Bukavu'da öğrenci çocukların öldüğü yangın: Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin doğusundaki insani krizde yeni bir felaket

Perşembe günü Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin doğusundaki Bukavu kentinin Kadutu bölgesinde çıkan yangın bir mahalleyi tamamen sardı. Okula giderken en az 24 öğrenci çocuk hayatını kaybetti, 29 kişi de yaralandı; yaralılardan bazılarının durumu ağır. Africanews'in haberine göre ölenlerin 19'u kız, 5'i erkek çocuktu; yerel makamların ilk sayımına göre can kaybı daha da artabilir.

Yangın, ahşap yapıların yoğun olduğu kalabalık bir bölgede hızla yayılarak iki okulu ve 300'den fazla evi etkiledi. Ambulanslar yaralıları tahliye etmek için olay yerine ulaşırken, bölge sakinleri yakınlarını ve eşyalarını kurtarmak üzere alevlerin içine girdi. Akşam saatlerinde alevler kontrol altına alınmış olsa da kömürleşmiş enkazın üzerinde hâlâ duman yükseliyordu. Yetkililer yangının çıkış nedenini araştırıyor.

Yüzlerce aile bir gecede evsiz kaldı. Aylar süren güvensizlik, kitlesel yerinden edilme ve temel hizmetlerin yokluğu ile zaten baş etmeye çalışan bir kent için bu yangın yeni ve ağır bir darbe oldu.

**İsyancı güçlerin kontrolündeki kent**

Bukavu şu anda AFC/M23 isyancı güçlerinin kontrolünde. Africanews'in haberine göre Birleşmiş Milletler ve birçok Batılı ülke komşu Ruanda'yı bu gruba destek vermekle suçluyor; Ruanda bunu reddediyor. Son yıllarda yeniden etkinleşen M23, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin doğusunda geniş alanları ele geçirdi; Bukavu da bunlardan biri ve kentin yanı sıra çevresindeki insani koşullar da hızla kötüleşti.

M23 çevresindeki uluslararası tartışma yalnızca görünen yüz. Daha derindeki arka plan, Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin doğusunun uzun süredir silahlı şiddet, etnik gerilim ve kaynak rekabetinin iç içe geçtiği bir bölge olması. Ülke kobalt, koltan, bakır ve kalay gibi zengin rezervlere sahip kritik madenlerin kaynağı; bu madenler elektrikli araçlar, tüketici elektroniği ve savunma sanayisi tedarik zincirleri için büyük önem taşıyor. On yıllardır tekrarlanan çatışmaların ve milyonlarca ülke içinde yerinden edilmiş kişinin çektiği acı, Batı ana akım medyasının gündeminde sürekli olarak kenarda kaldı.

**İlgi ile kaynak aktarımı arasındaki uçurum**

Perşembe günü Bukavu'da yaşanan felaket, uzun süredir unutulmuş bir krizi yeniden spot ışığına taşıdı; ancak spot ışığının nasıl tutulduğu başlı başına sorun. Batılı ülkeler Ruanda'nın M23'teki rolüne odaklanırken, bu yangın ve evlerini kaybeden binlerce aile aynı ölçüde uluslararası ilgiye ve sistematik yardıma ulaşamadı. Açıklamalar ile insani kaynak aktarımı arasındaki uçurum tesadüf değil: Kongo Demokratik Cumhuriyeti krizinin uluslararası ilgide araçsallaştırıldığını gösteriyor. Bölgenin değeri, önce halkının yaşamı ve temel haklarıyla değil, maden tedarik zincirlerindeki stratejik önemiyle ölçülüyor.

Bu dengesizlik yeni değil. Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin doğusunda son on yılda krizlerin defalarca tırmandığı dönemlerde uluslararası toplumun tepkisi çoğunlukla sınırlı insani fonlar ve aralıklı diplomatik açıklamalarla kaldı; sistematik bir müdahale yapılmadı. Aynı dönemde dünyanın Kongo madenlerine olan talebi durmadan arttı.

**Enkazın üzerinde**

Yerel makamlar ölenlerin ve yaralananların aileleriyle evlerini kaybedenlere yardım edilmesi çağrısında bulundu. Kurtarma çalışmaları ve hasar tespiti sürüyor; bazı yaralılar hâlâ yoğun bakımda ve can kaybı daha da artabilir. Yangının nedeni araştırılıyor.

Perşembe günü Bukavu'da çıkan yangın, bölgedeki uzun süreli insani krizin yeniden görünür hale gelmesinin son örneği. M23'ün kenti kontrol etmesi, Ruanda'nın rolü çevresindeki uluslararası tartışma, Batı'nın Kongo Demokratik Cumhuriyeti'nin maden tedarik zincirlerine yüksek bağımlılığı ve doğudaki insani felakete düşük ilgisi arasındaki bu yapısal asimetriler, yangının nasıl çıktığından çok daha fazla dikkat gerektiriyor.