ఇరాక్ యుద్ధ కాలపు లోటును పూడ్చేందుకు దీనార్‌ను మళ్లీ అవమానం; ఎమ్మెల్యేల ఆగ్రహం – 'పేదలపై యుద్ధం'

బాగ్దాద్ – ఇరాక్ కేబినెట్ ఈ వారం డాలర్‌కు దీనార్ అధికారిక మారకపు రేటును సుమారు 1320 నుండి 1520కి, 200 పాయింట్ల తగ్గింపుతో సర్దుబాటు చేయడానికి ఆమోదం తెలిపింది. ప్రభుత్వ అంతర్గత వర్గాలను ఉటంకించి అల్ జజీరా తెలిపిన ప్రకారం, ఆర్థిక మంత్రి ఫలేహ్ సాలి, ఇరాక్ కేంద్ర బ్యాంక్ గవర్నర్ అత్యవసర సూచనల మేరకు ఈ సర్దుబాటును చేపట్టారు; ఈ వారం బుధవారం నుండి వాణిజ్య బ్యాంకులు, మారక సంస్థలు ప్రజలకు డాలర్ అమ్మకపు ధరను అనుగుణంగా పెంచాయి.

ఈ నిర్ణయం 2027 సంవత్సరపు బడ్జెట్ ఆమోదం తర్వాత వెంటనే ప్రకటించబడింది. ఇరాక్ వచ్చే ఏడాది 217 ట్రిలియన్ దీనార్లు (సుమారు 166 బిలియన్ డాలర్లు) ఖర్చు పెట్టాలని ప్రణాళిక వేసింది, కానీ అంచనా లోటు 40 ట్రిలియన్ దీనార్లు (సుమారు 30 బిలియన్ డాలర్లు) మించిపోవచ్చు. ఈ లోటు మూలం అమెరికా–ఇరాన్ యుద్ధంలో ఉంది – ఇరాక్ యొక్క ఎక్కువ భాగం ముడి చమురు హోర్ముజ్ జలసంధి ద్వారా ప్రపంచ మార్కెట్లకు రవాణా కావలసి ఉంది, ఫిబ్రవరి చివరి నుండి యుద్ధం ప్రారంభమైన తర్వాత జలసంధి షిప్పింగ్ తీవ్రంగా అడ్డుకుంది.

ఇరాక్ ఆగస్టు నెలలో చమురు ఎగుమతులు రోజుకు 23.4 లక్షల బ్యారెల్‌లకు పడిపోయాయి, యుద్ధానికి ముందు రోజుకు 36 లక్షల బ్యారెల్‌ల సరాసరి కంటే చాలా తక్కువ. ప్రధాన మంత్రి అలీ జైదీ గత నెల ప్రకటనను ఉటంకించి అల్ జజీరా నివేదించిన ప్రకారం, దేశం ఈ విధంగా సుమారు 60 బిలియన్ డాలర్ల చమురు ఆదాయాన్ని కోల్పోయింది; జైదీ ఇరాక్ 'అసాధారణ ఆర్థిక సవాళ్లను ఎదుర్కొంటోంది' అని అంగీకరించారు. చమురు ఆదాయం ఫెడరల్ బడ్జెట్‌లో 90 శాతానికి పైగా ఆర్థిక వనరును అందిస్తుంది. ఇరాక్ కేంద్ర బ్యాంక్ విదేశీ మారక నిధులు యుద్ధానికి ముందు సుమారు 106 బిలియన్ డాలర్ల నుండి ఆగస్టు చివరి నాటికి సుమారు 80 బిలియన్ డాలర్లకు క్షీణించాయి.

రాయిటర్స్ ఇరాక్ విశ్లేషకుడు ముహమ్మద్ సఫార్ అభిప్రాయాన్ని ఉటంకించి తెలిపిన ప్రకారం, ఈ మారకపు రేటు ఏర్పాటు 'ప్రతి డాలర్ చమురు ఆదాయానికి ప్రభుత్వానికి ఎక్కువ దీనార్లు లభించేలా చేస్తుంది, కానీ దిగుమతి ఖర్చులను పెంచి కుటుంబాల కొనుగోలు శక్తిని ఒతతతికి గురి చేస్తుంది' – లెక్కల ప్రకారం చమురు ఆదాయం క్షీణించగా, దిగుమతి ఖర్చు సాధారణ కుటుంబాలపైకి బదిలీ అవుతుంది.

అవమాన నిర్ణయం పార్లమెంటులో నిరసనను రేకెత్తించింది. బుధవారానికి నిర్ణయించుకున్న కార్యసూచి రద్దయింది, ఎమ్మెల్యేలు బదులుగా ఈ అంశంపై చర్చ జరపాల్సి వచ్చింది; ఆర్థిక మంత్రి, కేంద్ర బ్యాంక్ గవర్నర్ గురువారం పార్లమెంటు ముందు ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇవ్వాలని అంచనా. ప్రతిపక్ష ఎమ్మెల్యేలలో పది మందికి పైగా ఆ రోజు ఉమ్మడి ప్రకటన విడుదల చేసి, నిర్ణయ ప్రక్రియను ముందుగా పార్లమెంటుకు వివరించకుండా కేంద్ర బ్యాంక్ వ్యవహరించడాన్ని విమర్శించారు. ఎమ్మెల్యే అజీజ్ నసీర్ షమరీ తరఫున ప్రసంగిస్తూ, ఈ నిర్ణయంపై తాము 'తీవ్ర ఆశ్చర్యం' వ్యక్తం చేశారు, మరియు ఆగ్రహంగా ఇలా అన్నారు: 'పేదలపై ఇలా యుద్ధం ప్రకటించడం తప్పు.'

