Birleşmiş Milletler'in Yeni Haritası Tartışma Yarattı: ABD'nin Yalnız Karşı Oyu ve Japonya'nın Protestosunun Ardındaki Harita Güç Mücadelesi

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, küresel algıyı uzun süredir domine eden Mercator projeksiyonunun yerine Equal Earth prokeksiyonlu dünya haritasını 164 oy lehine ve yalnızca ABD'nin bir karşı oyuyla kabul etti. ABC News'in haberine göre, BM bu projeksiyonun kıtaların kara alanlarını "daha doğru bir şekilde yansıtmayı" amaçladığını belirtti — ancak görünüşte teknik olan bu karar, oylama aşamasında bile çatlakları ortaya koydu: ABD, karşı oy veren tek üye devlet oldu.

Bu haritanın politik anlamı coğrafyanın ötesine geçiyor: Afrika kıtasının görsel alanını belirgin şekilde büyütürken, Kuzey Amerika ve Avrupa'nın oranlarını küçültüyor. Mercator projeksiyonunun 16. yüzyıldan bu yana Avrupa ve Amerika kıtalarını büyütme etkisi, sömürge döneminin dünya tahayyülüne hizmet etmişti; Equal Earth'in kırmaya çalıştığı tam da bu görsel hiyerarşi. ABD'nin tek başına karşı oy vermesiyle reddettiği yalnızca bir projeksiyon yöntemi değil, görsel gücün yeniden dağıtılmasıdır.

Oylamanın ardından, daha gergin bir sahne yaşandı. Japonya, 164 lehine oy veren üye devletlerden biriydi, ancak ardından diplomatik kanallar aracılığıyla harita sitesinin işletmecisine, haritada Rusya ile aynı renkte gösterilen Kuril Adaları'nın (Japonya'nın Kuzey Toprakları diye adlandırdığı) renklendirilmesinin düzeltilmesi talebiyle protesto dilekçesi verdi.

ABC News'in Japonya hükümet sözcüsü Kihara Minoru'nun açıklamalarına atıfta bulunarak aktardığına göre, yeni harita "Japonya hükümetinin tutumuyla çelişen tasvirler içeriyor". Kihara basın toplantısında şunları söyledi: "Bu tasvirin düzeltilmesi talebiyle harita sitesinin işletmecisine diplomatik kanallar aracılığıyla protesto dilekçesi verdik." Hükümetin bu sorunu ne zaman fark ettiğini açıklamayı reddederek, yalnızca Japonya'nın "ülkemizin toprakları ve coğrafi adlarına ilişkin yanlış anlamaların yayılmasını önlemesi gerektiğini" vurguladı.

Kuril Adaları sorunu 1945'e dayanıyor — eski Sovyetler Birliği, İkinci Dünya Savaşı'nın sonlarında adaları ele geçirerek bölgedeki Japon sakinleri sürgün etmişti. Şu anda dört ada Rusya'nın fiili kontrolünde olsa da, hem Japonya hem de Rusya egemenlik iddiasında bulunuyor. Bu anlaşmazlık, son dönemde Rusya Devlet Başkanı Putin'in tartışmalı adaları ilk kez ziyaret etmesiyle aniden alevlendi. ABC News'in haberine göre, Japonya bunun üzerine Rusya büyükelçisini Bakanlığa çağırdı; Başbakan Takaichi Sanae bu ziyareti "Japon halkının duygularını incittiğini" ve "kesinlikle kabul edilemez" olduğunu söyleyerek, bu adaların "ister tarihsel ister uluslararası hukuk açısından Japonya toprağının bölünmez bir parçası olduğunu" vurguladı. Moskova ise bu tür açıklamaların "tamamen kabul edilemez" olduğunu, "siyasi olarak uygunsuz, hakaretamiz ve hukuki olarak tamamen asılsız" olduğunu belirterek karşılık verdi.

Japonya'nın çelişkili tutumu, harita çiziminde kaçınılmaz olan güç mantığını ortaya koyuyor: hangi sınırların tanındığı, hangi anlatıların sunulduğu, kimin renginin kimin toprağını kapladığı hiçbir zaman salt teknik bir mesele olmadı. Bir ülke "daha doğru" bir küresel projeksiyona oy verebilir, ancak aynı anda haritanın tartışmalı topraklar üzerindeki egemenlik iddiasını yansıtmasını talep edebilir — bu ikisi arasındaki gerilim, kendi başına çağdaş harita politikasının bir mikrokozmosudur.

BM küresel kara oranlarını yeni bir projeksiyonla yeniden çizmeye çalışırken, Afrika kıtasının "büyütülmesinden" Kuril Adaları'nın renklendirilmesine kadar her görsel değişiklik güç ilişkilerini yeniden yazıyor. Oylama salonundaki o yalnız ABD karşı oyu ile Tokyo'nun diplomatik protestosunun arkasındaki egemenlik kaygısı, aynı gerçeğe işaret ediyor: haritada hiçbir santimetrekare salt tarafsız değildir.