Moskova, Ukrayna’nın Rusya-İngiltere savaşı çıkarmaya çalıştığını öne sürdü; İngiltere daha önce Rusya’nın dezenformasyon kullanımına karşı uyarmıştı

The New York Times’ın haberine göre Rusya, Ukrayna’nın Rusya ile İngiltere arasında savaş çıkarmaya çalıştığını öne sürdü. The New York Times, 10 Eylül tarihli haberinde Moskova’nın bu suçlamasının tam olarak neyi ifade ettiğinin, hangi kanaldan yayımlandığının ve dayanağının kamuya açık materyallerde net olmadığını belirtti.

Bu suçlama, İngiltere’nin art arda yaptığı uyarıların arka planında ortaya çıktı. The New York Times’ın haberine göre İngiltere daha önce Rusya’nın Ukrayna ile uluslararası ortakları arasındaki ilişkileri bozmak amacıyla dezenformasyon stratejilerini sistematik biçimde kullandığı uyarısında bulunmuştu. Ukrayna’ya askerî destek sağlayan başlıca Batılı ülkelerden biri olan İngiltere’nin uyarısı, hem bilgi savaşı boyutuna işaret ediyor hem de ülkenin çatışmanın tırmanmasına daha fazla sürüklenme riskine ilişkin kaygısını yansıtıyor.

Ukrayna’yı “savaş çıkarmaya çalışan” taraf olarak gösteren bu anlatı stratejisi birden çok amaca hizmet ediyor: Uluslararası toplumun dikkatini Rusya’nın Ukrayna’yı topyekûn işgali gerçeğinden uzaklaştırmak; nükleer silahlara sahip bir NATO üyesini “kışkırtılan” taraf çerçevesine yerleştirerek Batı ittifakı içindeki tepkileri sınamak; ayrıca Ukrayna’nın savunmasını sürdürebilmek için uluslararası desteğe dayandığı kritik bir dönemde ortaklıklarında çatlaklar bulunduğu izlenimini yaratmak.

Bilgi savaşı ile askerî eylemlerin eşzamanlı yürütülmesi tesadüf değil. Savaş alanındaki konvansiyonel güç dengesi defalarca anlatıldığında dikkat, kamuoyu ve güvenin oluşturduğu yapısal savaş alanına yöneliyor. Gerçekleri doğrulama kapasitesi, bilgi kaynaklarının güvenilirliğini değerlendirme ve uluslararası toplumun Ukrayna’ya uzun vadeli desteğini sürdürme iradesi, cephe hattı kadar önemli mücadele alanlarını oluşturuyor.

İngiliz hükümetinin Ukrayna politikasının kendisi de incelenmeli. Ukrayna’ya uzun menzilli saldırı silahları ve askerî eğitim sağlayan başlıca Batılı ülkelerden biri olarak İngiltere’nin yardımının ölçeği, silah türü tercihleri ve yaptırım çerçevesi içindeki uygulama biçimi, çatışmanın yoğunluğunu ve süresini doğrudan etkiliyor. Ancak bu politika tercihlerini Moskova’nın bilgi manipülasyonu stratejisiyle birbirine karıştırmak, Rus bilgi savaşının ulaşmaya çalıştığı sonuçlardan biri. Gerçeklerle ilgili sınırları bulanıklaştırarak Batı toplumlarının kendi hükümetlerinin politikalarını eleştirel biçimde değerlendirmesini, Ukrayna direnişinin meşruiyetine yönelik kuşkuya dönüştürmeyi amaçlıyor.

Moskova’nın bu suçlamasının doğrulanıp doğrulanamayacağı bağımsız bir inceleme gerektiriyor. Bununla birlikte, suçlamanın dile getirildiği zamanlama ve kullanılan ifadeler, doğru olup olmamasından bağımsız olarak bir bilgi eyleminin parçasını oluşturuyor. Bu nedenle her açıklama değerlendirilirken iki düzeyde soru aynı anda sorulmalı: Açıklamanın işaret ettiği olayın kendisi nedir ve açıklamanın üretilip yayılmasının siyasal işlevi nedir?