30 milyar dolarlık malda karşılıklı indirim görüşmelerinin ardında: ABD-Çin tarife mücadelesinde güç eşitsizliği ve ateşkes sayacı

ABD-Çin ticaret savaşında kritik bir dönemeç hızla yaklaşıyor. Çin Ticaret Bakanlığı Sözcüsü Huang Ling perşembe günü, iki ülkenin müzakerecilerinin 30 milyar dolar değerindeki mallarda “erken bir tarihe” kadar karşılıklı tarife indirimlerini uygulamak için çalıştığını söyledi. The Hindu’ya göre bu açıklama, iki ülke liderinin iki hafta sonra Washington’da yapacağı görüşmeye yönelik beklentileri artırdı.

ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping’in 24 Eylül’de Washington’da bir araya gelmesi bekleniyor. Bu, iki liderin son bir yıldaki üçüncü yüz yüze görüşmesi olacak. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Guo Jiakun aynı gün, “liderler diplomasisinin Çin-ABD ilişkilerine stratejik yön vermede yeri doldurulamaz bir rol oynadığını” söyledi. Bu ifade, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki rekabetçi ilişkiyi istikrara kavuşturmak için liderlerin doğrudan müdahalesinin Pekin açısından taşıdığı önemi vurguluyor.

Ancak bu mücadelenin başlangıç noktası eşit değildi. Tarafların mayıs ayında Pekin’de vardığı önceki mutabakat — ikili ticareti yönetmek üzere bir ABD-Çin ticaret konseyi ve buna paralel bir yatırım konseyi kurulması — “şiddetli bir tarife savaşında” sağlanan ateşkesin ardından şekillendi. Trump, Çin’den ithal edilen ürünlere uygulanan tarifeleri son derece yüksek seviyelere çıkarmış, Çin de aynı şekilde karşılık vermişti. Sorun şu ki ateşkes mekanizması, taraflardan birinin tek yanlı tarife artışlarını başlatmasının ardından kuruldu; dolayısıyla yapısal olarak girişimi başlatanın gündem belirleme gücünü yansıtıyor.

Huang Ling, karşılıklı indirimlerin hangi ürünleri kapsayacağı ya da uygulama takvimi hakkında ayrıntı vermedi. The Hindu, Barclays’in bu haftaki Trump-Şi görüşmesine ilişkin araştırma notuna atıfta bulunarak, ticaretin zirvenin “ana gündem maddesi” olacağını bildirdi. Banka aynı zamanda geniş kapsamlı bir ticaret anlaşması için alanın sınırlı olduğu ve “hedefli tarife indirimlerinin daha olası” göründüğü uyarısında bulundu. İki ülkenin daha önce vardığı tarife ateşkesi 10 Kasım’da sona erecek; bu son tarih müzakerelerin aciliyetini artırıyor.

Habere göre karşılıklı tarife indirimlerine yönelik görüşmeler, ticaret konseyinin kurulması çalışmalarının temel bir parçasını oluşturuyor. Amaç, iki taraftan eşit değerde “hassas olmayan” malları belirleyip bunların tarifelerini düşürmek. Çerçevenin tasarımı bile güç eşitsizliğini gözler önüne seriyor: Hangi malların “hassas” sayılacağına kim karar verecek? Bir taraf önce tarifeleri aşırı seviyelere çıkarıp ardından müzakere yoluyla eşit indirimleri “takas” edebildiğinde, sözde karşılıklılığın özü, o tarafın belirlediği daha yüksek bir başlangıç çizgisine geri dönmek oluyor.

The Hindu ayrıca Trump’ın, Çin’in “piyasayı ucuz mallarla doldurduğu” iddiasıyla yeni tarifeler getirme yönünde ilerlediğini bildirdi. Bu hamle ateşkes görüşmelerinin kritik bir anında geliyor ve liderler diplomasisinin istikrar görüntüsü altında tek yanlı baskı araçlarının çalışmayı sürdürdüğünü gösteriyor. Trump-Şi görüşmesinin, 10 Kasım’daki ateşkes süresi dolmadan tarifelerin yeniden tırmanmasını önleyecek kadar somut bir anlaşmaya ulaşıp ulaşamayacağı belirsizliğini koruyor.