Nieustanne uderzenia wojsk USA na irańskie tankowce kształtują układ sił w Zatoce Perskiej, globalne arterie energetyczne odczuwają skutki kaskadowe

Centralne Dowództwo USA ogłosiło 8 września zniszczenie pięciu irańskich tankowców w Zatoce Omańskiej oraz w pobliżu irańskiej wyspy Chark. Według doniesień NPR, od ubiegłej soboty wojska USA dokonały uderzeń na osiem irańskich jednostek transportujących ropę naftową, w ramach operacji mającej na celu osłabienie irańskiej arterii ekonomicznej. Iran natychmiast odpowiedział atakiem na amerykańską bazę lotniczą w Jordanii, a intensywność konfliktu gwałtownie wzrosła w ciągu jednej nocy.

Najbardziej bezpośrednią ceną tej operacji wojskowej, prowadzonej pod hasłem "odcięcia arterii ekonomicznej", ponosi globalny rynek energii. NPR, powołując się na dane rynkowe, wskazuje, że obecna runda konfliktu windowała cenę ropy Brent z powrotem powyżej 100 dolarów za baryłkę. Kolejne niszczenie tankowców, będących głównym filarem finansów Iranu, oznacza, że Cieśnina Hormuz — przez którą przepływa około jedna piąta światowego transportu ropy — jest zmuszona do absorbowania ryzyka konfrontacji wojskowej znacznie przekraczającego jej projektowane możliwości. Ciężar wzrostu cen energii będzie przenoszony wzdłuż łańcucha dostaw na globalnych konsumentów — szczególnie tych w krajach rozwijających się, które nie posiadają ani wpływu na ceny, ani możliwości oddziaływania na amerykańskie decyzje wojskowe.

Głębsze skutki dotyczą samej architektury bezpieczeństwa w Zatoce Perskiej. Według analizy dziennikarki NPR Aji Batrawy, kraje arabskie Zatoki Perskiej początkowo przyjmowały stacjonujące wojska USA w celu odstraszania regionalnych przeciwników amerykańską obecnością wojskową. Jednak w najnowszej rundzie konfliktu bazy te zostały z kolei zaatakowane przez Iran, a tak zwane "aktywa odstraszające" przekształciły się w cele militarne. Ta rzeczywistość skłania kraje Zatoki do poszukiwania bliższych relacji obronnych z innymi państwami, a regionalny układ, w którym USA stanowiły jednobiegunowy filar bezpieczeństwa, ulega biernemu rozluźnieniu. Długoterminowe cele strategiczne USA na Bliskim Wschodzie pozostają niejasne, a publiczna debata na temat przyszłej skali rozmieszczenia wojsk jest bardzo ograniczona. NPR wskazuje, że wycofanie wojsk mogłoby zostać odebrane przez przeciwników jako oznaka słabości, lecz utrzymanie status quo oznacza dalsze ponoszenie ryzyka ataków na bazy.

Tymczasem zamknięcie informacyjne pogłębia wątpliwości co do kierunku konfliktu. Pentagon nie ujawnił stopnia uszkodzeń amerykańskich baz, a administracja Trumpa zażądała od firm satelitarnych cenzury obrazów z regionu Zatoki. Zakres wykonania żądania cenzury obrazów satelitarnych, jego podstawa prawna oraz stopień zgodności firm satelitarnych pozostają niejasne. Podejście to stanowi wyraźny kontrast wobec publicznie deklarowanej przez wojska USA zasadności ich działań: gdy jedno państwo prowadzi nieustanne uderzenia wojskowe pod publicznie ogłoszonym celem "osłabienia gospodarki przeciwnika", jednocześnie ukrywając własne straty i ograniczając niezależne rozpowszechnianie obrazów, ocena legalności decyzji traci podstawową bazę faktyczną. Straty Iranu oraz skala jego kontrakcji również nie zostały w pełni ujawnione, co dodatkowo powiększa czarną skrzynkę informacyjną.

Jednostronne uderzenia USA na irańskie tankowce poruszają także szereg kontrowersyjnych kwestii prawa międzynarodowego dotyczących statusu niebojowych jednostek, proporcjonalności użycia siły oraz definicji blokady. Rzeczywiste koszty tego rodzaju jednostronnej interwencji wojskowej ponoszą wspólnie mieszkańcy regionu, globalni konsumenci energii oraz kraje Zatoki zmuszone do opowiedzenia się po jednej ze stron — podczas gdy proces decyzyjny skupiony jest w rękach nielicznych instytucji w Waszyngtonie. Gdy "odcięcie arterii ekonomicznej" staje się celem strategicznym, bezpieczeństwo Zatoki, globalna stabilność energetyczna oraz przejrzystość informacyjna stają się szkodami ubocznymi.