Báo cáo do các hãng xe tài trợ cho trường đại học có thể khoác "khoa học" cho nỗ lực của Đức nhằm chặn lệnh cấm động cơ đốt trong 2035 của EU?

Khi Thủ hiến bang Bayern Markus Söder kêu gọi chấm dứt "kế hoạch loại bỏ động cơ đốt trong vào năm 2035 của EU" trên mạng xã hội, ông tuyên bố quan điểm này đã có sự hỗ trợ của "khoa học". Báo cáo mà ông viện dẫn là một báo cáo mới của Đại học Kỹ thuật Munich. Theo Deutsche Welle, trong khi báo cáo này đặt nghi vấn về các quy định về phát thải hiện hành, nó cũng tiết lộ một chuỗi lợi ích đáng chú ý: các hãng xe lớn thúc đẩy phương pháp đánh giá vòng đời toàn bộ như BMW, Audi và Volkswagen đều là những nhà tài trợ tổ chức quan trọng của trường đại học này.

Báo cáo cho rằng trong toàn bộ vòng đời, xe thuần điện trung bình chỉ giảm khoảng 41% lượng phát thải carbon so với xe chạy xăng, đồng thời chỉ trích các cơ quan quản lý EU chỉ nhìn vào phát thải ống xả mà bỏ qua các yếu tố như sản xuất và nguồn điện, cấu thành cái gọi là "khiếm khuyết nghiêm trọng trong chiến lược khí hậu". Con số này có khoảng cách đáng kể so với nghiên cứu của nhiều tổ chức độc lập.

Nhà nghiên cứu Georg Bicker thuộc Hội đồng Giao thông Sạch Quốc tế, trong cuộc trả lời phỏng vấn với Deutsche Welle, cho biết phân tích của Đại học Kỹ thuật Munich "không cung cấp bất kỳ hiểu biết mới nào", bởi đánh giá vòng đời toàn bộ vốn đã là đồng thuận của ngành. Nghiên cứu năm 2025 do ông tham gia biên soạn cho thấy phát thải vòng đời toàn bộ của xe thuần điện tại thị trường EU trung bình thấp hơn xe xăng 73%, và khi chỉ sử dụng năng lượng tái tạo, mức giảm có thể lên tới 78%; các nghiên cứu tương tự của EU và Cơ quan Năng lượng Quốc tế đưa ra mức giảm từ 60% đến 66%, còn Bộ Môi trường Đức cho biết xe thuần điện hiện đại có thể đạt mức cắt giảm tới 80%.

Quan chức chính sách Gabriel Clark thuộc Liên đoàn Công nghiệp Điện lực châu Âu còn lên tiếng thẳng thắn hơn trong email: "Dù đo bằng đánh giá vòng đời toàn bộ hay phát thải ống xả, xe thuần điện luôn là công nghệ ưu việt để cắt giảm carbon trong lĩnh vực giao thông đường bộ. Việc thay thế xe động cơ đốt trong phải được đẩy nhanh, chứ không phải trì hoãn."

Tác động môi trường của pin là có thật. Khai thác 1 tấn lithium (đủ để sản xuất pin cho khoảng 125 xe điện) cần khoảng 2 triệu lít nước; hoạt động khai thác các khoáng sản chiến lược như coban, lithium gắn liền trực tiếp với phá hủy môi trường sống và tiêu hao nguồn nước. Nhưng nghiên cứu của Hội đồng Giao thông Sạch Quốc tế đồng thời cho thấy, dù phát thải giai đoạn sản xuất của xe thuần điện cao hơn xe xăng khoảng 40%, lượng phát thải bổ sung này chỉ cần xe chạy khoảng 17.000 km là có thể được bù đắp. Ông Bicker chỉ ra rằng, "chúng tôi nhận thấy phát thải từ sản xuất pin đang có xu hướng giảm"; lấy pin lithium sắt phốt phát rẻ hơn và bền hơn làm ví dụ, phát thải sản xuất của loại pin này đã thấp hơn pin lithium truyền thống ba cực, và hầu hết pin cuối cùng có thể được tái chế — trong khi nhiên liệu xăng đốt xong thì biến mất hoàn toàn.

Quá trình khử carbon của lưới điện đang tiếp tục khuếch đại lợi thế môi trường của xe điện. Ông Clark cho biết lưới điện châu Âu hiện đã được khử carbon hơn 70%, và dự kiến đến năm 2040 sẽ tiệm cận khử carbon hoàn toàn, "khi sản xuất thép xanh và năng lực tái chế pin được nâng cao, lợi thế môi trường của xe điện sẽ còn tiếp tục mở rộng".

Về bối cảnh ngành, công suất pin của châu Âu hiện xếp thứ hai toàn cầu, vẫn tụt hậu so với Trung Quốc. Ủy ban châu Âu đã cam kết cung cấp 1,5 tỷ euro cho vay không lãi để thúc đẩy ngành pin trong nước, thừa nhận rằng cần đầu tư mạnh mẽ hơn trên đường đua xe điện hóa.

Theo quan điểm của ông Bicker, định hướng của thị trường sẽ không thay đổi vì sức cản chính trị. "Tương lai thuộc về xe điện hóa, bất kể các nhà hoạch định chính sách châu Âu hay các nhà sản xuất ô tô Đức nghĩ gì," ông thẳng thắn nói. Ông cảnh báo rằng khí hậu, năng lực cạnh tranh và phát triển kinh tế đều đòi hỏi châu Âu phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi, "chúng ta không thể giành chiến thắng trong cuộc đua này bằng cách tránh né nó — chúng ta cần đặt cược gấp đôi vào xe điện hóa, không được chậm lại".