Brezilya seçiminin ikinci turu öncesinde Meta'nın Bolsonaro'nun kanallarına yönelik önerileri yasadışı bulundu; yabancı reklam fonları hesap verebilirlik tartışmasını büyüttü

Africanews'in aktardığı Associated Press (AP) haberine göre, Brezilya Seçim Mahkemesi, 25 Ekim'deki cumhurbaşkanlık seçiminin ikinci turu öncesinde Meta'nın seçim içeriklerini dağıtma uygulamaları hakkında iki karar verdi: Platformun mevcut cumhurbaşkan Lula ile muhalefet adayı Flávio Bolsonaro'ya eşit davranması gerekiyor; Bolsonaro'nun Instagram ve WhatsApp kanallarına algoritmik öneri sunulması ise yasadışı bulunuyor. Lula'nın kampanya ekibinin açtığı dava, Meta'nın önyargılı algoritmalarını ve yapay zekâ kısıtlamalarını kullanarak Bolsonaro lehine avantaj sağladığını ileri sürdü. Meta ise Brezilya seçimlerinde herhangi bir tarafa ayrıcalık tanıdığını reddetti.

Meta, son dönemdeki platform sorunlarını "hedefli bastırma" ile ilişkisiz saydı; küresel teknik arızalardan, sıkı dolandırıcılıkla mücadele tedbirlerinden ve düzenleyici uyum çalışmalarından kaynaklandığını belirtti. Şirket, sistemlerinin içeriği siyasi ideolojiye göre dağıtmadığını ve kuralların tüm adaylara eşit biçimde uygulandığını savundu. Habere göre Meta, Bolsonaro'nun Instagram ve WhatsApp kanallarına neden algoritmik öneri sunulduğunu doğrudan açıklamadı. Meta'nın ekim ayında bildirdiği iki küresel teknik kesinti — biri Instagram Reels'in 100'den fazla ülkede görüntüleme sayılarını dondurdu, ancak içerik dağıtımı normal kaldı; diğeri, bir araçta mevcut Instagram gönderilerine dayanarak reklam oluşturma işlevini kısa süreliğine devre dışı bıraktı — yalnızca platform işlevlerindeki aksaklıkları açıklıyor; mahkemenin işaret ettiği seçim kanallarına yönelik öneri meselesine yanıt vermiyor.

19 Ekim'de bir grup protestocu, São Paulo'daki Meta ofislerinin önünde toplanarak şirketi Brezilya cumhurbaşkanlığı seçimine müdahale etmekle suçladı. 25 Ekim, Lula ile Bolsonaro'nun karşı karşıya geldiği ikinci tur oylamasının günüydü.

Hesap verebilirlik tartışmasının başka bir boyutu, Rio de Janeiro Federal Üniversitesi'ne bağlı NetLab'in Temmuz-Eylül arasında yürüttüğü Meta reklam kütüphanesi incelemesiyle açığa çıktı. NetLab'a göre Meta, en az 1.613 kurala aykırı siyasi reklamı yayına aldı. Bu rekamlar toplam 171 milyon görüntüleme elde etti ve yaklaşık 2 milyon Brezilya reali gelir sağladı; araştırma, reklamların finansmanının çoğunlukla ABD'den geldiğini belirtti. Ancak haber, araştırmanın yöntemini, ham verisini veya hata payını açıklamadığından bu rakamlar araştırmayı yayımlayan tarafın tahminleridir; Brezilya yargı makamlarının her rekam için yaptığı nihai tespitler değildir.

Araştırmaya katılan iletişim bilimleri profesörü Marie Santini, Brezilya kurallarına dayanarak şunu söyledi: "Brezilya'da parti, aday veya koalisyon dışındaki hiçbir kuruluş seçim reklamı satın alamaz." Daha ileri bir iddia ileri sürdü: "İster Brezilya içinden ister dışından olsun, hiçbir şirketin Meta'da seçim faaliyetlerini desteklemek amacıyla reklam satın almasına izin verilmemelidir." Ancak bu, araştırmacının savunmasıdır; yargı makamlarının sınır ötesi satın alma davranışları hakkında bir tespit yaptığı anlamına gelmez.

Böylece tartışma yalnızca bir önerinin hukuka uygun olup olmadığı meselesiyle sınırlı değil. Meta bu iddiaları reddetti, ancak karar seçim reklamlarının kaynağı ve hesap verebilirliğini gündeme taşıyor. Brezilya seçim kuralları, reklam verenlerin yalnızca partiler, adaylar veya koalisyonlardan olmasını şart koşuyor; yabancı aktörler veya kimliğini açıklamak istemeyenler bu çerçevenin dışında kalıyor. Araştırmacılar ayrıca Meta'nın reklam inceleme, hesap doğrulama ve ödeme süreçlerinin yeterince katı olup olmadığını; şirketin ihlal tespit edildikten sonra hesapları askıya alıp para iadesi yapabilecek ve ilgili önerileri düzeltebilecek güçte olup olmadığını soruyor.

Mevcut belgeler, Meta'nın bilerek herhangi bir adaya seçim kazandırmaya çalıştığını ya da öneri mekanizmasının belirli bir siyasi sonuç için tasarlandığını göstermiyor. Ancak mahkemenin Meta'yı Lula ile Bolsonaro'ya eşit muamele etmeye zorlaması, şirketin öneri mantığını ve bunun seçim iletişimi üzerindeki etkisini açıklamasını gerektiriyor. Dolayısıyla 25 Ekim öncesindeki temel soru şu: Meta seçimin hassas döneminde ilgili önerileri askıya alabilecek ve Brezilya seçim makamlarına reklam finansmanı, öneriler ile içerik dağıtımına ilişkin denetlenebilir kayıtlar sunabilecek mi?