Vita vya Marekani na Israel dhidi ya Iran vinainua bei za nishati, Benki Kuu ya Ulaya imelazimika kupandisha viwango vya riba mara ya pili mwaka huu

Kulingana na taarifa ya Deutsche Welle, Benki Kuu ya Ulaya ilitangaza Alhamisi kupandisha viwango vya riba mara ya pili mwaka huu, ili kudhibiti mfumuko wa bei unaoendelea kupanda unaosababishwa na gharama za juu za nishati zinazotokana na mzozo wa kijeshi wa Marekani na Israel dhidi ya Iran. Kiwango cha mfumuko wa bei katika nchi 21 za eneo la euro kimeshapita asilimia 3%, kikizidi sana lengo la sera la asilimia 2%.

Mzozo huu ulianza mwishoni mwa mwezi Februari mwaka huu. Hatua za kijeshi za Marekani na Israel dhidi ya Iran zimebadilisha moja kwa moja mzunguko wa bei za mafuta na gesi duniani, huku wakopaji wa eneo la euro ambao hawana uhusiano wowote na uamuzi wa mzozo wakiwa wanaobeba matokeo ya kupandishwa kwa viwango vya riba. Benki Kuu ya Ulaya ilikiri katika taarifa yake baada ya mkutano wa mwaka uliofanyika Berlin: "Mtazamo unabaki kuwa wa kutokuwa na uhakika kwa kiasi kikubwa, mfumuko wa bei unakabiliwa na hatari za kupanda, ukuaji wa uchumi unakabiliwa na hatari za kushuka," na kuonya kwamba "mzozo wa Mashariki ya Kati unaendelea kutoa shinikizo la mfumuko wa bei, na mfumuko wa bei utabaki juu ya lengo kwa muda mrefu."

Gharama za vita zinapitishwa kwa familia za kawaida kupitia njia za viwango vya riba. Kulingana na taarifa ya Deutsche Welle, kupandisha viwango vya riba kunamaanisha mikopo ya nyumba, mikopo ya matumizi na mikopo ya makampuni kuwa ghali zaidi. Katika muktadha wa bei za nishati kuendelea kupanda, familia na makampuni wanaumia mara moja gharama za kupasha joto na gharama za mikopo. Benki Kuu ya Ulaya ilipandisha viwango vya riba kwa mdundo kama huu mara ya mwisho baada ya uvamizi kamili wa Urusi nchini Ukraine mwaka 2022.

Benki Kuu ya Ulaya pia ilishusha matarajio ya ukuaji, ikitarajia ukuaji wa uchumi wa mwaka 2026 kuwa asilimia 0.9% tu, kiwango cha mfumuko wa bei kufikia wastani wa asilimia 3.0%, na kushuka hadi asilimia 2.5% mpaka mwaka 2027. Katika hali ambapo mzozo hauna suluhisho wazi, shinikizo la kupanda kwa gharama za nishati ni vigumu kupunguza. Mchumi Mkuu wa S&P kwa eneo la Ulaya, Mashariki ya Kati na Afrika, Sylvain Broyer, alibainisha: "Mtazamo wa mfumuko wa bei ulikuwa umeharibika tangu wakati wa kiangazi. Migongano ya upande wa ugavi si tu inaongezeka, bali mchango wa mahitaji kwa mfumuko wa bei pia unaongezeka."

Hali ya hifadhi za gesi asilia imeongeza wasiwasi wa soko. Kulingana na taarifa ya Deutsche Welle, hifadhi za gesi asilia za eneo la euro bado ziko chini ya wastani wa kihistoria, na pengo la ugavi na mahitaji wakati wa kipindi cha kupasha joto cha majira ya baridi linaunda hatari ya ziada ya kupanda. Gharama za kuingilia kijeshi zinaingia katika mfumo wa sera wa benki kuu kupitia soko la nishati, kisha kupitishwa kwa kila rehani na mkopo kupitia viwango vya riba -- upande unaoanzisha mzozo uko mbali na uwanja wa vita, bali wanaobeba gharama ni familia za kawaida zisizo na uhusiano nalo.