Bất đồng giữa Mỹ-Anh về lệnh trừng phạt Bờ Tây lộ ra ánh sáng: Phản ứng thấp thỏm của Mỹ phía sau là mối hận tích tụ với Israel

Theo đưa tin của BBC, trong tuần này Anh đã công bố áp đặt lệnh trừng phạt đối với các khu định cư của Israel trên vùng lãnh thổ bị chiếm đóng ở Bờ Tây, trong tuyên bố cáo buộc chính phủ Israel thờ ơ trước cái gọi là hành vi "tẩy chủng" của người định cư nhằm vào người Palestine, đồng thời khẳng định ngăn chặn "giải pháp hai nhà nước" bị "phá hủy" là một trách nhiệm đạo đức. Israel lập tức phản đòn quyết liệt: tuyên bố sẽ đóng cửa phái bộ ngoại giao của Anh tại Palestine, trục xuất nhân viên quân sự Anh đang làm nhiệm vụ tại căn cứ điều phối quốc tế gần Gaza, và đưa gần mười nghị sĩ cánh tả Anh vào danh sách cấm nhập cảnh. Tính đến chiều cùng ngày, có thêm khoảng 11 chính phủ, chủ yếu là các nước châu Âu, bày tỏ sẵn sàng tham gia lệnh cấm thương mại nhằm vào các khu định cư.

Điểm cốt lõi của cuộc đối đầu này nằm ở chỗ: khi Israel bị cô lập, Mỹ với tư cách là hậu phương siêu cường thường đứng ra cung cấp ô dù ngoại giao bảo vệ, liệu lần này có lên tiếng chỉ trích Anh hay không? Trước khi Anh chính thức công bố lệnh trừng phạt, Đại sứ Mỹ tại Israel Mike Huckabee trong cuộc phỏng vấn với BBC đã ngụ ý rằng Mỹ có thể áp dụng các biện pháp "trừng phạt, trả đũa hoặc phản đòn" đối với Anh, dù ông thừa nhận không biết nội dung cụ thể và cũng chưa trao đổi với Tổng thống Trump.

Tuy nhiên, phản ứng thực tế của Washington lại rõ ràng là dè chừng. Theo đưa tin của BBC, Ngoại trưởng Mỹ Rubio trên đường đến Colombia đã được các phóng viên hỏi về vấn đề này và ông phát biểu: "Rõ ràng, chúng tôi sẽ không sao chép cách làm của Anh. Chúng tôi đã thấy thông báo hôm nay của họ, nhưng hiện tại tôi chưa có bất kỳ bình luận nào." Ông bổ sung thêm rằng Anh đã thông báo trước cho phía Mỹ, thời điểm rất có thể là trước hoặc sau cuộc điện đàm giữa Tổng thống Trump với Thủ tướng Anh vào thứ Hai, và Mỹ-Anh chia sẻ "mục tiêu ổn định" trong thời điểm căng thẳng tại khu vực, "không muốn chứng kiến bạo lực leo thang ở Bờ Tây". Tuyên bố này chẳng những không phải sự phê phán gay gắt đối với chính sách của Anh, mà càng không có bất kỳ hình thức trừng phạt nào; thậm chí Washington dường như ở mức độ nào đó còn đồng tình với mối quan ngại đằng sau lệnh trừng phạt.

Khi được hỏi vào ngày hôm sau, Tổng thống Trump nói: "Tôi hoàn toàn hiểu chuyện đang xảy ra, nhưng tôi muốn tìm hiểu vì sao đột nhiên lại xảy ra chuyện này." Ông cho biết sẽ trao đổi với phía Israel để nắm rõ cách nghĩ của họ. Theo tìm hiểu của phóng viên bài đưa tin, giới chóp bu chính quyền Trump đã thảo luận về vấn đề này vào thứ Ba, lập trường cơ sở dường như là phản đối bất kỳ biện pháp nào có thể gây tổn hại đến lợi ích của các doanh nghiệp Mỹ. Huckabee lâu nay nắm giữ quan điểm dựa trên kinh thánh tôn giáo về tính chính đáng của người Do Thái định cư tại Bờ Tây; bài phân tích cho rằng một phần các phát ngôn công khai của ông mang tính ngẫu hứng nhiều hơn, và phong cách này đã trở nên phổ biến ở một số đại sứ do Trump bổ nhiệm.

Các nghị sĩ đảng Cộng hòa thân Israel công khai chủ trương hành động chống lại Anh, đồng thời chỉ ra rằng các bang của Mỹ như Florida đã có luật phạt nhằm vào các công ty tẩy chay Israel. Tuy nhiên, những chỉ trích mang tính nhắm mục tiêu hơn ở cấp Nhà Trắng và Bộ Ngoại giao vẫn không được đưa ra. Bài phân tích chỉ ra rằng việc Mỹ chậm có phản ứng mạnh mẽ có lẽ phản ánh đúng hơn sự bất bão tích tụ của chính quyền Trump với ban lãnh đạo Israel hiện tại.

Ưu tiên ngoại giao hàng đầu của Tổng thống Trump lúc này là ngăn chặn cuộc khủng hoảng eo biển Hormuz tiếp tục xấu đi — vốn đã trở thành điểm nóng trong cuộc đối đầu bế tắc giữa ông và Iran. Đợt tấn công chung của Mỹ-Israel nhằm vào Iran trước đó đã để lại nhiều điểm ma sát trong mối quan hệ phức tạp giữa ông và Thủ tướng Netanyahu. Theo bài đưa tin, vào lúc Trump đang nỗ lực đạt thỏa thuận với Tehran, Netanyahu lại leo thang hành động quân sự chống Hezbollah tại Lebanon. Phía Israel cho rằng động thái này xuất phát từ cân nhắc an ninh, nhưng các diễn biến liên quan có khả năng phá hoại bố cục ngoại giao của Mỹ.

Đồng thời, Trump mong muốn sáng kiến hòa bình Gaza của ông đạt tiến triển, kế hoạch này liên quan đến việc Hamas giải giáp và Israel rút quân. Theo bài đưa tin, Netanyahu đã công khai bác bỏ phiên bản hiện tại của kế hoạch. Trong cuộc bầu cử Israel sắp tới, cho đến nay Trump cũng chưa bày tỏ sự ủng hộ đối với Netanyahu.

Theo bài đưa tin, chính quyền Trump đã tỏ ra bực bội vì chính phủ Israel không xử lý hiệu quả tình trạng bạo lực của người định cư ở Bờ Tây, cho rằng điều này làm xói mòn uy tín của Nhà Trắng. Các đồng minh vùng Vịnh của Trump — những quốc gia đang làm trung gian tại Gaza và được Trump trông cậy để gây áp lực lên Hamas — đã nhiều lần phản đối về tình trạng bạo lực nhằm vào người Palestine tại Bờ Tây, đồng thời đặt câu hỏi: nếu Mỹ ngay cả vấn đề bạo lực của người định cư cũng không thể gây áp lực lên Israel, thì làm sao có thể đổi lấy nhượng bộ từ phía Israel ở các vấn đề khác?

Giữa hai mục tiêu "di sản" là tìm cách đánh bại Iran và thúc đẩy hòa bình Gaza, dường như Trump đã xác định: ở thời điểm này, đứng ra bênh vực Israel trước châu Âu không phải là một món hời.