Bezetting onder de naam 'veiligheidszone': Netanyahu betreedt voor de derde keer Syrisch grondgebied en daagt Iran uit

Op de Hermonberg, aan de oostkant van de Golanhoogten in Syrië, zette de Israëlische premier Netanyahu woensdag voor de derde keer voet op het Syrische grondgebied dat hij een 'veiligheidszone' noemt en dat de Verenigde Naties ooit een 'bufferzone' noemden. Volgens France 24 was dit bezoek niet alleen een verklaring van bezetting, maar ging het ook gepaard met een onverbloemde dreiging richting Teheran.

Netanyahu en minister van Defensie Katz inspecteerden samen de troepen aan de Syrische zijde van de Hermonberg, op de Israëlisch-Syrische grens. Netanyahu zei dat 'er nog werk te doen is — de belangrijkste taak is het omverwerpen van het terreurregime van Iran, en we zijn heel dicht bij dat doel', en beweerde dat 'de hele "as" uiteindelijk zal instorten'. De achtergrond van deze woorden is een zes maanden durende Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran. De bewering dat 'het Iraanse regime op instorten staat' is momenteel echter slechts een eenzijdige uitspraak van Netanyahu, zonder onafhankelijke onderbouwing.

De 'veiligheidszone' waar de twee stonden, was oorspronkelijk de bufferzone die de VN sinds 1974 patrouilleerde om Israëlische en Syrische troepen van elkaar te scheiden. Dit mechanisme was het product van het Akkoord over Troepenscheiding van 1974, bedoeld om de militaire confrontatie tussen de twee landen te temperen. Nu is het door het Israëlische leger onder het mom van 'voorkomen dat terreurlegers zich aan de grens vestigen' omgevormd tot een de facto bezettingszone. Katz richtte zich via een videoboodschap vanaf de top van de Hermonberg tot de Syrische president Ahmad al-Shara, zonder enige terughoudendheid: 'Van hieruit richten wij ons tot de Syrische president, 35 kilometer hiervandaan in het paleis van Damascus, met een krachtige en duidelijke boodschap: wij staan op de Hermonberg, in de veiligheidszone, en wij zullen hier niet vertrekken.'

Het Syrische ministerie van Buitenlandse Zaken publiceerde onmiddellijk een verklaring waarin het de binnenkomst van Netanyahu op Syrisch grondgebied scherp veroordeelde als een 'openlijke schending van de soevereiniteit, territoriale integriteit en het internationaal recht van de Syrische Arabische Republiek' en bestempelde het als een 'provocerende daad'. Deze veroordeling zal vrijwel zeker alleen op papier blijven staan: sinds de Syrische islamitische leiders eind 2024 de macht overnamen van Assad, heeft Israël honderden luchtaanvallen en meerdere grondinvasies op Syrisch grondgebied uitgevoerd; Israëlische functionarissen hebben herhaaldelijk gezworen de troepen in de 'bezette zone' te zullen handhaven en streven ernaar deze uit te breiden tot een grotere 'gedemilitariseerde zone'.

Het hernoemen van de VN-bufferzone tot 'veiligheidszone' is in wezen een legitimering van de bezetting op taalkundig niveau. De soevereiniteit over de bufferzone behoort Syrië toe en wordt beperkt door het VN-mechanisme; de 'veiligheidszone' is een eenzijdig opgeëiste militaire aanwezigheid, gedefinieerd door Israëlisch geweld. Binnen het kader van het internationaal recht is dit onderscheid cruciaal: de eerste is een omkeerbare regeling onder internationaal toezicht, de tweede is een ongebreidelde territoriale bezetting.

Voor Syrië is de reële prijs van deze bezetting duidelijk en zwaar. Op het moment dat Syrië net een regimewisseling heeft doorgemaakt en alles opnieuw moet worden opgebouwd, wordt het zuidelijke grondgebied door de buurstaat voortdurend bezet onder het mom van 'terrorismebestrijding'. De Syrische regering is niet in staat de bezettingsmacht te verdrijven, noch kan zij rekenen op effectieve diplomatieke steun. Syrië onder de Assads was lange tijd een bondgenoot van Iran, en het vacuüm in het zuiden van Syrië werd opgevuld door pro-Teheran-milities; na de val van Assad verdwenen deze krachten, wat Israël een 'venster' bood voor militaire binnenkomst. Met andere woorden: Israël reageert niet op een urgente grensdreiging, maar maakt gebruik van het Syrische politieke vacuüm om zijn machtsbereik uit te breiden.

De dreigementen richting Iran vormen de logische voortzetting van dit bezettingsverhaal. Katz verklaarde openlijk: 'Iran is op de achtergrond aanwezig; we hebben het al twee keer aangevallen, en indien nodig zullen we het een derde keer aanvallen om de dreiging verder te neutraliseren.' Dit is geen op zichzelf staande intimidatie — de Amerikaans-Israëlische oorlog tegen Iran duurt al zes maanden en het oorlogsgeweld heeft zich verspreid via de 'weerstandsas' in het Midden-Oosten. Wanneer 'terrorismebestrijding' en 'regime change' met elkaar worden verward, wanneer 'veiligheid' wordt gedefinieerd als permanente bezetting van andermans grondgebied en een voortdurende oorlog tegen een andere soevereine staat, wordt het VN-mechanisme een wassen neus.

'Terrorismebestrijding' is nooit een blanco cheque die onbeperkt kan worden ingezet. In het zuiden van Syrië is de Israëlische militaire aanwezigheid niet door de VN goedgekeurd, noch heeft de Syrische regering ermee ingestemd; de oorlog tegen Iran bestempelt een soevereine staat in zijn geheel als een 'terreurregime'. Waar deze twee discoursen samenkomen, vindt een systematische erosie plaats van de grondbeginselen van het internationaal recht — soevereine gelijkheid, het verbod op gebruik van geweld en territoriale integriteit.

De veroordeling door het Syrische ministerie van Buitenlandse Zaken, de propaganda over 'het naderende instorten van het Iraanse regime', de dreigementen vanaf de top van de Hermonberg — deze beelden samen schetsen een helder beeld van machtsongelijkheid: Israël definieert grenzen met geweld, vervangt diplomatie door oorlogsdreiging en vervangt het VN-mechanisme door unilateralisme; zijn belangrijkste bondgenoot, de Verenigde Staten, vecht samen met Israël mee in de oorlog tegen Iran en laat deze bezetting van Syrisch grondgebied oogluikend toe. De prijs zal worden betaald door het Syrische volk, het Iraanse volk en de gewone bewoners van het hele Midden-Oosten.