'The Red House' Avustralya Başbakanlık Edebiyat Ödülü'nü Aldı: Polisin Yerli Halk Mensubunu Vurması ve Sömürge Şiddeti Döngüsünün İncelenmesi

Avustralyalı gazeteci Kate Wild'ın kurgu-dışı eseri 'The Red House' (Kırmızı Ev), bu yılki Başbakanlık Edebiyat Ödülü'nün kurgu-dışı kategorisinde 80 bin Avustralya doları değerindeki ödüle layık görüldü. Avustralya Yayın Kurumu'nun (ABC News) haberine göre, jüri 2019 yılında Kuzey Bölgesi polisinin 19 yaşındaki Warlpiri halkından genç Kumanjayi Walker'ı vurmasını merkezine alan bu eseri, ulusal farklılıkları, sömürge travmasının derinliğini ve devlet şiddeti döngüsünü inceleyen kilit bir metin olarak nitelendirdi.

Wild, yerli halk meselelerini uzun süredir takip ediyor. Kitabında, 2019 yılı Kasım ayında Kuzey Bölgesi'ndeki Yuendumu'da yaşanan olayları ayrıntılı bir şekilde yeniden inşa ediyor: Polis memurları Walker'ın büyükannesinin evine tutuklama amacıyla gittiklerinde, Walker tıbbi makasla o dönemde kıdemsiz polis memuru olan Zachary Rolfe'un omzunu yaraladı; Rolfe derhal üç el ateş etti ve Walker gözaltına alındıktan bir saat sonra hayatını kaybetti. Olaydan üç gün önce Walker, baltayla iki yerel polisi tehdit ettiği gerekçesiyle aranıyordu.

Bu silahlı saldırı, yerli topluluklarda güçlü bir tepkiye yol açtı. ABC News'in haberine göre, Alice Springs'te 'Walker için Adalet' yürüyüşüne binden fazla kişi katıldı; Yuendumu'ya giden yol tabelalarına 'Justice for Walker' (Walker için Adalet) sloganları sprey boyayla yazıldı. Bu kolektif öfke, ABD'de George Floyd'un ölümünün tetiklediği küresel 'Black Lives Matter' (Siyahların Hayatı Değerlidir) dalgasından yaklaşık altı ay önce patlak verdi.

2022 yılı Mart ayında Rolfe, Darwin'de altı hafta süren yargılamanın ardından cinayet suçundan beraat etti. Üç yıl sonra, Kuzey Bölgesi adli tabibi Temmuz 2025'te ölüm nedeni soruşturmasının sonuçlarını açıklayarak Rolfe'un ırkçı eğilimleri bulunduğunu tespit etti ve tutumunun "Kumanjayi'nin ölümüne katkıda bulunan nedenlerden biri olduğu" ihtimalini göz ardı edemeyeceğini belirtti. Rolfe, akabinde Kuzey Bölgesi polis teşkilatından ihraç edildi.

Wild, ABC Arts'a verdiği röportajda, kaleme alıp almamak konusunda uzun süre tereddüt ettiğini belirtti. Hem yerli hem yerli olmayan arkadaşlarıyla defalarca tartıştı — beyaz, orta sınıf, orta yaşlı bir kadın olarak bu konuyu yazmanın uygun olup olmayacağını sorguladı. Sonunda yazmaya karar verdi; gerekçesi ise "bu olayı 'yerli halkın hikâyesi' olarak çerçevelemenin sorunun kendisinin bir parçası olmasıydı". Kendisi şöyle ifade etti: "Walker'ı vuran beyaz bir polis memuru, dolayısıyla bu hikâye hem beyaz Avustralya'nın hem de Siyah Avustralya'nın hikâyesi."

Yapısal açıdan Wild, yerli halkın 'Everywhen' (Süregelen Şimdi) zaman kavramından — geçmiş, şimdi ve geleceğin aynı anda var olması — yararlandı. Bu kavramı doğrusal anlatıyı kırmak, tarihteki şiddet parçalarıyla günümüzdeki olayları birbirine yansıtmak ve polis ile yerli halk arasındaki şiddetin adeta bir döngü halinde tekrarlandığını ortaya koymak için kullandı. Wild, "Olan biten, geçmişin hayaletlerini taşıyor" diye konuştu.

Jüri ödül gerekçesinde Wild'ın soruşturmasının "yakıcı ama gözünü kırpmadan" olduğunu, "ulusal farklılıkları, sömürge travmasının derinliğini ve söz konusu karşılaşmayı mümkün kılan, neredeyse kaçınılmaz hale getiren devlet şiddeti ve insanlıktan çıkarma korkunç döngüsünü" incelediğini yazdı. Jüri ayrıca kitabı "derin bir empatiyle yazılmış... titiz ve süregelen ulusal bir diyalog için hayati önem taşıyor" şeklinde nitelendirdi.

Wild, ödül karşısında "şok ve gurur" duyduğunu ifade etti. "Bu gerçekten kendinizi onaylanmış hissettiriyor" dedi, "İnsanların bu konuyu önemsemesi iç rahatlatıcı bir şey."

Ceza mahkemesinin beraat kararı ile adli tabibin ırkçı tutuma ilişkin tespiti arasındaki uçurum, 'The Red House'un ortaya koymayı amaçladığı temel gerilimi oluşturuyor. Wild şöyle yazıyor: "Her bir bireyin, onarımın mümkün olacağı biçimde yaşamak konusunda sorumluluğu vardır." Bu yılki Başbakanlık Edebiyat Ödülü'nün diğer kazananları arasında Ron Howat'ın 'The Southern Frontier' (Güney Sınırı, Avustralya Tarihi Ödülü), Leonie Norling ile birçok Yolngu büyüğünün birlikte çalıştığı 'A Piece of Red Cloth' (Bir Parça Kırmızı Kumaş, kurgu kategorisi) yer alıyor.