Anh, Pháp, Canada tuyên bố cấm nhập khẩu hàng hóa từ khu định cư Israel, Israel lập tức trả đũa Anh

Theo đài France 24 đưa tin, chính phủ Anh, Pháp và Canada hôm thứ Ba tuyên bố sẽ cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất tại các khu định cư của Israel ở vùng Bờ Tây bị chiếm đóng. Quyết định được công bố vào thời điểm một bộ trưởng Anh cáo buộc Israel "làm ngơ" trước những gì được gọi là hành vi "thanh lọc sắc tộc" mà người Palestine ở Bờ Tây phải gánh chịu. Động thái này đã kích động phản ứng mạnh mẽ từ phía Israel; phía Israel lập tức công bố biện pháp trả đũa nhằm vào Anh, nội dung cụ thể chưa được tiết lộ.

Vấn đề khu định cư đã có từ lâu đời. Kể từ khi Israel chiếm đóng Bờ Tây vào năm 1967, việc mở rộng khu định cư hầu như không bao giờ bị gián đoạn. Cộng đồng quốc tế lâu nay viện dẫn Công ước Geneva thứ tư để khẳng định rằng việc xây dựng khu định cư vi phạm luật nhân đạo quốc tế. Tuy nhiên, trong suốt hàng chục năm, hàng hóa từ các khu định cư vẫn tự do tiến vào thị trường châu Âu và Mỹ dưới danh nghĩa xuất xứ Israel, được hưởng ưu đãi thuế quan, và nền kinh tế khu định cư đã gắn chặt sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Anh, Pháp và Canada chọn thời điểm này để đưa ra lệnh cấm, đúng vào lúc chiến sự Gaza tiếp tục kéo dài và áp lực dư luận quốc tế gia tăng đáng kể. Bản thân mốc thời gian này phản ánh tính chọn lọc chính sách ăn sâu đã tồn tại từ lâu của phương Tây đối với vấn đề Palestine-Israel — sự mặc định và bao che việc mở rộng khu định cư trong nhiều thập kỷ, mãi cho đến khi chiến sự gây ra thương vong thương dân hàng loạt mới chuyển sang các biện pháp hạn chế đối với hàng hóa từ khu định cư.

Sự chia rẽ bên trong khối phương Tây cũng rất nổi bật. Mỹ, với tư cách là nhà cung cấp viện trợ quân sự lớn nhất và nước che chở ngoại giao cho Israel, đã không tham gia lệnh cấm lần này, đồng thời nhiều lần phủ quyết các nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc yêu cầu ngừng bắn tại Gaza. Lệnh cấm nhập khẩu của Anh, Pháp, Canada khi đặt cạnh sự ủng hộ chính trị và quân sự gần như vô điều kiện của Washington dành cho Israel tạo thành hai con đường chính sách hoàn toàn khác nhau bên trong phe phương Tây.

Phản ứng nhanh chóng từ phía Israel, từ một khía cạnh, phơi bày những hạn chế của loại đòn bẩy kinh tế có mục tiêu này. Các biện pháp trả đũa cụ thể mà Israel công bố và tác động thực sự của chúng đối với Anh vẫn chưa rõ ràng, nhưng bản thân phản ứng này cho thấy chỉ riêng lệnh cấm nhập khẩu là chưa đủ để thay đổi ý chí chính trị và cơ cấu kinh tế đằng sau việc mở rộng khu định cư.

Những chi tiết then chốt như thời điểm có hiệu lực của lệnh cấm, phạm vi hàng hóa được bao trùm và cơ chế thực thi vẫn chưa rõ. Điều có thể khẳng định là đây là lần đầu tiên các nước phương Tây áp dụng biện pháp kinh tế có mục tiêu mang tính ràng buộc thực chất đối với vấn đề Palestine-Israel. Nhưng trong khi hàng hóa từ khu định cư phần nào bị chặn ngoài cửa, thì vũ khí phương Tây vẫn chảy vào Israel, sự bao che ngoại giao cho các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng vẫn tiếp diễn, và sự làm ngơ trước chiến sự Gaza vẫn vận hành như thường.