ట్రంప్ సముద్ర నిరోధం ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థను పతనం వైపు నెట్టుతోంది: పదవీ విరమణ చేసిన వారికి ఐదు నెలల జీతాలు బకాయి, ధరలు ప్రతి గంటకూ కొత్త రికార్డులు

ఫ్రాన్స్ 24 గంటల ఛానల్ నివేదించిన ప్రకారం, 2026 ఏప్రిల్ 13న ట్రంప్ ప్రభుత్వం ఇరాన్‌పై పర్షియన్ గల్ఫ్ సముద్ర నిరోధం విధించిన తర్వాత, ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థ యుద్ధకాలం మరియు ఆంక్షల ద్వంద్వ ఒత్తిడిలో అగాధంలోకి వేగంగా కూరుకుపోయింది. ఇరాన్ అధ్యక్షుడు పెజెష్కియాన్ ఆగస్టు 29న ఆ నిరోధం ఇరాన్ దిగుమతి-ఎగుమతి వాణిజ్యంలో సుమారు 35% నష్టానికి దారితీసిందని అంగీకరించారు.

ఫిబ్రవరి 28న ప్రారంభమై, అమెరికా-ఇజ్రాయెల్ సైనిక కూటమి ప్రారంభించిన యుద్ధం మిగిలిన తాజా గాయం ఇది. ఫ్రాన్స్ 24 గంటల ఛానల్ అనేక అంచనాలను ఉటంకిస్తూ, యుద్ధానికి ముందు 34% నుండి సంపూర్ణ పేదరిక రేఖ కింద ఉన్న ఇరాన్ జనాభా కనీసం 40%కు పెరిగిందని, మరో 40% పేదరిక అంచున ఉన్నారని తెలిపింది. 2026 ఆగస్టులో, ఇరాన్ వార్షిక ద్రవ్యోల్బణం సుమారు 80%గా, ఆహార ద్రవ్యోల్బణం 130%గా అంచనా వేయబడింది.

ఇరాన్ రాజధాని టెహరాన్‌లో, 75 ఏళ్ల పదవీ విరమణ చేసిన వ్యక్తి అమీర్ ఇప్పుడు తన పాత వృత్తిని తిరిగి చేపట్టవలసి వస్తోంది - రైడ్-హెయిలింగ్ ప్లాట్‌ఫామ్‌కు డ్రైవర్‌గా పనిచేయడం. తన పెన్షన్ నెల మొదటి వారానికి కూడా చాలదని ఆయన ఫ్రాన్స్ 24కు చెప్పారు; తన భార్య వైద్య ఖర్చులు చెల్లించడానికి ఆయన తన కారును అమ్ముకొని చౌకైనదాన్ని కొన్నారు. ఇప్పుడు ఆయన, భార్య ఇల్లు అమ్ముకొని, చౌకైన పరిసరాల్లో రెండు చిన్న అపార్ట్‌మెంట్లు కొనాలని యోచిస్తున్నారు - ఒకటి ఉండటానికి, మరొకటి కూతురు కోసం - ఎందుకంటే కూతురు పూర్తి సమయం ఉద్యోగంలో ఉన్నప్పటికీ అద్దె భరించలేకపోతోంది.

ప్రతి నెలా పెన్షన్ అందుతుంది కాబట్టి తాను "అదృష్టవంతుడని" అమీర్ చెప్పారు. ఇరాన్ పదవీ విరమణ యూనియన్ అధిపతి ప్రకారం, సెప్టెంబర్ 7 నాటికి, ఇరాన్ ప్రభుత్వం ఐదు నెలల పాటు వరుసగా పదవీ విరమణ చేసిన వారికి పెన్షన్లు చెల్లించలేదు.