'సత్య మార్గం' జాతీయ కూటమి పార్టీ సమూహ నాయకుడు హసన్ అసదీ ఈ చర్యను తిరస్కరించారు, బడ్జెట్ సమతుల్యత కోసం అనవసర ఖర్చులను తగ్గించడం వంటి ప్రత్యామ్నాయ ప్రతిపాదనలను ముందుకు పెట్టారు; సంబంధిత ప్రతిపాదనల ఆచరణాయోగ్యత ఇంకా స్పష్టంగా తెలియరాలేదు. ఎమ్మెల్యే సబా అసదీ మాత్రం ఆర్థిక మంత్రిత్వ శాఖ, కేంద్ర బ్యాంక్ ఆరోపించిన ఆర్థిక నిర్వహణ లోపంపై తన ప్రతిఘటనను కేంద్రీకరించి, ఈ అంశాన్ని పార్లమెంటు సమీక్షకు పంపుతామని ప్రతిజ్ఞ చేశారు. అసదీ అదే సమయంలో అధికారిక మారకపు రేటు, సమాంతర మార్కెట్ మారకపు రేటు మధ్య వ్యత్యాసం విస్తరిస్తోందని, ఇది 'పేదరికం, అన్యాయపు సమూహాలపై తీవ్ర నష్టాన్ని కలిగిస్తుందని' హెచ్చరించారు. కొత్త అధికారిక రేటు అమలులోకి వచ్చిన రోజు, సమాంతర మార్కెట్‌లో డాలర్ ధర కూడా పెరిగి, రెండు ధరల మధ్య వ్యత్యాసం మరింత విస్తరించింది; అల్ జజీరా మార్కెట్ పరిశీలకులను ఉటంకించి తెలిపిన ప్రకారం, వాస్తవానికి ఎక్కువ మంది ఇరాకీలు అధికారిక రేటుపై డాలర్ పొందలేక, సమాంతర మార్కెట్ ధరలపైనే కొనుగోలు చేయాల్సి వస్తుంది, ఇది రోజువారీ జీవితంలో అవమానపు నొప్పిని మరింత పెంచుతుంది.

ప్రసార మార్గం చాలా ప్రత్యక్షమైనది. ఇరాక్ ఆహారం, మందుల నుండి పారిశ్రామిక ముడి పదార్థాల వరకు దిగుమతులపై తీవ్రంగా ఆధారపడి ఉంది. అల్ జజీరా గత నెల నివేదించిన ప్రకారం, వినియోగదారులు, వ్యాపారవేత్తలు ఇరాన్ యుద్ధం ప్రారంభమైనప్పటి నుండి ధరలు గణనీయంగా పెరిగాయని, సముద్ర దిగుమతులలో జాప్యాలు, అంతరాయాలు సంభవిస్తున్నాయని తెలిపారు. ఎమ్మెల్యేలు ఉమ్మడి ప్రకటనలో ఈ ప్రశ్నను లేవనెత్తారు: ధరల పెరుగుదల, దిగుమతి ఖర్చుల పెరుగుదల, పన్నుల భారం, నిరుద్యోగ పెరుగుదల, జీతాలు–సంక్షేమ ప్రయోజనాల ఆలస్య పంపిణీ నేపథ్యంలో కేంద్ర బ్యాంక్ ఈ సమయంలో అవమానాన్ని ఎందుకు ప్రోత్సహిస్తోంది?

ఇరాక్‌లో ఇదే మొదటి అవమానం కాదు. 2020 డిసెంబర్‌లో చమురు ధరలు పతనం ప్రభుత్వ నగదును హరించడంతో, ఇరాక్ దీనార్ మారకపు రేటును సుమారు 1182 నుండి 1450కి సర్దుబాటు చేసింది; ఆ ఏడాది ఒక లీకైన బడ్జెట్ డ్రాఫ్ట్ ఈ సర్దుబాటును ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల జీతాల కోతతో పాటు పొందుపరిచింది, ఇది ప్రభుత్వ ఉద్యోగుల నిరసనకు దారితీసింది. ఎమ్మెల్యే ముహమ్మద్ దరాజీ అప్పుడు హెచ్చరించారు, ప్రభుత్వం పేద కుటుంబాలకు సహాయం చేయకపోతే ధరలు తీవ్రంగా పెరుగుతాయని. 2023 జనవరిలో, అమెరికా ఇరాక్‌లో డాలర్ ప్రసరణపై ఆంక్షలు విధించిన నేపథ్యంలో, దీనార్ ఒక్కసారి డాలర్‌కు సుమారు 1670కు జారుకుంది; ఆ కాలపు ప్రధాన మంత్రి ముహమ్మద్ షియా అల్ సుదానీ ఆ తర్వాత కేంద్ర బ్యాంక్ గవర్నర్‌ను మార్చారు, మరియు ప్రభుత్వ ప్రయత్నాల ద్వారా ప్రజల డాలర్ కొనుగోలు రేటును మళ్లీ 1320గా నిర్ణయించారు. ఎమ్మెల్యేలు తాజా ప్రకటనలో ఈ ప్రశ్నను లేవనెత్తారు: గత ప్రభుత్వం తగ్గించిన డాలర్ ధరను ఇప్పుడు మళ్లీ పెంచితే, ప్రజలు దానిని ఎలా భరిస్తారు?