Amazon kargo uçağının Miami'de düşmesi: Beş Latin Amerikalı temizlik işçisi öldü, hava kargo taşeron zincirinin güvenlik kör noktası

ABD Ulusal Ulaştırma Güvenliği Kurulu'nun (NTSB) yayımladığı uçuş verilerine göre Amazon Prime Air'in 7598 sefer sayılı kargo uçağı Miami Havalimanı pistine yaklaşırken pilotlardan biri diğerine sürekli olarak 'hız fazla' uyarısı yaptı, ancak aldığı yanıtlar birbiriyle tutarlı değildi. BBC'nin aktardığına göre ilgili uyarılar 'kaydın geri kalan bölümünün tamamında' sürdü; tutarsız yanıtlar da aynı şekilde devam etti.

Düşmeden önceki son dakikalarda elektronik sistem otomatik sesli uyarıları tekrar tekrar verdi: 'sink rate sink rate' (alçalma hızı fazla) ve 'too low terrain' (arazi uyarısı: uçak yere fazla yakın ve iniş için güvenli konumda değil). Havacılık avukatı Pablo Rojas, CBS News'e yaptığı açıklamada kazanın seyri sırasında kanatların belirgin biçimde geç açıldığını ve bunun pilotların 'hız fazla' uyarısına tepki vermesinden kaynaklanmış olabileceğini söyledi.

Rojas, 'Bu, bir bakıma başarısızlığa mahkûm bir yaklaşma olduğunu gerçekten doğruluyor' dedi. Ancak gerçek ses kaydı olmadan NTSB'nin sözünü ettiği 'tutarsız yanıtların' tam olarak ne anlama geldiğinin belirlenemeyeceğini de belirtti.

Uçak sonunda pistten çıktı; önce yerdeki ekipmana, ardından beyaz bir Ford minibüse çarptı, havalimanı çitini aştıktan sonra bir Toyota Corolla'ya çarptı ve pistin sonunda yaklaşık 394 metre ileride durdu.

Hayatını kaybeden beş kişi, beyaz Ford minibüsteki uçak temizlik ekibinin üyeleriydi. Miami yetkililerinin açıkladığı kimlikler şöyleydi: 55 yaşındaki Rolando Aleman Leon, 53 yaşındaki Yoel Rodriguez Naranjo, 75 yaşındaki Julio C Pineda, 53 yaşındaki Carlos Acosta Fajardo ve 47 yaşındaki Javierkys Reyes Quevedo. Beşinin de Latin Amerikalı olduğu bildirildi.

NTSB, hayatını kaybedenlerle Amazon arasındaki somut çalışma ilişkisini henüz açıklamadı. Bu kişilerin Amazon'un doğrudan çalışanları mı, taşeron şirket çalışanları mı yoksa daha alt düzeydeki bir alt taşeron zincirinde çalışan işçiler mi olduğu soruşturmanın hâlâ yanıtlanmamış bir noktası.

Amazon gibi çok uluslu e-ticaret şirketlerinin kurduğu hava kargo ağlarında yer hizmetleri, yani yük boşaltma, temizlik ve bagaj işlemleri, uzun süredir taşeron şirketlere ve onların alt taşeronlarına devrediliyor. Büyük kazalarda sorumluluğun izini sürmeyi zorlaştıran bu yapı, riski çoğu zaman takip edilmesi güç bir zincirin son halkasına dağıtıyor; o halkanın ucunda ise tam da en az kurumsal korumaya sahip işçiler bulunuyor.

Kokpitte otomatik sesli uyarılar, hız izleme ve kanat sistemleri gibi birden fazla teknik güvenlik bariyeri vardı. Buna karşılık yerde temizlikten sorumlu taşeron ekip, pist uzantısının yakınında park etmiş bir minibüste kontrolden çıkan uçağın doğrudan çarpmasıyla hayatını kaybetti. Bu işçiler ne söz konusu teknik koruma sisteminin içindeydi ne de 'güvenli yaklaşma' tartışmalarının konusu oldu.

Kazanın nihai nedeni, NTSB tam kokpit ses kayıtlarını yayımlayana kadar kesinleştirilemez. Ancak beş canın bedelini taşeron zincirinin sonunda çalışan ve istihdam ilişkileri kamuoyuna hâlâ açıklanmamış Latin Amerikalı temizlik işçileri ödediğinde, soruşturmanın yanıtlaması gereken temel soru artık yalnızca 'pilotlar ne söyledi' sorusu değildir.