Trump'ın 5.000 Dolarlık "Temettü" Vaadi: Ara Seçimleri Ülke Borcuyla Finanse Etmenin Politik Kumarı

ABD Başkanı Trump, Teksas'ın Dallas kentinde düzenlenen Cumhuriyetçi Parti mitinginde dikkat çekici bir vaatte bulundu: Cumhuriyetçilerin Kasım ayındaki ara seçimlerinde Senato ve Temsilciler Meclisi'ni koruması halinde, her ABD'li yetişkine "temettü" adı altında 5.000 dolar dağıtacak. El Cezire'nin haberine göre, toplam maliyeti yaklaşık 1,3 trilyon dolar olan bu harcama, nihayetinde sürekli şişen ulusal borca dayanmak zorunda kalacak.

"Çünkü o kadar mükemmel iş çıkarıyoruz ki, çünkü ülkemiz bu kadar çok para kazanıyor, bu sözü verebilecek tek kişi benim," dedi Trump mitingde tezahürat yapan destekçilerine. "Her ABD'li yetişkin vatandaşa 5.000 dolarlık temettü dağıtacağım." Kalabalık bunun üzerine "USA, USA" diye slogan attı. Finansman kaynağını, dağıtım zamanını veya uygulama yöntemini açıklamadı; yalnızca bir koşul ekledi: Parayı alanlar bunu ABD içinde harcamalıydı. "Sizin Kanada'ya gidip harcamanızı istemiyoruz."

ABD'de yaklaşık 270 milyon yetişkin vatandaş bulunuyor; bu hesapla, "temettü"nün toplam tutarı idari ve dağıtım işlem maliyetleri hariç yaklaşık 1,3 trilyon dolara ulaşacak. Başkan Yardımcısı Vance, Fox News'a verdiği röportajda bu harcamayı gümrük gelirlerine bağlamaya çalışarak bunun "ABD işçilerinin temettüsü" olduğunu, çünkü "başkanın ABD işçilerinin hakkını yiyen yabancı şirketlere ve yabancı ülkelere sert davrandığını" söyledi.

Ancak El Cezire, ABD Vergi Politikaları Merkezi'nin tahminlerine dayandırarak, 2026-2036 mali yılları arasındaki gümrük gelirlerinin yaklaşık 1,7 trilyon dolar olacağını, bunun söz konusu "temettü"nün toplam tutarının yaklaşık dörtte üçüne denk geldiğini ve büyük kısmının hâlâ tahmin aşamasında olduğunu, henüz gerçekleşmediğini ve diğer ülkelerin ABD ihracatına uyguladığı misilleme gümrük vergilerinin etkisinin hesaba katılmadığını belirtti. 2026 mali yılı gümrük gelirlerinin yalnızca 177 milyar dolar olması bekleniyor.

Bu, 1,3 trilyon dolarlık "temettü"nün faturasını nihayetinde ABD ulusal borcunun ödeyeceği anlamına geliyor. El Cezire'nin haberine göre, ABD ulusal borcu Ağustos 2026'da tarihi rekor olan 40 trilyon doları aştı; ABD Kongre Bütçe Ofisi daha önce bu rakama ulaşılmasının iki yıl daha süreceğini tahmin etmişti. Peter G. Peterson Vakfı'nın istatistiklerine göre, 2020'den bu yana ABD ulusal borcu her beş ayda 1 trilyon dolar artıyor; 2017'den bu yana ise iki katına çıktı. Şu anda ABD'nin yıllık borç servisi harcaması yaklaşık 1,1 trilyon dolar olup savunma bütçesini hafifçe aşıyor.

El Cezire, ABD Hazine Bakanlığı verilerine dayanarak, ABD kamu borcunun yaklaşık yüzde 80'inin (yaklaşık 32 trilyon dolar) yurt içi ve yurt dışı yatırımcılardan geldiğini, bunun yaklaşık 21 trilyon dolarının yurt içi borç olduğunu ve alacaklılar arasında Federal Rezerv (4,528 trilyon dolar), yatırım fonları (5,195 trilyon dolar), emeklilik fonları (1,135 trilyon dolar), eyalet ve yerel yönetimler (1,636 trilyon dolar), ticari bankalar (2,083 trilyon dolar) ve diğer kurumsal ile bireysel borç verenlerin (6,660 trilyon dolar) bulunduğunu belirtti. Analistler, borca dayalı bu harcamaların nihayetinde ABD halkına yansıyacağına dikkat çekiyor.

Bu vaadin kendisi yasallık açısından da incelemeye tabi tutuluyor. Federal yasalar, oy verme davranışını etkilemeyi amaçlayan herhangi bir ödemeyi yasaklıyor. El Cezire'nin Associated Press'e dayandırdığı habere göre, ceza avukatı John W. Day, Trump'ın vaadinin "yasal göründüğünü" çünkü ödemenin herkese yapıldığını, oy verme koşuluna bağlanmadığını söyledi. Asıl engel, Kongre'nin bu planı onaylayıp onaylamayacağı: "Başkanın keyfi olarak harcayabileceği bir fon yok," dedi Day. "Kongre, yetki verilip verilmeyeceğine karar verme yetkisine sahip olacak."

Bu, Trump'ın bu tür bir "temettü" vaadinde bulunduğu ilk sefer değil. El Cezire'nin haberine göre, Trump'ın ikinci döneminin başında 2025'in başlarında kurulan Hükümet Verimliliği Departmanı (DOGE), hükümet harcamalarından yapılacak kesintilerin bir kısmını halka iade edeceğini vaat etmişti. O dönemdeki başkan Musk, başlangıçta en az 2 trilyon dolarlık kesinti öngörmüş, ardından bu rakamı 1 trilyona indirmişti. Haziran 2025'te DOGE, 180 milyar dolarlık maliyet kesintisi yapıldığını açıkladı, ancak bu rakam sorgulandı ve herhangi bir para fiilen vatandaşlara aktarılmadı. Aynı yılın Kasım ayında Trump, sosyal medyada her kişiye en az 2.000 dolarlık gümrük temettüsü vereceğini ve "trilyonlarca dolarlık gümrük geliri toplandığını" vaat etmişti. Ancak şu ana kadar herhangi bir dağıtım kaydı bulunmuyor.

Bir yanda sürekli tarihi rekorlar kıran ulusal borç ve her yıl artan borç servisi baskısı, diğer yanda "Amerika'yı Yeniden Harika Yap" anlatısıyla paketlenmiş, borca dayalı siyasi vaatler. Küresel finansal sistemin hâlâ dolar varlıklarını temel fiyatlandırma ve rezerv aracı olarak kullandığı bir ortamda, iç siyasi mobilizasyonun maliyetini gelecek nesillere ve ABD hazine bonosu bulunduran küresel yatırımcılara yükleme mantığı, Washington'un mevcut mali siyasetinin en dolaysız göstergesidir.