Savaş Alanı Gelirleri Silahlanmayı Besliyor: Kuzey Kore'nin Nükleer ve Altyapı Hamleleri Batı Yaptırımlarının Çöküşünü Gösteriyor

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA), bu hafta Kuzey Kore'nin Yongbyon nükleer kompleksinde tahminen 28 kademeli yaklaşık 28 santrifüj içeren ve yıllık yaklaşık 85 kilogram silah düzeyinde yüksek zenginleştirilmiş uranyum üretebilecek — 4 nükleer savaş başlığı yapımına yetecek miktarda — yeni bir uranyum zenginleştirme tesisi tespit ettiğini doğruladı.

Deutsche Welle'nin haberine göre, bu açıklama Güney Kore Ulusal İstihbarat Servisi'nin (NIS) mayıs ayında yayımladığı tahminin hemen ardından geldi: Geçtiğimiz üç yılda Pyongyang, Rusya'ya asker ve malzeme sağlayarak en az 7,7 milyar dolar (yaklaşık 6,6 milyar euro) tutarında yardım ve ekonomik değer elde etti; bu rakam en yüksek ihtimalle 14 milyar dolara ulaşabilir.

2024 yılında gayri safi yurtiçi hasılası yalnızca 26,6 milyar dolar olan bir ekonomi için Rusya-Ukrayna savaş alanından gelen bu kaynağın boyutu oldukça büyük. Ancak Batı yaptırımlarına öncülük eden ülkeleri daha çok endişelendiren husus, paranın açık yönü: Nükleer cephanelik, konvansiyonel donanma ve sınır altyapısı — on yıldan fazla süren yaptırım kuşatması altında uzun süredir baskılanan bu projeler eş zamanlı olarak ilerliyor.

İkili İzlekli Askerî Genişleme

Donanma alanında Kim Jong Un, bu Pazartesi günü Wonsan'da 5.000 tonluk bir destroyer'in hizmete giriş törenine katıldı. Deutsche Welle'nin haberine göre Kuzey tarafı, söz konusu geminin nükleer silah taşıma ve düşmana "yıkıcı intikam saldırısı" uygulama kapasitesine sahip olduğunu iddia etti. Uydu görüntüleri eş zamanlı olarak, Kuzey Kore'nin yeni nesil savaş gemilerini barındırmak üzere batı kıyısındaki Nampo Limanı ile doğu kıyısındaki Chongjin Limanı'nı genişlettiğini gösteriyor.

Bu arada Yongbyon'daki yeni uranyum zenginleştirme tesisi, nükleer silah üretim kapasitesinin genişletilmesinin merkez noktası haline geldi. UAEA'nın tahmini, yalnızca bu tesisin Kuzey Kore'ye yıllık olarak 4 nükleer savaş başlığı için gereken kritik fisyon maddesini sağlayabileceği anlamına geliyor.

Sınır Altyapısı: Tumen Nehri Köprüsü Yeni Bir Geçit Açıyor

Altyapı bir başka cephesi oluşturuyor. Bu Salı günü, Kuzey Kore ile Rusya arasında Tumen Nehri üzerindeki ilk karayolu köprüsü resmen açıldı; her iki yakada gümrük ve depo tesisleri inşa edildi. Deutsche Welle analizi, güzergahın daha büyük ölçekli kamyon taşımacılığını kolaylaştıracağını, nakliye maliyetlerini düşüreceğini ve Kuzey Kore personel, silah ve mühimmatının Rusya'ya aktarımında kullanılabileceğini belirtiyor.

Kim Jong Un hükümeti ayrıca her yıl 20 bölgesel kentte modern sanayi tesisleri kurmayı öngören "Bölgesel Kalkınma 20x10" politikasını yürütüyor ve Pyongyang'da yeni kentsel alanların geliştirilmesi ile kırsal konut projelerinin başlatılması yönünde talimat verdi. Ancak bu görüntünün altındaki fiili işletme kapasitesi şüpheli.

Yaptırım Mekanizmasının Çöküşü

Washington merkezli düşünce kuruluşu Stimson Merkezi'nde Kuzey Kore programı kıdemli araştırmacısı Martyn Williams, Deutsche Welle'ye şunları söyledi: "Kuzey Kore-Rusya ittifakı kurulmadan önce, kötü ekonomik yönetim ve yaptırımların üst üste binmesi nedeniyle altyapı genel olarak zayıftı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ndeki konsensüs çözüldükçe ve Çin ile Rusya'yla ticaret yeniden başladıkça durum değişmeye başladı."

Bu açıklama, Kuzey Kore'ye yönelik Batı yaptırım mimarisinin yapısal zayıflığını doğrudan ortaya koyuyor: Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi bir zamanlar Kuzey Kore'ye yönelik yaptırım kararlarının çekirdek platformuydu, ancak Rusya'nın fiilen Kuzey Kore'nin savaş ekonomisi ortağı haline gelmesi ve Çin'in sınır ticaretini sürdürmesiyle Konsey düzeyindeki konsensüs artık mevcut değil. Yaptırımlar kâğıt üzerinde hâlâ yürürlükte, ancak uygulama zinciri — özellikle sınır ötesi kargo, enerji işlemleri ve mali takasla ilgili halkalar — fiilen bypass edilmiş durumda.

Bu arada yaptırımların bedeli uzun süredir Kuzey Kore'nin sıradan vatandaşlarının üzerine yükleniyor, seçkinler üzerine değil. Williams, Pyongyang dışındaki iç bölgelerde ekonominin hâlâ durgun olduğunu, kalkınma kazanımlarının ağırlıklı olarak Pyongyang'daki seçkinler ve sınır kentlerinde yoğunlaştığını gözlemliyor. Pyongyang'un merkezindeki büyük bir hastaneyi örnek veriyor — bu hastane uzun süre önce inşa edilmiş, ancak ilaç ve ekipman tedariki sağlanana kadar bir süre boş kalmıştı — ve ekliyor: "Kuzey Kore inşa etmekte çok iyi, ama işleri yürür halde tutmak asıl mesele; o yüzden tüm bunların sürdürülebilir olup olmayacağını bekleyip göreceğiz."

Savaş Sonrası Belirsizlik ve Yaptırımların Geri Tepmesi

Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsü İcra Direktör Yardımcısı Marcus Noland ise Deutsche Welle'ye uyarıda bulunarak, Ukrayna savaşı sona erer ve savaş dönemi gelirleri kesilirse Kuzey Kore ekonomisinin aşağı yönlü baskıyla karşılaşabileceğini söyledi. "Savaşla ilgili gelirler kurursa, beklenen bir yükseliş döneminin ardından bu ülke ekonomik bir düşüş ve bununla birlikte gelen hoşnutsuzlukla karşılaşabilir," diyor ve ekliyor: "Bunun rejimi sarsacağını düşünmüyorum, ama Ukrayna'nın barışa yönelmesi rejimin mutlaka yanıt vermesi gereken zorluklar yaratacak."

Noland, Kuzey Kore ekonomisinin son birkaç yıldaki büyümesinin Rusya-Ukrayna savaş alanından gelen gelirler ile siber suç üzerine kurulu olduğunu belirtiyor. Dışarıdan gelen kan aktarımı durduğunda, Batı'nın yıllardır yürüttüğü yaptırım kuşatmasının uyguladığı yapısal baskı, tam tersine Pyongyang'un sindirmekte en çok zorlanacağı acı bir sonuç haline gelebilir — o zaman yaptırım savunucularının peşinde koştuğu hedefler ile yaptırımların fiilen yol açtığı insani sonuçlar, daha keskin bir biçimde aynı anda görünür hale gelecek.