Trung tâm đào tạo giáo viên ở vùng nói tiếng Anh của Cameroon bị tấn công: một cảnh sát thiệt mạng, năm giáo viên bị bắt cóc

Theo Al Jazeera, ngày 9, người đứng đầu chính quyền vùng Tây Bắc Cameroon, Adolphe Lele Lafrique, nói với AFP rằng một nhóm tay súng đã “xâm nhập” một trung tâm đào tạo giáo viên tại thị trấn Wum vào sáng thứ Ba tuần này. Wum nằm cách thành phố Bamenda khoảng 80 km về phía bắc. Một cảnh sát tại hiện trường tìm cách tiến lên ngăn cản nhưng bị các tay súng “xả đạn” và thiệt mạng tại chỗ; sau đó, năm giáo viên bị đưa tới một địa điểm chưa xác định. Lực lượng an ninh đang truy lùng những kẻ tấn công, còn tung tích của các giáo viên bị bắt cóc hiện vẫn chưa rõ.

Vùng Tây Bắc, nơi có thị trấn Wum, là một trong hai vùng nói tiếng Anh của Cameroon. Kể từ năm 2017, xung đột vũ trang giữa các lực lượng ly khai và chính phủ tại Yaoundé đã kéo dài gần một thập kỷ. Đầu tuần này, các thủ lĩnh ly khai ở hai vùng nói tiếng Anh là Tây Bắc và Tây Nam đã tuyên bố phong tỏa nhằm làm gián đoạn thời điểm bắt đầu năm học mới. Vụ tấn công trung tâm đào tạo giáo viên diễn ra trong bối cảnh đó. Danh tính cụ thể của những kẻ tấn công vẫn chưa được xác định; bản tin chỉ gọi họ là “các tay súng” và đặt sự việc trong bối cảnh phe ly khai phong tỏa dịp khai giảng, nhưng không trực tiếp quy trách nhiệm cho bất kỳ tổ chức cụ thể nào.

Căn nguyên của cuộc xung đột bám sâu trong di sản thuộc địa. Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Hội Quốc Liên giao Cameroon cho Anh và Pháp phân chia cai trị, khiến các vùng nói tiếng Anh và tiếng Pháp bị ghép lại một cách cưỡng ép trong một cấu trúc kéo dài đến ngày nay. Cư dân các vùng nói tiếng Anh, chiếm khoảng 20% dân số cả nước, từ lâu sống dưới một chính quyền trung ương do tiếng Pháp chi phối.

Cuối năm 2016, chính phủ Cameroon dùng bạo lực trấn áp các cuộc biểu tình của giáo viên và luật sư tại vùng nói tiếng Anh nhằm phản đối việc giới chức nói tiếng Pháp ngày càng siết chặt quyền kiểm soát hệ thống giáo dục và tư pháp. Những giáo viên xuống đường khi ấy, cũng chính là đồng nghiệp của những người bị bắt cóc hôm nay, yêu cầu bảo vệ việc giảng dạy bằng tiếng mẹ đẻ và các quyền tư pháp tại địa phương. Nói cách khác, chính cộng đồng giáo viên hiện trở thành mục tiêu tấn công là lực lượng khởi đầu phong trào phản kháng gần mười năm trước.

Sự đàn áp của chính phủ không dập tắt được các yêu cầu mà trái lại còn châm ngòi cho cuộc xung đột vũ trang ly khai vào năm sau. Trong suốt một thập kỷ, dân thường trở thành những nạn nhân lớn nhất của bắt cóc đòi tiền chuộc và bạo lực. Theo số liệu của Liên Hợp Quốc, cuộc xung đột đã khiến ít nhất 6.000 người thiệt mạng kể từ năm 2016. Năm ngoái, hơn 330.000 người phải di dời trong lãnh thổ Cameroon và khoảng 100.000 người chạy sang nước láng giềng Nigeria. Năm giáo viên bị bắt cóc trong ngày trung tâm đào tạo giáo viên ở Wum bị tấn công thuộc cùng cộng đồng từng lên tiếng cho quyền lợi của vùng nói tiếng Anh gần mười năm trước; đến nay vẫn chưa có câu trả lời liệu họ có thể trở về an toàn hay không.