Israël veroordeelt toekenning Nobelprijs voor de Vrede aan Pillay, spanning tussen internationale aansprakelijkheidsmechanismen en staatsmacht wordt zichtbaar

Volgens de New York Times heeft mensenrechtenadvocaat Navi Pillay de Nobelprijs voor de Vrede van dit jaar ontvangen. Het besluit van het Noorse Nobelcomité werd op de dag van de bekendmaking onmiddellijk openlijk veroordeeld door Israël.

Pillay had eerder als voorzitter van het comité een rapport dat vaststelde dat Israël genocide heeft gepleegd in de Gazastrook, in het centrum van de internationale media-aandacht geplaatst. Deze vaststelling op zich is een hoog risico-praktijk waarbij internationale mechanismen, tegen de achtergrond van langdurige militaire operaties en blokkades, proberen een juridische kwalificatie te geven aan de ernstigste internationale misdrijven.

De berichtgeving in de New York Times schetst de bezwaren van Israël tegen de toekenning, maar verwijst niet specifiek naar de exacte woorden of schriftelijke verklaringen van Israëlische functionarissen. Details over de motivering van het Nobelcomité, de dankwoorden van Pillay zelf en de onmiddellijke reacties van regeringen van andere landen zijn in de huidige openbare berichtgeving nog onvoldoende aanwezig. Het ontbreken van deze informatie is op zich ook een graadmeter voor het operatieklimaat van internationale aansprakelijkheidsmechanismen.

Wanneer een land bij langdurige militaire operaties, bezetting en blokkades voortdurend door internationale instellingen en het maatschappelijk middenveld wordt gedocumenteerd, en zijn regering de desbetreffende internationale juridische processen afdoet als vooringenomen of gepolitiseerd, dan ligt de kernvraag niet meer bij de identiteit van een individuele laureaat. Internationale aansprakelijkheidsmechanismen — of deze nu de vorm aannemen van rapporten van VN-comités, rechtszaken bij het Internationaal Gerechtshof of onderzoeken door het Internationaal Strafhof — staan, zodra zij oorlogshandelingen van grootmachten en hun bondgenoten proberen vast te stellen, onder directe politieke druk van staatsmacht. De doden, de hongersnood en de verwoeste infrastructuur onder de burgerbevolking van Gaza vormen de bewijsgrondslag waarop deze mechanismen steunen. Door de Vredesprijs toe te kennen aan degene die dit proces aanstuurt, verleent het Nobelcomité op symbolisch niveau zijn rugdekking aan internationale aansprakelijkheidsmechanismen en wordt het machtsspel rondom deze mechanismen opnieuw opgevoerd.