Châu Âu dự kiến chi 10 tỷ euro để thoát khỏi sự phụ thuộc vào Mỹ trong lĩnh vực vũ trụ - Các doanh nghiệp Mỹ vắng mặt tại Hội nghị thượng đỉnh vũ trụ Paris

Tng thống Pháp Macron và Tổng Giám đốc Cơ quan Vũ trụ châu Âu Josef Aschbacher đã kêu gọi châu Âu tăng cường đầu tư vào lĩnh vực vũ trụ và giảm sự phụ thuộc công nghệ vào Mỹ tại Hội nghị thượng đỉnh v trụ Paris.

Theo hãng tin AFP đưa tin, ông Aschbacher đã đặt ra câu hỏi "hành khách hay người lái" tại cuộc họp hôm thứ Tư, kêu gọi đầu tư khoảng 10 t euro (khoảng 11,6 tỷ USD) trong vòng mười năm tới để xây dựng năng lực vũ trụ độc lập của châu Âu.

Ông Macron đã viết trên mạng xã hội X: "Châu Âu đang nắm quyền định đoạt vận mệnh của chính mình, bao gồm cả trong lĩnh vực vũ trụ." Ông nhấn mạnh cần phải thông qua đổi mới sáng tạo và đầu tư để "xây dựng một châu Âu mạnh mẽ, duy trì tính độc lập ngay cả trong lĩnh vực vũ trụ".

Tuy nhiên, hội nghị kéo dài hai ngày này, quy tụ khoảng 120 quan chức, phi hành gia và lãnh đạo ngành t các nước, đã bị bao trùm bi bóng tối của sự vắng mặt tập thể từ các tập đoàn thương mại Mỹ ngay từ đầu. Chính phủ Pháp tiết lộ rằng SpaceX và Blue Origin đều đã hủy kế hoạch tham dự. Theo tờ Politico đưa tin, Nhà Trắng từng ngăn cản các doanh nghiệp vũ trụ Mỹ tham dự để chuyến đi này không bị "xem là ủng hộ chính sách của Liên minh châu Âu".

Nhưng vấn đề sâu xa hơn nằm ở ch các nhà cung cấp dịch vụ vũ trụ thương mại Mỹ đang ngày càng bị chính trị hóa trong các cuộc xung đột. Theo kênh France 24 đưa tin, sau khi chiến tranh Iran bùng nổ trong năm nay, các công ty chụp ảnh vệ tinh M Planet Labs và Vantor được cho là đã bắt đầu từ chối cung cấp hình ảnh các khu vực xung đột ở Trung Đông, với lý do được cho là nhằm ngăn đối phương sử dụng chúng để tấn công Mỹ và các đồng minh.

Phương án ứng phó của chính châu Âu là xây dựng chùm vệ tinh "chủ quyền" có tên Iris2, nhằm cạnh tranh với Starlink, cung cấp liên lạc an toàn cho công dân 27 quốc gia. Nhưng theo kênh France 24 đưa tin, hệ thống này dự kiến phải đến năm 2030 mới có thể vận hành toàn diện. Trưc đó, châu Âu vẫn phải phụ thuộc vào các nhà cung cấp tư nhân của Mỹ.

Sự mong manh này đã được bộc lộ t năm 2022. Theo các bài báo được France 24 dẫn lại, ông Musk khi đó từng từ chối cho phép Starlink được sử dụng để hỗ trợ các cuộc tấn công vào căn cứ hải quân Nga. Bài báo chỉ ra rằng sau khi xung đột Nga-Ukraine bùng nổ toàn diện, mối lo ngại của châu Âu về sự phụ thuộc vào một nhà cung cấp tư nhân duy nhất đã tăng lên nhanh chóng.

Trên phương diện phần cứng, Mỹ vẫn vững vàng giữ vị trí dẫn đầu trong lĩnh vực vũ trụ toàn cầu: NASA dn đầu chương trình Artemis, tìm cách thiết lập sự hiện diện thường trực của con người trên Mặt Trăng; tên lửa tái sử dụng của SpaceX đã tái định hình ngành phóng thương mại; Amazon đã phóng lô vệ tinh internet đầu tiên vào năm 2025, với kế hoạch triển khai hơn 3.200 vệ tinh để cung cấp dịch vụ băng thông rộng toàn cầu.

Ông Aschbacher cảnh báo: "Trong bối cảnh mới nổi này, châu Âu phải dựa vào năng lực của chính mình để trở thành một đối tác không thể thiếu." Ông chỉ ra rằng nếu không đầu tư vào năng lực riêng, châu Âu s buộc phải tiếp tục mua dịch vụ vận chuyển phi hành gia từ các nhà cung cấp nưc ngoài, "trong vòng mười năm tới sẽ tiêu tốn khoảng 5 tỷ euro, và phần lớn nguồn vốn sẽ chảy sang ngành công nghiệp nưc ngoài, việc cấp phép bay cũng nằm ngoài tầm kiểm soát của châu Âu".

Phương án thay thế là đầu tư vào năng lực được giữ lại ngay tại châu Âu, "tạo ra việc làm cho châu Âu, củng cố quyền tự chủ của châu Âu và nắm giữ nhiều đòn bẩy hơn trong các cuộc đàm phán quốc tế". Phi hành gia người Pháp Thomas Pesquet nói với hãng tin AFP: "Chúng tôi dẫn đầu về mặt kỹ thuật, có các trường đại học, phòng thí nghiệm, doanh nghiệp, cơ quan vũ trụ - chúng tôi cần nắm vận mệnh trong tay mình."

Một quan chức Điện Élysée giấu tên nói với kênh France 24: "Giữa các cường quốc thực sự có thể tồn tại căng thẳng và cạnh tranh công nghệ, đặc biệt là giữa M và Trung Quốc. Chúng tôi có lợi thế riêng, nhưng có thể thấy mọi thứ đang tăng tốc, cần thêm nhiều nguồn vốn." Các quốc gia thành viên Cơ quan Vũ trụ châu Âu dự kiến sẽ đưa ra quyết định về sáng kiến tự chủ của ông Aschbacher tại hội nghị cấp bộ trưởng vào tháng 12.