Victoria eyaletinde demiryolu projesi için yeraltı arazisine el konulması 218 dairelik projeyi durdurdu; geliştirici 100 milyon Avustralya dolarını aşan tazminat davası açtı

Hindustan Times'ın haberine göre, Avustralyalı geliştirici H1Land, eyaletteki bir demiryolu projesinin Melbourne'ın Cheltenham bölgesindeki Southpoint daire projesini iki yıl boyunca durdurması nedeniyle Victoria Eyaleti Banliyö Demiryolu Hattı İdaresi'ne (SRLA) karşı en az 100 milyon Avustralya doları tazminat talebiyle dava açtı.

Southpoint projesi, Nepean Highway üzerinde, karşısında Westfield Southland alışveriş merkezi bulunan konumda yer alıyor ve 218 daire inşa edilmesi planlanıyordu. Proje, 2017 yılında planlama onayını almıştı; bu, banliyö demiryolu hattı (SRL) projesinin ve yapılması planlanan Cheltenham istasyonu ve tünelinin duyurulmasından bir yıldan fazla bir süre öncesine dayanıyordu. Ancak Mayıs 2024'te, inşaat ekibinin şantiyeye girip başlamasından sadece iki gün sonra, idare bir bildiri yayımlayarak parselin yer altında yaklaşık dört metre derinlikteki arazisine el koymayı planladığını duyurdu ve çalışmalar durduruldu.

Mahkeme belgeleri, H1Land'ın hükümet bakanının tünelin mülkünü etkilemeyeceği yönünde yanlış bilgilendirildiğini iddia ettiğini ve idareyi 2021'de demiryolu planını hazırlarken geliştiriciyle istişare etmemekle suçladığını ortaya koyuyor. 2022 başına kadar idarenin H1Land'a arazisine el konulabileceğini ya da demiryolu projesinin inşaatı etkileyebileceğini hâlâ bildirmediği ileri sürülüyor. İdare ancak Şubat 2022'de görüşme teklifinde bulundu ve aynı yılın Mayıs ayında tasarım toplantıları ve müzakerelerin makul masraflarını üstlenmeyi kabul etti. Taraflar bunu takip eden iki yıl boyunca müzakerelerini sürdürdü; bu süre zarfında geliştirici bir inşaat firması görevlendirdi ve inşaat finansmanı onayını aldı.

El koyma bildirimi bu süreci böldü. Eylül 2024 başında taraflar 2,5 milyon Avustralya doları tutarında peşin bir tazminat anlaşmasına varmıştı. Ancak H1Land daha sonra, idarenin Ağustos 2024 sonunda demiryolu projesinden sorumlu bakana, neredeyse aynı yeraltı arazi haklarının -ki bunlar tazminat müzakerelerinin özünü oluşturuyordu- iptal edilmesini öneren bir tavsiye sunduğunu ortaya çıkardı. 2025'te demiryolu projesi tartışmalı yeraltı arazisi üzerindeki kontrolü resmen ele geçirdi. Bu tarihten sonra tarafların daire binası tasarımının değiştirilmesine ilişkin sonraki müzakereleri de başarısızlıkla sonuçlandı.

H1Land'ın şu anda talep ettiği tazminat; yapılmış harcamaları, gecikmeden kaynaklanan zararları, hukuk masraflarını ve iddia edilen kâr kayıplarını kapsıyor ve toplam tutarın 100 milyon Avustralya dolarını aşması bekleniyor. Şirket Yüksek Mahkeme'ye iki ayrı dava açtı: biri tazminat davası, diğeri ise hükümetin yeraltı arazi haklarını iptal etme kararının yasal olup olmadığına mahkemenin karar vermesini talep eden dava. Şirket ikinci davada kazanırsa, yeraltı arazi haklarının bir kısmı şirkete geri dönebilir; bu durum planlanan demiryolu tüneli üzerinde ek etkiler yaratabilir.

Etkilenen sadece geliştirici değil. 2021 sonundan bu yana yüzden fazla aile ve yatırımcı, Southpoint projesindeki daireleri ön siparişle satın aldı. İnşaatın durması nedeniyle bu ev alıcıları hâlâ teslimatı bekliyor ve ödedikleri kaparoyu da geri alamıyor.

Dava, daha geniş bir sorunu gündeme getiriyor: hükümet büyük altyapı projelerini yürütürken, çevresinde planlama izni almış mülk sahiplerine karşı ne tür bir hukuki sorumluluk taşır? H1Land, idarenin kararlarının yakınlarında inşaat izni almış mülk sahiplerine ekonomik zarar verebileceğini bilmesi gerektiğini savunuyor. Davanın sonucu, büyük altyapı projelerinden etkilenen on binlerce arazinin sahiplerini ilgilendirebilir. Dava iki ayrı hukuk davasını içeriyor ve nihai çözümün uzun sürmesi olası.