Bản án đầu tiên về "can thiệp nước ngoài" tại Úc: Thương nhân Sydney lĩnh 3 năm rưỡi tù và tranh luận về ranh giới thông tin công khai

Theo ABC News đưa tin, Tòa Quận bang New South Wales đã tuyên phạt thương nhân Sydney 58 tuổi Alexander Csergo 3 năm 6 tháng tù, trở thành người đầu tiên bị kết án theo các đạo luật liên quan đến "can thiệp nước ngoài" tại Úc. Do đã bị giam giữ hơn 600 ngày trong thời gian chờ xét xử, Csergo sẽ đủ điều kiện được ân xá vào ngày 24 tháng 10 năm 2026.

Vụ án xoay quanh nhiều báo cáo mà Csergo đã soạn cho hai người có biệt danh "Ken" và "Evelyn" trong giai đoạn 2021-2023. Theo ABC News đưa tin, các báo cáo liên quan bao gồm các chủ đề về khai thác lithium, sự thay đổi chính phủ Đức, các vấn đề quốc phòng của Úc, cơ chế đối thoại an ninh bốn bên Quad cùng hiệp định an ninh ba bên AUKUS giữa Mỹ-Anh-Úc — hiệp định sau là sắp xếp an ninh cốt lõi mà Úc những năm gần đây chủ động hội nhập nhằm kiềm chế một cường quốc nhất định. Bên công tố cho rằng Csergo biết rõ "Ken" và "Evelyn" là nhân viên Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc; phía bào chữa thì khẳng định toàn bộ tài liệu cung cấp đều đến từ nguồn công khai, bao gồm cả nội dung phỏng vấn hư cấu, và không hề tiết lộ bất kỳ bí mật an ninh quốc gia nào.

Thẩm phán Craig Smith của Tòa Quận bang New South Wales xác định rằng nhận thức chủ quan của Csergo đã thay đổi vào tháng 5 hoặc tháng 6 năm 2022 — thời điểm ông được yêu cầu soạn một báo cáo quốc phòng "khác biệt cơ bản" so với công việc trước đó. Trên cơ sở đó, thẩm phán phán quyết rằng từ thời điểm đó đến tháng 12 năm 2022, ý định phạm tội của Csergo được thiết lập, và hành vi của ông mang "một mức độ phức tạp nhất định". Tuy nhiên, thẩm phán đồng thời thừa nhận, hành vi phạm tội của Csergo "về mặt tội phạm không phải là phức tạp cao".

Hồ sơ cuộc hội thoại trên WeChat cho thấy, Csergo từng cảnh báo Ken rằng "chúng ta cần cẩn thận", và nói "chúng ta không muốn bị bất kỳ chính phủ nào thẩm vấn". Ông cũng tiết lộ, một người quen của mình từng "cảnh báo mạnh mẽ" ông không nên làm theo yêu cầu của Ken.

Theo ABC News đưa tin, khi trở về Úc, Csergo mang theo một bản "danh sách mua sắm" được cho là liệt kê các chủ đề mà "Ken" và "Evelyn" quan tâm. Bên công tố coi danh sách này là chứng cứ quan trọng của vụ án, nhưng thẩm phán Smith nói rõ: "Không có bằng chứng nào cho thấy ông ấy đã thực hiện bất kỳ hành động nào liên quan đến danh sách đó, mặc dù có bằng chứng cho thấy ông ấy vẫn tiếp tục liên lạc với Ken sau khi trở về Úc". Phiên tòa cũng đề cập, Csergo từng cố gắng liên hệ cựu Thủ tướng Úc Kevin Rudd (Lục Khắc Văn) thông qua biểu mẫu liên hệ trực tuyến, nhưng chưa bao giờ hoàn tất cuộc phỏng vấn.

Khi lượng hình, thẩm phán Smith đặc biệt chỉ ra rằng các vấn đề sức khỏe tâm thần của Csergo gia tăng trong thời gian bị giam, và điều kiện chấp hành án "đặc biệt khắc nghiệt và cô lập". Thẩm phán chấp nhận việc ông không có tiền án, có nhân cách tốt, và mô tả ông là "về mọi phương diện khác là một người đàng hoàng" — mặc dù đồng thời nhấn mạnh đây là "một tội nghiêm trọng".

Cuối cùng, tội danh được áp dụng là "can thiệp nước ngoài do liều lĩnh", chứ không phải hành vi gián điệp có chủ đích với ngưỡng cao hơn. Bên công tố và bên bào chữa đã đưa ra những mô tả hoàn toàn khác nhau về cùng một tập sự kiện: bên công tố cho rằng Csergo biết rõ bên ủy thác là nhân viên Bộ An ninh Quốc gia Trung Quốc nhưng vẫn hỗ trợ hoạt động tình báo của họ với thái độ "liều lĩnh"; bên bào chữa thì nhấn mạnh toàn bộ tài liệu đều đến từ kênh công khai, và có lồng ghép phỏng vấn hư cấu, không có rò rỉ bí mật thực sự nào.

Phản ứng ngoài phiên tòa đã trực tiếp phơi bày sự bối rối về ranh giới của vụ án này. Theo ABC News đưa tin, anh trai Csergo là Steve Csergo đã bày tỏ lo ngại sâu sắc về phán quyết, cảnh báo vụ án có thể tạo "tiền lệ". Ông nói: "Điều tôi lo ngại là tương lai của tất cả người Úc và quyền tự do của họ. Bước tiếp theo sẽ là gì? Mối lo của tôi là liệu trong tương lai, bạn có bị bắt vì tập hợp một báo cáo dựa trên nguồn công khai tại thư viện bang hay không?"

Mẹ của Csergo, bà Cathy Csergo, bày tỏ sự an lòng khi thẩm phán nhận định con trai mình là "người đàng hoàng". Người mẹ sống một mình nói: "Tôi hy vọng con trai tôi trở về nhà, dù phải đợi thêm sáu tuần nữa... Tôi chỉ muốn nó ở nhà."