Uingereza inaongeza ndege za "Typhoon" kulinda Saudi Arabia: mipaka kati ya dhamira ya "kujilinda" na vita ya Yemen bado haiko wazi

Kama alivyoripoti Al Jazeera English, Wizara ya Uingereza ya Ulinzi ilitangaza tarehe ya 20 Oktoba kuwa itatuma ndege za vita za Uzinguzi wa Kifalme, "Typhoon", kutekeleza dhamira za ndege za kujilinda, kusaidia kulinda miji ya Saudi Arabia na miundombinu muhimu ya taifa dhidi ya mashambulizi ya droni na risasi za Houthi. Wizara ilisema ndege za Uingereza hazitaishambuli Houthi moja kwa moja; hatua hii ya kuongeza ndege ilifanyika kwa kuzingatia kwamba tayari kuna vifaa vya Uingereza na wafanyakazi walio Saudi Arabia.

Pamoja na hayo, Wizara ilitangaza kuongeza muda wa usaidizi wa kujaza mafuta hewa kwa operesheni za ndege za Saudi Arabia. Lakini maelezo ya umma hayakuweka wazi sheria za kushirika, muda wa dhamira, hali za idhini au njia ya kusitisha, wala haikuwaeleza jinsi usaidizi wa kujaza mafuta hewa utakavyotekelezwa, mipaka yake, au jinsi usaidizi huu unavyotengana na usaidizi wa kijeshi uliopo wa Uingereza kwa Saudi Arabia. Taarifa za umma zinathibitisha kuwa usaidizi umeongezekwa, lakini hazikuwaeleza ni katika hali gani ndege za Uingereza zitatumia nguvu.

Waziri wa Ulinzi wa Uingereza Wes Streeting alisema kuwa mashambulizi ya Houthi dhidi ya Saudi Arabia, mshirika wa Uingereza, yaliyendelea "ni takatifu kabisa"; hasa shambulani kwenye uwanja wa ndege wa Riyadh linaonyesha kuwa hali inapanda kwa ukali, ndiyo sababu serikali iliidhinisha usaidizi wa kijeshi zaidi. Alisema ndege za vita za "Typhoon" zitatekeleza dhamira za ndege za kujilinda, kusaidia kulinda nafasi ya hewa ya Saudi Arabia dhidi ya mashambulizi ya droni na risasi.

Kwa mujibu wa ripoti hiyo, Houthi walishambuli kwa risasi na droni vifaa vya mafuta ya Saudi Arabia na uwanja mkuu wa ndege wa Riyadh wiki za mwisho hivi karibuni; wakati huo huo, muungano unaoongozwa na Saudi Arabia, unaosapemeka serikali ya Yemen iliyotambuliwa na kimataifa, pia ulifanya mashambulizi kwa ndege kwenye msimamo wa Houthi. Uingereza iliweka wazi kwamba ndege za ziada za vita za "Typhoon" zimewekwa kwa ajili ya kujilinda Saudi Arabia, wakati ongezeko la muda wa usaidizi wa kujaza mafuta hewa linahusika moja kwa moja na operesheni za ndege za Saudi Arabia. Lakini taarifa zilizo za umma hazikuwaeleza kama na kwa ni hali gani hatua hizi mbili zinaweza kuingiana na mashambulizi kwa ndege za muungano dhidi ya msimamo wa Houthi. Haiwezi kusema, kwa msingi wa taarifa zilivyo hapa, kwamba Uingereza imeshashiriki moja kwa moja kuvamaza Houthi, lakini ahadi kwamba "ndege za Uingereza hazitaishambuli Houthi moja kwa moja" haitoshi kufafanua mipaka yote ya dhamira.

Mwandishi wa ripoti wa Al Jazeera, Camille Nedelec, aliporipoti kutoka London, alisema kuwa maamuzi haya yalichukuliwa, kwa sehemu, kutokana na wasiwasi wa kupanda kwa bei za nishati za Gulf, na kusema hali ya Gulf itathiri familia za kawaida moja kwa moja. Lakini ripoti haikuonyeshi kuwa serikali ya Uingereza ilitaja bei za nishati kama msingi rasmi wa maamuzi; Wizara ya Ulinzi bado inasisitiza kama sababu rasmi mashambulizi ya Houthi na ulinzi wa mshirika. Pia, maelezo hayakuwaeleza kwa kiasi gani wasiwasi ya nishati kilichangia kwenye ukubwa wa uwekezaji wa ndege.

Kwa hivyo, mashaka ya kiswahili ya uwekezaji wa ndege huu yana zaidi ya uhamishaji wa ndege zenyewe. Uingereza imeahidi hadi sasa kwa ndege za "Typhoon" kulinda nafasi ya hewa ya Saudi Arabia, na ongezeko la muda wa usaidizi wa kujaza mafuta hewa linahusika moja kwa moja na operesheni za ndege za Saudi Arabia; lakui "kujilinda" ni neno la sera tu, siyo sheria za uendeshaji zilizochapishwa. Mpaka Wizara ya Ulinzi itakapofafanua zaidi sheria za kushirika, muda wa dhamira na mipaka ya matumizi ya usaidizi wa kujaza mafuta hewa, taarifa zilivyo sasa hazitoshi kuthibitisha kwamba Uingereza imeungana na kuvamaza msimamo wa Houthi, wala hazitoshi kwa kipekee kuiweka usaidizi huo ndani ya mipaka ya Saudi Arabia kwa ajili ya kujilinda.