Obserwacje przedwyborcze w Malmö: szkło powiększające skrajnie prawicowej narracji i prawdziwy koszt szwedzkiej polityki imigracyjnej

W niedzielę (14 września) w Szwecji odbędą się wybory parlamentarne, które wchodzą w ostatnią fazę kampanii. Według doniesień Al Jazeery, ogólnokrajowe sondaże pokazują, że koalicja opozycyjna centrolewicowa kierowana przez Socjaldemokratów prowadzi nad blokiem prawicowym jedynie kilkoma punktami procentowymi, a różnica ta w ciągu ostatniego miesiąca systematycznie się zmniejsza.

Na centralnym placu Malmö, trzeciego co do wielkości miasta Szwecji, rzędy drewnianych budek wyborczych stoją tuż obok siebie, a przedstawicieli Partii Lewicy i skrajnie prawicowych Szwedzkich Demokratów dzieli mniej niż metr, gdy wręczają ulotki przechodniom. Miasto ze względu na swoje zróżnicowaną strukturę stało się punktem centralnym tych wyborów – spośród 368 tysięcy mieszkańców ponad jedna trzecia urodziła się poza Szwecją.

Malmö jest wielokrotnie przedstawiane przez prawicę jako „ostrzeżenie o niepowodzeniu integracji". Według doniesień Al Jazeery, brytyjski populistyczny polityk Nigel Farage w 2017 roku publicznie nazwał je „stolicą gwałtów Europy" – twierdzenie to zostało uznane za absurdalne przez znanego szwedzkiego kryminologa; niemiecka AfD również włączyła to miasto do swojej antyimigranckiej narracji.

Jednak dla ludzi tu żyjących prawdziwym ciężarem nie są odległe etykiety, lecz praca, czynsze i opieka zdrowotna. Radna miejska Partii Lewicy Anfal Mahdi, w wywiadzie dla Al Jazeery w ratuszu, powiedziała: „Prawicowi politycy całkowicie ignorują wyzwania społeczno-ekonomiczne, z jakimi borykają się mieszkańcy osiedli miliona mieszkań." Odnosiła się do projektu budowlanego realizowanego w latach 1965–1974, w ramach którego Szwecja wybudowała milion mieszkań dla rodzin robotniczych. Przez dziesięciolecia, w miarę wyprowadzania się rdzennej ludności, te dzielnice stopniowo stawały się miejscem osiedlania się nowych imigrantów i uchodźców, a oficjalnie oznaczone są jako „obszary szczególnie narażone".

Rodzina Mahdi wyemigrowała z Iraku do Szwecji po wojnie w Zatoce Perskiej, a ona sama dorastała w tych dzielnicach. Powiedziała, że w jej otoczeniu byli przyjaciele z Bośni, Palestyny i Somalii, a „choć materialnie nie byliśmy zamożni w trakcie dorastania, wspieraliśmy się nawzajem". Najsłynniejszy syn tego miasta, Ibrahimović, również pochodzi z Rosengård – jednego z osiedli miliona mieszkań, które do dziś jest na policyjnej liście „obszarów szczególnie narażonych".

Mahdi otwarcie stwierdziła, że to „polityka portfela" – opieka zdrowotna i bezrobocie – stanowi wspólny, kluczowy problem wszystkich warstw społecznych. Stopa bezrobocia w Malmö wynosi około 11%, co czyni je jedną z gmin o najwyższym bezrobociu w Szwecji; opieka zdrowotna jest najważniejszym tematem dla wyborców w całym kraju. 78-letnia Lena, wolontariuszka wyborcza Partii Umiarkowanej, stawia na pierwszym miejscu edukację i integrację.

**Konkretne koszty polityki imigracyjnej**

Raport Al Jazeery szczegółowo dokumentuje wpływ serii zaostrzeń wprowadzonych od czasu dojścia do władzy obecnego prawicowego rządu na zwykłe rodziny:

W ramach polityki obecnego rządu wielu nastolatkom, którzy dorastali w Szwecji, nakazano opuszczenie kraju po ukończeniu 18. roku życia, podczas gdy ich rodzicom pozwolono pozostać. Polityka ta została zawieszona w marcu tego roku w związku z silnym sprzeciwem publicznym, a w czerwcu uruchomiono reformę.

Jeszcze bardziej skrajny przypadek wyszedł na jaw w lutym tego roku: szwedzki Urząd ds. Imigracji nakazał deportację ośmiomiesięcznego chłopca imieniem Emanuel, urodzonego w Szwecji, samotnie z powrotem do Iranu, podczas gdy jego rodzina zachowała pozwolenie na pobyt.

Rząd wielokrotnie podnosił również próg wynagrodzenia wymagany do uzyskania pozwolenia na pracę – w czerwcu tego roku podniesiono go z 80% do 90% mediany szwedzkich wynagrodzeń. Binto Drame powiedziała Al Jazeerze, że jej wujkowi nakazano opuszczenie kraju, ponieważ nie spełnił progu dochodowego.

Tymczasem Szwedzcy Demokraci – partia mająca korzenie w nowym nazizmie – zajmują obecnie drugie miejsce w sondażach. Premier Ulf Kristersson zobowiązał się, że jeśli prawicowy blok wygra wybory, przyzna partii stanowiska w gabinecie, w tym tekę ministra ds. imigracji. Oznacza to, że wspomniane konkretne polityki dotykające rodzin mogą zostać jeszcze bardziej zinstytucjonalizowane.

**Przestępczość z użyciem broni palnej i rekrutacja nieletnich**

Przestępczość to kolejny główny temat wyborczy. Szwecja licząca 10,6 miliona mieszkańców znajduje się wśród krajów europejskich o najwyższym wskaźniku śmiertelnych postrzeleń, mimo że w zeszłym roku liczba incydentów śmiertelnej przemocy spadła do najniższego poziomu od 2012 roku. Według doniesień Al Jazeery, sieci przestępcze rekrutują dzieci w wieku już 12 lat do przewożenia broni, handlu narkotykami i wykonywania zabójstw na zlecenie; w 2024 roku ujawniono, że duńskie gangi zatrudniały szwedzkich nastolatków do przeprowadzania strzelanin i zamachów bombowych.

W kwestii podejścia do przestępczości prawica kładzie nacisk na kary i odstraszanie, lewica i centrolewica podkreślają rozwiązywanie problemów u źródeł, rehabilitację i prewencyjną pracę socjalną. Jednak raport wskazuje również, że stanowiska partii nie są całkowicie wyraźne – Socjaldemokraci poparli obniżenie wieku odpowiedzialności karnej, podczas gdy Partia Lewicy, Partia Zielonych i Partia Centrum głosowały przeciw.

**Młodzi wyborcy w mediach społecznościowych**

Według obserwacji Al Jazeery, frekwencja młodych wyborców w tych wyborach jest wyższa niż w poprzednich. 19-letni Jakob powiedział: „Teraz wszystkie treści, które widzę na TikToku, pochodzą z kont partii politycznych, mają dużo polubień i wyświetleń, wiele filmów jest w trendach." Sara, Palestynka po dwudziestce, powiedziała Al Jazeerze, że „polityka podziałów" stała się normą, a dyskurs wokół imigracji i islamu sprawia, że czuje, iż „niektórzy ludzie wcale nie chcą integracji, a nawet asymilacji – chcą tylko, żebyś odszedł".

20-letni Adam, kwiaciarz sprzedający kwiaty na placu, wyraził inny rodzaj niepokoju: „Młodzi ludzie interesują się polityką, ale wielu z nas uważa, że niezależnie od tego, kto dojdzie do władzy, nic tak naprawdę się nie zmieni."