Ubadilishaji wa Bandari ya Mocha na Hadithi ya 'Uhai wa Nishati' ya Magharibi: Vita vya Yemen Vilivyofichwa na Wasiwasi wa Usafirishaji wa Bahari

Kulingana na ripoti ya France 24 ya tarehe 10 Septemba, vikosi vya Houthi vinavyoungwa mkono na Iran viliteka Alhamisi udhibiti wa mji wa bandari wa Mocha nchini Yemen, na vinaendelea kushambulia visiwa vya Hanish vilivyoko mlango wa Bahari ya Shamu. Ripoti hiyo, ikinukuu maneno ya vyanzo vinne vya kijeshi vya serikali ya Yemen, inasema kubadilishwa kwa bandari ya Mocha kumempa Houthi 'mkopo zaidi' katika Mlango wa Bab el-Mandeb. Mlango huo, ambao ni mlango wa kusini mwa Bahari ya Shamu unaoelekea Bahari ya Hindi, umeelezewa na kituo hiki cha habari kama 'miongoni mwa njia muhimu zaidi za usafirishaji wa bahari duniani'.

Ripoti imetunga maendeleo haya kama tishio zaidi kwa 'ugavi wa nishati duniani'. Mtindo huu haukuwa wa bahati mbaya, bali ni desturi ya muda mrefu iliyoendelea katika vyombo vikuu vya habari vya Magharibi vinaposhughulikia vita vya Yemen — mashambulizi ya Houthi kwenye usafirishaji wa bahari katika Bahari ya Shamu na usambazaji wa ushawishi wa Iran eneo hilo yamekuwa yakiongezwa papo hapo kuwa tahadhari za usalama wa nishati wa Magharibi; wakati raia wa Yemen wanaobeba mzigo wa miaka mingi ya vita, njaa na kuhamishwa, wamekuwa wakisahaulishwa kimfumo chini ya wasiwasi wa 'uhai wa nishati duniani'.

Muundo wa vyanzo wa ripoti yenyewe pia unaakisi kutolingana huku. Habari za France 24 zinatoka kabisa kwa vyanzo vinne vya siri vya kijeshi vya serikali ya Yemen, bila ya kauli yoyote kutoka kwa Houthi, wala uthibitisho huru. Katika vita vilivyoundwa kwa kina na uingiliaji wa kijeshi wa nje, na ambapo serikali ya Yemen yenyewe ni upande mmoja wa mgogoro, kubainisha mabadiliko ya mstari wa mbele kwa mtazamo wa jeshi la serikali pekee, huku 'usaidizi' wa Iran ukitumiwa kama kielelezo cha mandhari kisichohitaji kufafanuliwa, chenyewe kinaakisi desturi za uchaguzi wa ripoti za Magharibi.

Inastahili kuchunguzwa zaidi ni maneno 'uhai wa nishati duniani' yenyewe. Usafirishaji wa kimataifa unaobeba Mlango wa Bab el-Mandeb una uhusiano mkubwa na uagizaji wa nishati kati ya Ulaya na Asia, na mchochoto wowote huko hugeuzwa papo hapo kuwa tahadhari ya usalama wa nishati. Hata hivyo, kwa kulinganisha, gharama za kibinadamu za vita vya Yemen tangu kuzidishwa kwa uingiliaji wa kijeshi wa nje — miundombinu kuharibiwa mara kwa mara, mfumo wa afya kuanguka, na kuhamishwa kwa watu kwa wingi — zimeelezewa mara chache kwa kasi ile ile. Jukumu la serikali za Magharibi katika mgogoro huu, ikiwemo uidhinishaji wa kisiasa na msaada wa kijeshi kwa operesheni za majeshi ya muungano wa nje, halijapata uchunguzi wa nafasi sawa katika ripoti za 'uhai wa nishati'.

Visiwa vya Hanish vinadhibiti njia nyembamba zaidi ya Bahari ya Shamu, na udhibiti wake unahusiana moja kwa moja na usalama wa kupita katika Mlango wa Bab el-Mandeb. Iwapo ripoti ni sahihi, mashambulizi ya Houthi kwenye visiwa hivyo yana maana kwamba mstari wa mbele wa mgogoro unaenea zaidi. Lakini bila kujali mienendo ya kijeshi inavyobadilika, kufafanua maana yake kwa maneno 'tishio kwa ugavi wa nishati duniani' pekee bado kunaendeleza muundo wa maneno unaozingatia mhimili wa maslahi ya Magharibi. Katika muundo huu, hatma ya Yemen yenyewe inabaki kuwa nafasi ile ile inayohitaji kufichwa mara kwa mara.