"corrupto" kelimesini avucuna yazmak tersine kendini küçümsemeye dönüştü: Flávio Bolsonaro seçim öncesi son gece yanıldı

Brezilya cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci tur oylamasından önceki gece, sağcı cumhurbaşkan adayı Flávio Bolsonaro elini kullanarak bir suçlama yapmayı denedi. Pazar akşamı en yoğun yayın saatindeki televizyon tartışmasında, mevcut cumhurbaşkan Lula'nın karşısında Portekizce "corrupto" (yozlaşma) kelimesini avucuna yazarak kameraya ve izleyicilere gösterdi. The Guardian'ın bildirdiğine göre, milyonlarca izleyiciye sahip bu tartışmada çok sayıda kişi seçim kampanyasının beklentisinin aksine o eli, Bolsonaro'nun kendi itirafı olarak gördü.

Tartışmanın ardından Lula destekçileri, çeşitli mesleklerden temsilciler olarak sosyal medyaya akın etti ve avuçlarına ya da iki ellerine kendi kimliklerini yazdı. Pato Fu rock grubunun gitaristi João UOLua "müzisyen" yazdı; komedyen Antônio Tabet kendini "sanatçı" diye tanıttı; viyolacı ve yazar Carlos Masscio kimliğini iki eliyle gösterdi; doğum hemşiresi Carla Emanuele Sacramento "birinci basamak sağlık hemşiresi" yazdı. Lula hükümetinin Sağlık Bakanı Alexandre Padilha "doktor" yazdı; siyaset bilimci ve astrofizikçi Tábata Amaral de katıldı. Öğretmenler, mühendisler, gazeteciler, pilotlar, psikologlar, terziler, temizlikçiler ve polisler de bu halkaya katıldı. Rakibi suçlamak için kullanılan yozlaşma etiketi, mesleki kimlikleri gösteren bir dizi görsele dönüştürüldü.

Latin Amerika uzmanı James Bosworth, bu hareketi Bolsonaro'nun iktidar kazanma çabasındaki "kritik hata" olarak niteledi ve şunları yazdı: "Bu, başlangıçta esin veren bir seçim öncesi espantisi gibi görünebilirdi; ancak sonunda dünyaya, siyasi kariyeri boyunca yanında taşıyacak bir meme bıraktı." Tavsiyesi şuydu: "Avucuna 'corrupto' yazıp sonra da izleyicilere gösterme."

Meme'den daha somut olan, Lula'nın aynı tartışmada ortaya attığı karşılıklı doğrulama talebiydi. Bolsonaro banka kayıtlarını ve telefon kayıtlarını aynı şekilde erişime açmayı kabul ederse, Lula, seçim kurumlarının kendisine ve yakın akrabalarına ait ilgili kayıtları incelemesine izin vereceğini ve böylece kendisinin yozlaşmadığını kanıtlayacağını söyledi. The Guardian'ın bu haberi yayımladığı sırada Bolsonaro henüz yanıt vermemişti.

Bu, karşılıklı suçlamaları aynı doğrulama ölçütüne geri getirdi: Hiçbir taraf, rakibinden kayıtlarını isteyip kendi kayıtlarını denetim dışı bırakamaz. Lula'nın üyesi olduğu Brezilya İşçi Partisi de büyük yozlaşma skandallarına karışmıştı; bu nedenle onun önerisi doğrulama gerektirmeyen bir masumiyet kanıtı değildir ve hâlâ seçim kurumları ile kamuoyunun inceleyebileceği kayıtlara dönüşmesi gerekir. Bolsonaro'nun aynı kapsamda bir doğrulamayı kabul edip etmemesi kaçınılmaz bir sınav olmuştur.

Bolsonaro'nun karşı karşıya olduğu inceleme de hafif değil. Uzun süredir yozlaşma suçlamalarıyla karşı karşıya geliyor, ancak bunların tümünü reddediyor ve hiçbir zaman hüküm giymedi. The Guardian'ın bildirdiğine göre, Brezilya medyası pazartesi günü federal polisin, para yıkama soruşturması kapsamında Bolsonaro hakkında inceleme yürüttüğünü aktardı. Geçen hafta iki müttefidi, "Kızıl Emir" uyuşturucu örgütüne karışma şüphesiyle tutuklandı; Bolsonaro tutuklamalara şaşırdığını belirtti ve ikisinin de suçsuzluğunu kanıtlama hakkına sahip olduğunu söyledi. Haber, soruşturmanın sonucuna ilişkin bilgi vermedi; para yıkama soruşturması, yozlaşma iddiaları ve uyuşturucu şüpheleri kesinleşmiş suçluluk olarak yazılamaz.

The Guardian'a göre, anketler Bolsonaro'nun ikinci tur oylaması öncesinde Lula'ya karşı yalnızca küçük bir farkla önde olduğunu gösterdi. Bolsonaro, 4 Ekim'deki ilk tur oylamasında 2 milyondan fazla oy farkıyla kazandı. Haberde anket kuruluşu, örneklem ve hata payı belirtilmedi; dolayısıyla kesin fark hâlâ değişebilir. Sosyal medyadaki kendini küçümseme dalgasının oy üzerindeki etkisini tek başına ölçmek mümkün değil, ancak bu suçlamanın kamuoyu düzeyinde ters tepki doğurduğu görüldü. Avuçta yazılan "corrupto" artık destekçiler tarafından mesleki kimliğe dönüştürüldü; asıl yanıtlanması gereken soru ise Bolsonaro'nun Lula'nın önerdiği aynı kapsamda doğrulamayı kabul edip etmediği.