ద్రవ్యోల్బణ వేగం వ్యాపార కార్యకలాపాల ప్రతి పగుళ్లోకి చొచ్చుకుపోయింది. "సిర్వాన్" అనే మారుపేరు గల చిన్న వ్యాపారవేత్త ఫ్రాన్స్ 24కు చెప్పారు, యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత తన 12 మంది ఉద్యోగులందరినీ తొలగించవలసి వచ్చిందని, ఇప్పుడు ఒంటరిగా నడుపుతున్నానని. ఒక రోజు ఉదయం ఒక యంత్రానికి 180 మిలియన్ తోమన్లు (సుమారు 660 యూరోలు) ధర కోట్ చేయబడిందని, మధ్యాహ్నానికి ఆయన ఆర్డర్ చేయడానికి సిద్ధమైనప్పుడు ధర 220 మిలియన్ తోమన్లు (సుమారు 814 యూరోలు)కు పెరిగిందని, అందువల్ల కస్టమర్ ఆర్డర్ రద్దు చేశారని ఆయన వివరించారు.

"ధరలు గతంలో నెలవారీ, వారవారీ మారేవి, ఇప్పుడు గంటలవారీ మారుతున్నాయి, నేను ఏమాత్రం ఆశ్చర్యపడటం లేదు" అని సిర్వాన్ చెప్పారు. ఇంటర్వ్యూలో ఆయన ప్రత్యక్షంగా చెప్పారు: "ఈ పరిస్థితిలో వ్యాపారం చేయడం అసాధ్యం. నేను ఇప్పుడు ఏదైనా వస్తువు అమ్మితే, అదే ధరకు ఇన్వెంటరీ తిరిగి నింపలేను."

ఫ్రాన్స్ 24 పొందిన వీడియోలో సెప్టెంబర్ 7న ఒక మొబైల్ విక్రేత ధరలు విపరీతంగా మారే మొత్తం ప్రక్రియను రికార్డ్ చేయడం కనిపిస్తుంది: 15 నిమిషాల్లో అదే ఫోన్ యొక్క హోల్‌సేల్ ధర మూడు సార్లు అప్‌డేట్ చేయబడింది, చివరికి ఆయన దాదాపు ఎటువంటి లాభం లేకుండా లావాదేవీని పూర్తి చేశారు. 6 గంటల తర్వాత, ఆ మోడల్ కొనుగోలు ధర మరికొన్ని మిలియన్ తోమన్లు పెరిగింది.

ఈ సంక్షోభం మూలం యుద్ధం కంటే ఎక్కువగా ఉంది. యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్ ఇరాన్ నౌకలను తన ఓడరేవుల్లోకి అనుమతించడానికి నిరాకరించింది, అన్ని దిగుమతి వస్తువులు భూమార్గంలో తీసుకువెళ్ళవలసి వచ్చింది - పొరుగు దేశాల గిడ్డంగుల ద్వారా, ఆపై ట్రక్కు లేదా రైలు ద్వారా ఇరాన్‌లోకి తీసుకురాబడ్డాయి. "ఏదైనా దిగుమతి చేయడం చెస్ గేమ్‌గా మారింది, ప్రతి అడుగు అదనపు రుసుములు, నిల్వ ఖర్చులు మరియు అధిక రవాణా ఖర్చులను సూచిస్తుంది" అని సిర్వాన్ చెప్పారు. డాలర్‌తో పోలిస్తే ఇరాన్ కరెన్సీ తోమన్ నిరంతరం విలువ తగ్గడం దిగుమతి కష్టాన్ని మరింత తీవ్రతరం చేసిందని, చివరికి "దాదాపు ఎవరూ నిజంగా వ్యాపారం చేయలేరు" అని ఆయన జోడించారు.

