Atas Nama Tudung: Iran Sapu Bersih Kedai Kopi Secara Sistematik, Pemilik Rantaian Dihukum 12.5 Tahun

Mahkamah Agung Iran mengekalkan hukuman 12 tahun 6 bulan penjara dan perampasan seluruh aset terhadap pengasas rantaian kedai kopi terkenal Saediniya, Sadegh Saediniya. Menurut laporan Deutsche Welle, rantaian yang memiliki 10 cawangan ini menutup operasi sebagai sokongan terhadap seruan mogok semasa gelombang protes kebangsaan yang bermula pada 28 Disember 2025, dan kemudiannya dituduh menjalankan 'propaganda anti-negara', dengan semua cawangannya ditutup atas perintah kehakiman.

Ini bukan kes terpencil. Deutsche Welle memetik statistik organisasi hak asasi manusia HRANA yang menunjukkan bahawa pada 19 Julai tahun ini sahaja, pihak berkuasa Iran menutup sekurang-kurangnya tujuh buah kedai kopi dan restoran atas alasan tidak mematuhi peraturan tudung paksa. Sekumpulan kedai kopi berhampiran Taman Vanak di Tehran ditutup, menyebabkan sekurang-kurangnya 200 orang kehilangan pekerjaan. Laporan itu menunjukkan bahawa protes yang meletus sejak akhir Disember tahun lalu secara meluas dianggap sebagai pemberontakan terbesar Iran sejak Revolusi Islam 1979, dan penindasan pihak berkuasa terhadap kedai kopi jelas semakin meningkat dari segi kekerapan dan justifikasi—penutupan tidak lagi berlaku hanya semasa protes, malah berterusan.

"Mereka menutup kedai kopi kami dengan alasan kami menerima pelanggan yang tidak memakai tudung, tetapi itu hanya dalih," kata Nasser, seorang pemilik kedai kopi di Tehran, kepada Deutsche Welle. "Di jalanan Tehran, wanita dan gadis sebenarnya sudah meninggalkan pemakaian tudung paksa, tetapi kerajaan mewajibkan kami untuk tidak membenarkan mereka masuk ke kedai kopi."

Sapu Bersih Atas Nama Tudung

Media seperti akhbar Javan yang berkaitan dengan Kor Pengawal Revolusi Iran sebelum ini menggambarkan kedai kopi sebagai 'tempat berkumpul penunjuk perasaan', yang menjadi ancaman kepada 'keselamatan negara'. Selain Saediniya, kedai kopi seperti 'Lamiz' dan 'Voria' juga menghadapi nasib yang sama—yang kedua dimiliki oleh seorang pemain bola sepak Iran yang terkenal, dan semuanya ditutup atas perintah kehakiman dengan alasan 'secara tidak langsung menyokong seruan protes'.

Laporan itu pada masa yang sama mendedahkan satu ironi: bilangan kedai kopi di Tehran melonjak daripada kira-kira 300 buah pada awal 2010-an kepada sekitar 4,000 buah sekarang, dan pertumbuhan letupan ini sendiri dianggap oleh penganalisis sebagai tindak balas kolektif masyarakat Iran terhadap keadaan krisis yang berpanjangan.

Pakar psikologi klinikal dan penganalisis psikoanalisis Saba Alaleh, yang telah lama memberi perhatian kepada isu-isu politik dan sosial, memberitahu perkhidmatan bahasa Parsi Deutsche Welle: "Dalam persekitaran sedemikian, orang bukan sahaja ingin membeli atau berseronok, mereka mencari tempat yang membolehkan mereka untuk sementara waktu melepaskan diri daripada tekanan kehidupan harian. Oleh itu, kedai kopi menjadi 'ruang ketiga'—bukan rumah, bukan tempat kerja, tetapi tempat di antara keduanya yang membolehkan seseorang untuk seketika melepaskan peranan dan tekanan, membina hubungan dengan orang lain, dan merasakan bahawa kehidupan masih boleh dikawal."

Beliau menunjukkan bahawa masalahnya kini bukan lagi sekadar penindasan terhadap wanita yang tidak memakai tudung. "Kerajaan autoritarian biasanya cuba mengawal aliran maklumat, interaksi sosial, dan cara organisasi warganegara," kata Alaleh, "Sebarang tempat yang melampaui pengawasan langsung pihak berkuasa dan membolehkan orang ramai membina kepercayaan, dialog, dan ikatan sosial akan melemahkan sebahagian monopoli kerajaan terhadap ruang awam."

Menekan 'Ruang Ketiga'

Nasser mendedahkan bahawa pelanggan di kedainya bukan semuanya daripada kelas kaya. "Di banyak tempat di Tehran, golongan muda daripada keluarga kelas menengah juga akan berkumpul di kedai kopi, dan ramai pelanggan kami tergolong dalam kumpulan ini." Trend kedai kopi sangat popular dalam kalangan 'Generasi Z' Iran, dan generasi ini sedang menanggung kesan terbesar daripada inflasi ganas dan kos sara hidup yang tinggi di Iran.

Alaleh menegaskan bahawa bagi pihak keselamatan, walaupun sekumpulan anak muda yang sekadar berkumpul secara santai, boleh dianggap mewakili kemunculan rangkaian sosial bebas di luar struktur kuasa formal. "Rangkaian bebas ini semakin meluas dan berakar umbi, semakin sukar bagi kerajaan untuk mengekalkan kawalan eksklusif terhadap ruang awam," katanya. Pada pandangannya, penindasan terhadap kedai kopi dan pelanggannya merupakan sebahagian daripada usaha pihak berkuasa untuk mengekalkan monopoli mereka terhadap ruang awam.

Penyunting Deutsche Welle: Srinivas Mazumdaru