Kituo cha mafunzo ya walimu chashambuliwa katika eneo la Kiingereza Cameroon: polisi mmoja auawa, walimu watano watekwa nyara

Kwa mujibu wa Al Jazeera, mkuu wa utawala wa Mkoa wa Kaskazini-Magharibi nchini Cameroon, Adolphe Lele Lafrique, aliiambia AFP tarehe 9 kwamba kundi la watu wenye silaha “lilipenya” katika kituo cha mafunzo ya walimu katika mji wa Wum Jumanne asubuhi wiki hii. Wum iko takribani kilomita 80 kaskazini mwa mji wa Bamenda. Polisi mmoja aliyekuwa eneo la tukio alijaribu kuwazuia, lakini watu hao wenye silaha “walimmiminia risasi” na kumuua papo hapo; kisha walimu watano wakapelekwa mahali pasipojulikana. Vikosi vya usalama vinawasaka washambuliaji, na hadi sasa walimu waliotekwa nyara hawajulikani walipo.

Mkoa wa Kaskazini-Magharibi, ambako Wum iko, ni mojawapo ya maeneo mawili ya Cameroon yanayotumia Kiingereza. Tangu mwaka 2017, mapigano ya silaha kati ya wapiganaji wanaotaka kujitenga na serikali ya Yaoundé yameendelea kwa karibu muongo mmoja. Mapema wiki hii, viongozi wa wanaotaka kujitenga katika maeneo mawili ya Kiingereza ya Kaskazini-Magharibi na Kusini-Magharibi walitangaza zuio kwa lengo la kuvuruga mwanzo wa mwaka mpya wa masomo. Shambulio la kituo cha mafunzo ya walimu lilitokea katika mazingira hayo. Utambulisho halisi wa washambuliaji bado haujafahamika. Taarifa hiyo iliwataja tu kama “watu wenye silaha” na kuweka tukio hilo katika muktadha wa zuio la wanaotaka kujitenga dhidi ya kufunguliwa kwa shule, lakini haikulihusisha moja kwa moja na kundi lolote mahususi.

Chanzo cha mgogoro huo kimekita mizizi katika urithi wa ukoloni. Baada ya Vita vya Kwanza vya Dunia, Shirikisho la Mataifa lilikabidhi Cameroon kwa Uingereza na Ufaransa ili zigawane kuitawala. Hivyo, maeneo ya Kiingereza na Kifaransa yaliunganishwa kwa lazima katika muundo ambao umeendelea hadi leo. Wakazi wa maeneo ya Kiingereza, ambao ni karibu asilimia 20 ya idadi ya watu nchini humo, wameishi kwa muda mrefu chini ya serikali kuu inayotawaliwa na Kifaransa.

Mwishoni mwa mwaka 2016, serikali ya Cameroon ilikandamiza kwa nguvu maandamano ya walimu na wanasheria katika maeneo ya Kiingereza waliopinga mamlaka za Kifaransa kuzidisha udhibiti wao juu ya mifumo ya elimu na mahakama. Walimu walioingia mitaani wakati huo, ambao ni wenzao wale wale wa waliotekwa nyara sasa, walidai kulindwa kwa ufundishaji katika lugha yao ya mama na haki za mfumo wa sheria wa eneo lao. Kwa maneno mengine, jamii ya walimu inayolengwa na mashambulizi leo ndiyo iliyoanzisha vuguvugu la maandamano karibu miaka kumi iliyopita.

Ukandamizaji wa serikali haukuzima madai hayo; badala yake, uliwasha mapigano ya silaha ya wanaotaka kujitenga mwaka uliofuata. Katika kipindi cha muongo mmoja, raia wamekuwa waathiriwa wakubwa zaidi wa utekaji nyara kwa ajili ya fidia na wa vurugu. Takwimu za Umoja wa Mataifa zinaonyesha kuwa mgogoro huo umeua watu wasiopungua 6,000 tangu mwaka 2016. Mwaka jana, zaidi ya watu 330,000 walilazimika kuhama makazi yao ndani ya Cameroon, huku takribani 100,000 wakikimbilia nchi jirani ya Nigeria. Walimu watano waliotekwa nyara siku kituo cha mafunzo ya walimu cha Wum kiliposhambuliwa wanatoka katika jamii ile ile iliyotetea haki za maeneo ya Kiingereza karibu miaka kumi iliyopita; hadi sasa hakuna jibu kuhusu iwapo watarejea salama.