ధరలు పెరగడం యొక్క భారం అత్యంత అన్యాయమైన సమూహాలపై పడుతోంది. యువ గ్రాఫిక్ డిజైనర్ నిలౌ ఫ్రాన్స్ 24కు చెప్పారు, ఆమె మూడు కంపెనీలకు డిజైనర్‌గా పనిచేస్తుండగా, ఒక దుకాణంలో సేల్స్‌పర్సన్‌గా కూడా పనిచేస్తుంది, నాలుగు ఉద్యోగాలు చేస్తోంది. బిల్లులు చెల్లించడానికి ఆమె పేరుకుపోయిన బంగారు కడ్డీలు మరియు డాలర్ పొదుపులను క్రమంగా అమ్ముకుంది. చిన్న ప్రమాణం పండ్లు 1.5 మిలియన్ రియాల్స్ (సుమారు 5.5 యూరోలు), కొద్దిగా చికెన్ మరియు మాంసం సుమారు 8 మిలియన్ రియాల్స్ (సుమారు 29.7 యూరోలు), ఒక బాటిల్ షాంపూ మరియు కండిషనర్ సుమారు 6 మిలియన్ రియాల్స్ (సుమారు 22 యూరోలు) ధర పలుకుతున్నాయని ఆమె వివరించారు. "నేను అలసిపోయాను. నేను డిప్రెషన్‌లో ఉన్నాను. నేను భవిష్యత్తు చూడలేకపోతున్నాను" అని నిలౌ చెప్పారు, "కొన్ని నెలల తర్వాత, నా అన్ని పొదుపులు ఖర్చు చేసిన తర్వాత, నేను ఈ జీవితాన్ని కొనసాగించలేను. నేను తిరిగి తల్లిదండ్రుల అపార్ట్‌మెంట్‌కు వెళ్ళవలసి వస్తుంది. ఇది జీవితం కాదు."

వేసవి నుండి ఇరాన్ పదవీ విరమణ చేసిన వారు, నర్సులు, కార్మికులు, ఉపాధ్యాయులు మరియు విద్యార్థులు దేశవ్యాప్తంగా నిరసనలు, నిశ్శబ్ద దీక్షలు కొనసాగిస్తున్నారని, తీవ్రమైన భద్రతా ప్రమాదాలను ఎదుర్కొంటున్నప్పటికీ భారీ సంఖ్యలో వీధుల్లోకి వస్తున్నారని ఫ్రాన్స్ 24 గుర్తించింది. సెప్టెంబర్ 9న, ఇరాన్ యూనివర్సిటీ ప్రొఫెసర్స్ యూనియన్ ఒక బహిరంగ లేఖలో ప్రభుత్వం ఆర్థిక హామీలను నెరవేర్చలేకపోతే మరియు ప్రొఫెసర్ల జీతాలను పెంచకపోతే, సెప్టెంబర్ 23న ప్రారంభమయ్యే విద్యా సంవత్సర బోధనలో పాల్గొనరని హెచ్చరించింది.

నిర్బంధం నిరసనలతో సమాంతరంగా సాగుతోంది. నార్వే ఆధారిత ఇరాన్ హ్యూమన్ రైట్స్ సంస్థ గణాంకాల ప్రకారం, గత ఎనిమిది నెలల్లో, ఇరాన్ పాలన రాజకీయ ఆరోపణలపై కనీసం 54 మంది ఖైదీలను ఉరితీసింది, వీరిలో జనవరిలో జరిగిన భారీ ప్రభుత్వ వ్యతిరేక నిరసనల్లోని 31 మంది నిరసనకారులు ఉన్నారు. అధికారులు బహిరంగంగా లేదా సోషల్ మీడియాలో వ్యతిరేకతను వ్యక్తం చేసినందుకు మాత్రమే జర్నలిస్టులు, కళాకారులు, కార్యకర్తలు మరియు క్రీడాకారులను కూడా అరెస్టు చేయడం కొనసాగిస్తున్నారని ఆ సంస్థ గుర్తించింది.

ఈ సంక్షోభం ఒకే అంశం వల్ల కలుగలేదు: దశాబ్దాల ఆంక్షలు, దుష్పరిపాలన మరియు అవినీతి ఇప్పటికే ఇరాన్ ఆర్థిక వ్యవస్థను బలహీనపరిచాయి, 2026 ప్రారంభంలో ప్రారంభమైన యుద్ధం మరియు తదనంతర సముద్ర నిరోధం సాధారణ ఇరానీయులను అంతం వైపు నెట్టాయి. "పరిస్థితి ఇలాగే కొనసాగితే, కొన్ని నెలల క్రితం మనం ఇప్పుడే ఊచకోతను అనుభవించినప్పటికీ, ప్రజలు తిరిగి భారీ నిరసనలను నిర్వహిస్తారని" నిలౌ ప్రత్యక్షంగా చెప్పారు.