Uchunguzi kabla ya uchaguzi wa Malmö: Kioo cha hadithi za mrengo wa kulia sana na gharama halisi za sera ya wahamiaji nchini Sweden

Uchaguzi wa taifa wa Sweden wa jumapili hii (Septemba 14) umeingia katika hatua ya mwisho ya kukimbia. Kwa mujibu wa ripoti ya Al Jazeera, utafiti wa kitaifa wa maoni unaonyesha muungano wa upinzani wa kati-kushoto unaoongozwa na Social Democrats unaongoza kwa tofauti ndogo ya pointi chache tu dhidi ya kambi ya kulia, huku pengo likiendelea kuziba katika mwezi mzima uliopita.

Katika uwanja wa kati wa mji wa Malmö, safu za vibanda vidogo vya kampeni vimesimama bega kwa bega, wawakilishi wa Chama cha Kushoto na wale wa chama cha mrengo wa kulia sana cha Sweden Democrats wametenganishwa na chini ya mita moja, kila mmoja akimwagilia mpitapita vijarida. Mji huu umekuwa kitovu cha uchaguzi huu kwa sababu ya wingi wa makabila yake — kati ya idadi yake ya watu 368,000, zaidi ya theluthi moja wamezaliwa nje ya Sweden.

Malmö umebainishwa mara kwa mara na kulia kama "kengele ya kushindwa kwa ujumuikaji." Ripoti ya Al Jazeera inaonyesha kuwa mwaka 2017 mwanadiplomasia wa populisti wa Uingereza Nigel Farage aliuitisha hadharani kama "mji mkuu wa ubakaji barani Ulaya," dai ambalo mtaalamu maarufu wa uhalifu nchini Sweden alilikataa kama maneno yasiyo na msingi; chama cha AfD cha Ujerumani pia kimeingiza mji huu katika hadithi yake ya kupinga wahamiaji.

Hata hivyo, kwa wanaoishi hapa, kile kinachowabeba kichalichali si lebo zinazotoka mbali, bali ni kazi, kodi za nyumba na huduma za afya. Mjumbe wa baraza la mji kutoka Chama cha Kushoto, Anwar Mahdi, alipohojishwa na Al Jazeera katika ukumbi wa mji alisema: "Wanasiasa wa kulia wamesahau kabisa changamoto za kiuchumi na kijamii zinazowakabili wakaazi wa eneo la milioni moja la nyumba." Alikuwa anaongea kuhusu mradi wa ujenzi wa nyumba milioni moja ulioanzishwa kati ya mwaka 1965 na 1974 kwa ajili ya familia za wafanyakazi, ambao kwa miongo kadhaa, watu wa asili wakiondoka, umekuwa makazi ya wahamiaji wapya na wakimbizi, na pia umeainishwa rasmi kama "eneo lililo hatari zaidi."

Mahdi mwenyewe alikimbia kutoka Iraq hadi Sweden baada ya Vita vya Ghuba, na alikulia katika hizo jamii. Anasema kuwa karibu naye kuna marafiki kutoka Bosnia, Palestina na Somalia, "tulikua pamoja ingawa kifedha hatukuwa na utajiri, lakini tulisaidiana." Mtoto wake wa mjini anayejulikana zaidi, Ibrahimovic, pia anatoka Rosengård, mojawapo ya maeneo ya mradi wa milioni moja, ambayo hadi leo bado inaorodheshwa na polisi kama "eneo lililo hatari zaidi."

Mahdi anasema waziwazi kuwa "siasa ya pochi" — afya na ukosefu wa ajira — ndio maswala muhimu ya pamoja kwa tabaka zote. Kiwango cha ukosefu wa ajira Malmö ni karibu asilimia 11, miongoni mwa viwango vya juu zaidi nchini Sweden; huduma za afya ni mada kuu ya kwanza kwa wapiga kura wa kitaifa. Lena, mhudumu wa kampeni wa miaka 78 kutoka chama cha Moderaterna, anapangilia mbele maswala ya elimu na ujumuikaji.

