Trump anashurutisha Ukraine isimamishe mashambulizi ya viwanda vya kuchakata mafuta vya Urusi kwa 'mkataba wa dizeli', anatumia shinikiza hadharani kubadilisha Zelensky

Trump, akitaja sababu ya kupanda kwa bei ya dizeli Marekani, alisisitiza kwa Ukraine kwamba isimame kwa upande mmoja kushambulia viwanda vya kuchakata mafuta vya Urusi, na hadharani alidai kuwa kiongozi anayetaka kufikia makubaliano na Moscow anapaswa kumrithi Zelensky. Kulingana na taarifa za shirika la habari la AFP na Reuters, Trump tarehe 10 alidai kuwa Zelensky 'afaa asimame haraka' ('better damn well stop'), na kumlaumu Ukraine kwa kusababisha kupanda kwa bei ya mafuta Marekani na kukosa fursa ya kufanya biashara na Urusi.

Jibu la Kiev lilikuwa la maneno yaliyodhibitiwa lakini lenye msimamo wazi. Kulingana na taarifa ya France 24, Zelensky tarehe 11 alitangaza hadharani kuwa Ukraine iko tayari kusimamisha mashambulizi kwa viwanda vya kuchakata mafuta vya Urusi, lakini kwa sharti Moscow pia isimamishe mashambulizi kwa miundombinu ya nishati ya Ukraine, na kusema kuwa makubaliano yoyote ya namna hiyo 'yalazima kuwa na dhamana za kweli'. 'Sababu halisi ya vita hii ya Ulaya ni moja tu: Urusi,' Zelensky alisema. 'Kusitishwa kwa mapigano kwa pande mbili kwa miundombinu ya nishati kunaweza kufikiwa leo, lakini Putin hataki kufanya hivyo.'

Kile halisi kilichozusha dhoruba hii ya kidiplomasia ni tangazo la Trump la kufikia 'mkataba wa ugavi wa dizeli' na Moscow. Zelensky katika majibu yake alipinga mkataba huo, akisema uta 'kuchochea' mashambulizi ya Moscow dhidi ya Ukraine.

Muktadha wa kisiasa wa ndani wa mkataba huo pia ni wazi. France 24 ikinukuu wachambuzi wa masuala, ilibainisha kuwa tangu kuzuka kwa vita vya Iran mwezi Februari 2026, bei ya dizeli duniani imepanda sana, na kuwa mzigo wa kisiasa kwa Chama cha Republican cha Trump katika uchaguzi wa kati unaokaribia nchini Marekani - ambapo chama cha upinzani cha Democratic kinaweza kuchukua tena udhibiti wa angalau mojawapo ya Bunge la Seneti au Baraza la Wawakilishi. Hata hivyo, taarifa hiyo hiyo ikinukuu wachambuzi, ilisema kuwa kwa kuwa kiasi cha dizeli kinachohusika bado ni kidogo sana ukilinganisha na kiwango cha kawaida cha nchi hiyo cha uuzaji nje ya nchi wakati viwanda vyake vya kuchakata mafuta havishambuliwi, mkataba huo 'hauwezi kuleta kupungua kwa kudumu kwa bei ya mafuta.'

Makoso yanayotoka ndani ya Marekani, na kutoka kwa Chama cha Republican chenyewe, pia ni makali. Kulingana na taarifa ya France 24, mbunge wa Marekani wa Republican Don Bacon alipinga hadharani mkataba huo, akidai kuwa sasa ni wakati wa kuongeza vikwazo kwa Urusi, si kulegezewa.

Kuhusu utata wa 'kubadilisha kiongozi', Zelensky katika mahojiano na Mtandao wa Utangazaji wa Marekani (ABC) alijibu: 'Kwanza, kwa heshima yote kwa Rais Trump, kuchagua kiongozi gani ni jambo la jamii yetu, la watu wetu wa Ukraine.' Aliongeza kusema kuwa ikiwa Marekani kwa kweli inataka Ukraine kufanya uchaguzi, 'tafadhali mwambie Putin atupie miezi miwili, siku 60 za kusitishwa kwa mapigano kabisa, nasi tutapanga uchaguzi.'

Ndani ya Ukraine, hisia za kutoridhishwa na maneno ya Trump ni dhahiri. France 24 iliripoti kuwa wakazi kadhaa wa Kiev walieleza hasira kuhusu pendekezo la 'kubadilisha kiongozi'. Mwalimu wa miaka 40, Sabina, alisema: 'Hakuna mtu yeyote mwenye haki ya kutuambia tufanye nini, hasa wakati vita ambapo uchaguzi hauwezi kufanyika kabisa.' Alielezea kauli ya Trump kama 'usaliti wa mshirika kwetu.'

Katika ngazi ya kidiplomasia, Waziri wa Mambo ya Nje wa Ukraine Andrii Sybiha atahudhuria kikao cha Baraza la Mambo ya Nje la Umoja wa Ulaya siku inayofuata. Kulingana na taarifa ya France 24, kikao kinatarajiwa kujadili kuongezeka kwa shinikizo la vikwazo kwa Urusi, na kuhakikisha maendeleo ya mazungumzo ya Ukraine kujiunga na Umoja wa Ulaya. Zelensky pia alisema kuwa Ukraine inaendelea kuwasiliana kila siku na viongozi wa Ulaya, hasa kuhusu ugavi wa vifaa vya ulinzi wa anga na risasi za ndege za vita zinazotumika kudhurisha drone za Urusi zinazoendeshwa na injini za turbo.