Cú đẩy mất kiểm soát bên ngoài sân bay Kabul: Nữ phiên dịch viên cũ của Cơ quan Chống Ma túy Mỹ ly tán với các con suốt 5 năm

Năm năm sau cuộc sơ tán hỗn loạn của Mỹ khỏi Kabul vào năm 2021, một phụ nữ Afghanistan từng làm phiên dịch cho Cơ quan Chống Ma túy Mỹ (DEA) dù đã nhận bằng cử nhân luật tại Mỹ, vẫn đang ở cách xa hai người con lớn đang mắc kẹt ở Afghanistan dưới sự cai trị của Taliban. Theo đài NPR, tình trạng ly tán gia đình này bắt nguồn trực tiếp từ vụ chen lấn mất kiểm soát bên ngoài sân bay Kabul cách đây năm năm, và từ sự thay đổi liên tục của chính sách nhập cư Mỹ sau đó.

S, 33 tuổi, mới đây đội chiếc mũ cử nhân tại miền bắc California, dắt tay cậu con trai 5 tuổi bước qua sân khấu lễ tốt nghiệp — đây là khoảnh khắc hiếm hoi mang lại niềm vui trong cuộc đời cô. Theo các tài liệu mà NPR xem xét, S được Cơ quan Chống Ma túy Mỹ thuê từ năm 2018, với nhiệm vụ bao gồm nhận diện các đối tượng buôn bán ma túy, buôn người, cùng những người lên kế hoạch đánh bom và tấn công nhằm vào quân đội Mỹ. Công việc này phục vụ trực tiếp cho các chiến dịch chống khủng bố và chống ma túy của Mỹ tại Afghanistan, và cũng biến cô thành mục tiêu trả thù rõ ràng của Taliban.

Sau khi Taliban trở lại Kabul vào năm 2021, hơn 14 thành viên Taliban mang vũ khí bao vây nhà bố mẹ cô để tìm kiếm cô. S lặng lẽ rời khỏi nhà cùng đứa con sơ sinh, đến nhà họ hàng đón hai đứa con khác, rồi cùng nhau đi về phía sân bay Kabul. Theo đài NPR, cuộc sơ tán do cựu Tổng thống Biden đứng đầu diễn ra trong cảnh hỗn loạn: hàng nghìn người Afghanistan năn nỉ các binh sĩ Mỹ cho vào, trong khi các tay súng Taliban đi lại giữa đám đông và nổ súng.

Khi đó, S đang mang theo lệnh hỗ trợ sơ tán với tư cách là phiên dịch viên. Cô xin mẹ ở lại trông nom các con, còn mình đi thuyết phục lính canh cho cô vào. Theo đài NPR, khi cô đang cố giải thích tình hình với các binh sĩ, đám đông xung quanh càng thêm kích động; cô bị xô đẩy vào trong sân bay, còn hai đứa con lớn bị bỏ lại bên ngoài bức tường. Cô nhớ lại với NPR: "Hình ảnh duy nhất không thể nào xóa khỏi đầu tôi, là tôi phải tách tay con gái và con trai ra, rồi la với chúng rằng 'mẹ sẽ quay lại, mẹ hứa'."

Suốt 5 năm qua, mỗi ngày sáng và tốtối, S gọi điện từ căn hộ ở miền bắc California để trò chuyện với các con ở nơi cách xa hàng vạn dặm. Con gái lớn của cô đã không còn được đi học — Taliban tái áp đặt lệnh cấm nữ sinh trên 12 tuổi đến trường; con trai cô vừa hồi phục sau một ca phẫu thuật ở chân. Cậu con trai nhỏ mà cô mang theo sang Mỹ giờ đã là học sinh mẫu giáo, và chỉ biết anh chị của mình qua màn hình điện thoại. S tiết lộ với NPR rằng cô từng có lúc nghĩ đến việc tự tử, nhưng nhìn đứa con nhỏ bên cạnh, cô không nỡ thực hiện.

Theo đài NPR, với sự hỗ trợ của luật sư, S từng cầu cứu chính phủ Mỹ để đoàn tụ gia đình, nhưng thủ tục nhập cư dưới thời ông Biden liên tục bị trì hoãn, rồi đến thời ông Trump thì chính sách nhập cư siết chặt toàn diện. Cách đây một năm, một vụ kiện nhằm vào chính quyền Trump từng mở ra con đường đoàn tụ gia đình; các con của S đã vượt qua quy trình xét duyệt và được phép nhập cảnh vào Mỹ. Tuy nhiên, chỉ vài giờ sau khi một người Afghanistan được sơ tán vào năm 2021 nổ súng làm bị thương hai thành viên Vệ binh Quốc gia gần Nhà Trắng, ông Trump đã tuyên bố áp dụng lệnh đình chỉ nhập cư vĩnh viễn đối với các quốc gia được cho là "thế giới thứ ba".

NPR đã hỏi Bộ Ngoại giao Mỹ về tình cảnh các con của S. Người phát ngôn cho biết không thể bình luận về từng trường hợp cụ thể, và nói rằng Mỹ "không tồn tại một quyền tuyệt đối nào cho phép đưa bạn bè hay người thân nước ngoài vào Mỹ".

Hiện S không biết khi nào mới có thể ôm hai đứa con vào lòng lần nữa; cô đổ tất cả cho chính phủ Mỹ. Theo đài NPR, sự kiện ngày 11/9 — vốn theo nhiều nghĩa đã mang lại cho cô sự tự do — đã để lại cái giá đối với cô, các con cô, và niềm tin mà cô từng đặt vào chính phủ Mỹ. Cô nói với NPR: "Họ khiến tôi tin họ. Tôi sẽ không bao giờ tin họ nữa."