawasan di bawah arah angin yang terletak ratusan, malah lebih seribu batu jauhnya. Kira-kira satu pertiga cerobong tinggi AS tertumpu di lima negeri dalam lembangan Sungai Ohio — Illinois, Indiana, Ohio, Pennsylvania dan West Virginia — yang menjadi pusat penjanaan elektrik arang batu. Angin barat yang lazim membawa bahan berasid daripada loji ini ke timur dan utara, mengganggu keseimbangan kimia tasik di Pergunungan Adirondack, New York, serta New England, menyingkirkan nutrien penting daripada tanah hutan tanah tinggi dan menyebabkan kematian besar-besaran pokok red spruce di kawasan altitud tinggi.

Pengangkutan pencemaran merentas sempadan mencetuskan pergeseran diplomatik yang serius antara Amerika Syarikat dan Kanada. Menurut rumusan The Times of India, pelepasan daripada loji AS bergerak jauh ke Kanada dan mengasidkan ribuan tasik di Ontario serta Quebec. Konflik alam sekitar yang menjadi pertikaian besar antara Washington dan Ottawa pada 1980-an ini mendedahkan logik yang kejam: apabila sesebuah negara menganggap pematuhan piawaian kepekatan tempatan sebagai penghujung tanggungjawabnya, “kebersihan” negara itu boleh dibina sepenuhnya di atas kos ekologi negara jiran.

Kelewatan kawal selia membesarkan lagi ketidakadilan ini. Pada 1977, Kongres AS meminda Seksyen 123 Akta Udara Bersih dan memperkenalkan had ketinggian cerobong berdasarkan “Amalan Kejuruteraan Baik” (GEP), dalam usaha menyekat helah “mematuhi piawaian melalui ketinggian cerobong”. Namun banyak cerobong tinggi yang dibina lebih awal terus beroperasi selama beberapa dekad tanpa peralatan kawalan pencemaran moden. Laporan GAO menunjukkan bahawa sehingga akhir 2000-an, 56% dandang arang batu yang disambungkan kepada cerobong tinggi masih tidak mempunyai penyental penyahbelerang, manakala 63% tidak memiliki sistem kawalan nitrogen oksida canggih. Kebanyakan unit tanpa kawalan ini dibina ketika ledakan pembinaan sebelum 1980.

Perubahan dasar sebenar hanya tiba pada 1990. Pindaan Akta Udara Bersih yang diluluskan pada tahun itu mewujudkan “Program Hujan Asid”, yang mewajibkan syarikat elektrik memasang peralatan kawalan pencemaran atau beralih kepada arang batu rendah sulfur. Program itu akhirnya mengurangkan pelepasan sulfur serantau lebih 80%, membuktikan bahawa kawalan pencemaran yang berkesan mesti menangkapnya di punca, bukannya sekadar menghantar gas buangan ke lapisan atmosfera yang lebih tinggi.

Sejarah kawal selia lebih dua dekad, daripada “penyebaran” kepada “Program Hujan Asid”, memperlihatkan pola yang biasa: apabila kos pematuhan boleh dipindahkan kepada pihak yang lebih lemah dari segi geografi dan politik — negeri di bawah arah angin, negara jiran, malah ekosistem yang tidak mempunyai hak mengundi — pencemar cenderung menyamakan “menepati piawaian” dengan “menyelesaikan masalah” dan menganggap pencairan sebagai rawatan.