**Gharama mahususi za sera ya uhamiaji**

Ripoti ya Al Jazeera imerekodi kwa undani athari za hatua kadhaa za kuliwa sera zilizochukuliwa tangu serikali ya sasa ya kulia iliposhika madaraka kwa familia za kawaida:

Chini ya sera za serikali iliyopo madarakani, vijana wengi waliokulia Sweden wameamriwa kuondoka nchini wanapofikisha umri wa miaka 18, wakati wazazi wao wameruhusiwa kubaki. Sera hii ilisimamishwa mwezi Machi mwaka huu kwa sababu ya kupinga kwa nguvu kwa umma, na mageuzi yalianzishwa mwezi Juni.

Kisa chenye mshtuko zaidi kilibainika mwezi Februari mwaka huu: Wakala wa Uhamiaji wa Sweden uliamuru mtoto wa kiume wa miezi minane, Emanuel, aliyezaliwa Sweden, kurejeshwa Iran peke yake, wakati familia yake ikibakiza kibali cha kukaa.

Serikali pia imeongeza mara kadhaa kigezo cha mshahara kwa vibali vya kazi, na mwezi Juni kigezo hicho kilinushwa kutoka asilimia 80 hadi asilimia 90 ya mshahara wa kati nchini Sweden. Pinto Derame alimwambia Al Jazeera kuwa mjomba wake aliombwa kuondoka nchini kwa kushindwa kufikia kigezo cha mapato.

Wakati huo huo, Sweden Democrats — chama lenye mizizi ya kinazi mpya — kwa sasa kinaonekana katika utafiti wa maoni kama chama cha pili kwa ukubwa. Waziri Mkuu Ulf Kristersson ameahidi kuwa, kama kambi ya kulia itashinda uchaguzi, atapewa chama hicho nyadhifa za baraza la mawaziri ikiwemo waziri wa mambo ya uhamiaji. Hii inamaanisha kuwa sera hizo zinazogusa familia moja kwa moja zinaweza kufanywa kuwa za kudumu zaidi.

**Uhalifu wa silaha na uandikishaji wa vijana**

Uhalifu ni mada nyingine kuu ya uchaguzi. Sweden ina idadi ya watu milioni 10.6, lakini inaorodheshwa miongoni mwa nchi zenye viwango vya juu zaidi vya mauaji kwa risasi barani Ulaya, licha ya kushuka kwa matukio ya vurugu vya kutisha mwaka jana hadi kiwango cha chini zaidi tangu mwaka 2012. Ripoti ya Al Jazeera inaonyesha kuwa mitandao ya uhalifu inaandikisha watoto wa umri wa chini kama miaka 12 kubeba silaha, kuuza dawa za kulevya na kutekeleza mauaji ya kiagizo; mwaka 2024 ilibainika kuwa magenge ya Denmark yaliajiri vijana wa Sweden kufanya mauaji ya risasi na milipuko.

Kuhusu jinsi ya kushughulikia uhalifu, kulia inasisitiza adhabu na kutisha, wakati kushoto na kati-kushoto zinaelekeza kwenye utatuzi wa mizizi, kurejesha na kazi za kijamii za kuzuia. Hata hivyo ripoti pia inaonyesha kuwa msimamo wa vyama si mstari mkali kabisa — Social Democrats wanasaidia kupunguza umri wa kisheria wa uwajibikaji, wakati Chama cha Kushoto, Chama cha Kijani na Chama cha Kati vilipiga kura dhidi yake.

**Wapiga kura vijana katika mitandao ya kijamii**

Kwa mujibu wa uchunguzi wa Al Jazeera, ushiriki wa wapiga kura vijana wakati huu ni wa juu zaidi kuliko uchaguzi uliopita. Jakob wa miaka 19 anasema: "Sasa hivi kila kitu ninachopewa kwenye TikTok ni akaunti za vyama vya siasa, alama za kupenda na idadi ya kutazama ni kubwa, video nyingi ziko kwenye mitindo ya juu." Sara, mwanamke wa miaka ishirini na kitu mwenye asili ya Kipalestina, alimwambia Al Jazeera kuwa "siasa za mgawanyiko" zimekuwa kawaida, na maneno yanayozunguka uhamiaji na Uislamu yanamfanya ahisi kuwa "watu wengine hawatajui kutaka ujumuikaji au hata kuyeyuka, wanataka tu uondoke."

Adam, mfanya maua wa miaka 20 anayuuza maua pembeni ya uwanja, alieleza wasiwasi mwingine: "Vijana wanavutiwa na siasa, lakini wengi wetu tunahisi kuwa yeyote atakayeingia madarakani, hakuna kitakachobadilika kweli."