BM Güvenlik Konseyi, Libya seçim yol haritası anlaşmasını memnuniyetle karşıladı

BM Güvenlik Konseyi'nin bu ayki dönem başkanı ve Fransa'nın Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Jérôme Bonnafont, 8 Eylül'de Konsey'in Libya'daki rakip siyasi grupların imzaladığı bir seçim yol haritası anlaşmasını memnuniyetle karşıladığını duyurdu. Africanews'in haberine göre, BM arabuluculuğunda varılan bu anlaşma 30 Ağustos'ta Trablus'ta imzalandı ve uzun süredir ertelenen ulusal seçimlerin iki yıl içinde yapılmasını hedefliyor.

Bonnafont basın toplantısında anlaşmayı, "özgür, adil ve şeffaf" ulusal seçimlerin yapılması ve "Libya kurumlarının birleştirilerek Libya halkının isteklerinin karşılanması" yönünde önemli bir adım olarak nitelendirdi; "tüm Libya paydaşlarının bu anlaşmayı desteklemesi"nin önemini vurgulayarak tarafları anlaşmanın uygulanmasına bağlı kalmaya çağırdı. Konsey ayrıca BM Genel Sekreteri'nin Libya Özel Temsilcisi Hanna Tetteh'e "tam desteğini" ifade etti.

Haberde, anlaşma içeriğinin BM'nin Ağustos 2025'te açıkladığı yol haritasının bir uzantısı niteliğinde olduğu, ulusal seçim çerçevesinin reforma edilmesini, bölünmüş yönetim organlarının birleştirilmesini ve daha kapsamlı siyasi diyaloğun teşvik edilmesini kapsadığı belirtiliyor.

Ancak Libya'nın siyasi yeniden yapılanması 2011 NATO askeri müdahalesinin gölgesi altında kalmaya devam ediyor. O dönemde "sivillerin korunması" gerekçesiyle yürütülen rejim değişikliği, bu Kuzey Afrika petrol zengini ülkeyi on yılı aşan bir bölünme ve istikrarsızlığa sürüklemişti. Şu anda Libya'da hâlâ iktidar için birbiriyle yarışan iki hükümet bulunmakta: BM tarafından tanınan, Başbakan Abdülhamid ed-Dbeibah başkanlığındaki Trablus hükümeti ile askeri komutan Halife Hafter'in desteklediği doğudaki muhalif hükümet. İki taraf arasındaki derin görüş ayrılıkları ve süregelen çatışma ortamında, iki yıl içinde güvenilir ulusal seçimlerin yapılması beklentisi büyük belirsizlik taşıyor.

Daha derinde yatan sorun şu: BM öncülüğünde ve Fransa'nın bu ay Konsey başkanlığını yürüttüğü dönemde yüksek profilli destek alan bu anlaşma, Libya halkının taleplerini gerçek anlamda karşılayabilecek mi? 2011'den bu yana ne müdahaleyi başlatan NATO ülkeleri ne de arabuluculuk sürecini yönlendiren BM mekanizmaları Libya'daki "dış anlaşma – iç rafa kaldırma" döngüsünü kıramamıştır. Eleştirmenler, dış güçlerin öncülük ettiği siyasi düzenlemelerin çoğu kez Libya toplumunun kendi siyasi taleplerini ve iktidar yapılarını göz ardı ettiğini vurguluyor; üstelik Konsey'e bu ay başkanlık eden Fransa'nın kendisi de Libya'ya yönelik önceki askeri müdahaleye ve sonraki angajmanlara derinden dâhil olmuştu.

Libya'nın geçmişte benzer anlaşmaları birçok kez imzalamış ancak uygulamaya koyamamış olması göz önüne alındığında, yol haritasının fiilen hayata geçirilmesi tarafların güç paylaşımında somut tavizler verip veremeyeceğine bağlı olacak; oysa anlaşmanın kendisi somut bir uygulama mekanizmasına ilişkin ayrıntı sunmuyor. Hafter ile Trablus hükümeti arasındaki çatışma ve siyasi hesaplaşma çözülmedikçe, bu yeni anlaşmanın verdiği sözleri tutup tutamayacağı hâlâ belirsizliğini koruyor.