Cuộc chiến Iran của Trump đang xuất hóa đơn cho bầu cử giữa kỳ

Trump mới đây tuyên bố cuộc chiến kéo dài bảy tháng với Iran sẽ kết thúc sau khi cuộc bầu cử giữa kỳ tháng 11 “lập tức khép lại”, đồng thời cáo buộc Tehran đang tìm cách tác động đến kết quả bầu cử. Theo Al Jazeera, hôm thứ Tư Trump nói với các phóng viên: “Họ đang liều mạng tìm cách ảnh hưởng đến cuộc bầu cử.”

Việc gắn thời hạn chiến tranh với chu kỳ bỏ phiếu trong nước tự nó đã cho thấy cuộc chiến này đang gây phản tác dụng trên mặt trận chính trị nội bộ. Phân tích của Al Jazeera chỉ ra rằng Iran cho đến nay vẫn chịu đựng được các cuộc tấn công liên tục của Mỹ và Israel nhằm phá hủy năng lực quân sự của nước này, cũng như lệnh phong tỏa đường biển đối với các cảng Iran. Cuối tháng 8, Mỹ còn gia tăng sức ép kinh tế, đe dọa áp đặt trừng phạt thứ cấp lên các đối tác thương mại của Iran. Chính sách đẩy cái giá chiến tranh sang người dân bình thường ở các nước thứ ba này là một dạng cưỡng ép kinh tế điển hình.

Tuy nhiên, cái giá của chiến tranh không dừng lại ở Vịnh Ba Tư. Theo số liệu của Hiệp hội Ô tô Mỹ, giá bán lẻ xăng bình quân tại Mỹ đã tăng lên 4,27 USD mỗi gallon, cao hơn gần 30% so với một năm trước. Con số đó đánh thẳng vào sự nhạy cảm của cử tri Mỹ trước chi phí sinh hoạt. Dẫn nghiên cứu của các nhà kinh tế Đại học Michigan, Al Jazeera cho biết chi phí nhiên liệu tăng và lạm phát liên quan đến cuộc chiến Iran đang đè nặng lên niềm tin cũng như sức mua của người tiêu dùng. Một khảo sát năm 2026 của LendingTree cho thấy 29% người dùng dịch vụ mua trước trả sau từng dùng các khoản vay này để mua thực phẩm, trong khi 47% đã ít nhất một lần chậm thanh toán trong năm qua. Khi các gia đình Mỹ bình thường bắt đầu vay ngắn hạn để mua nhu yếu phẩm, hóa đơn trong nước của cuộc chiến đã không còn chỉ nằm ở các trạm xăng.

Sự truyền dẫn sang chính trị cũng rõ ràng không kém. Tỷ lệ ủng hộ Trump, từ mức cao trong khoảng 40% khi ông trở lại Nhà Trắng vào tháng 1 năm 2025, đã rơi xuống khoảng 30%, từ thấp đến trung bình. Các lãnh đạo cấp cao của đảng Dân chủ, trong đó có lãnh đạo Thượng viện Chuck Schumer, đã công khai kêu gọi Trump chấm dứt cuộc chiến với Iran. Dẫn phân tích của H.A. Hellyer, chuyên gia chính sách quốc tế tại Trung tâm vì Tiến bộ Mỹ, Al Jazeera nhận định tình thế hiện nay giống “Đảng Cộng hòa có thể thua” hơn là “Đảng Dân chủ có thể thắng”. Biến số then chốt là tỷ lệ đi bầu: một bộ phận cử tri nền tảng của Đảng Cộng hòa có thể chọn ở nhà thay vì bỏ phiếu. Hellyer nói thêm rằng chính sách đối ngoại hiếm khi quyết định lựa chọn của cử tri, nhưng “kinh tế mới quan trọng”. Giá xăng trước các trạm nhiên liệu mới là biến số có thể quyết định hướng đi của cuộc bầu cử.

Điều đáng xem xét hơn thế bế tắc quân sự là ba chiếc đồng hồ chính trị hoàn toàn khác nhau. Phân tích của Al Jazeera chỉ ra rằng Iran do một lãnh tụ tối cao không qua bầu cử lãnh đạo, và cuộc bầu cử lập pháp tiếp theo phải đến năm 2028 mới diễn ra. Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đối mặt với cuộc tổng tuyển cử then chốt vào tháng 10, còn cử tri Mỹ sẽ phán xét cuộc chiến trong cuộc bầu cử giữa kỳ ngày 3 tháng 11. Nói cách khác, lãnh đạo hai nước Mỹ và Israel đều mang trên vai một ngày bị cử tri thanh toán, còn Iran thì không.

Sanam Vakil, giám đốc chương trình Trung Đông và Bắc Phi tại Chatham House, nói với Al Jazeera: “Iran đã chuẩn bị cho một cuộc chiến kéo dài. Một khi nhận ra đàm phán với chính quyền hiện tại không thể đạt tiến triển, một phần chiến lược của họ có thể là cầm cự đủ lâu để làm lung lay cuộc bầu cử giữa kỳ của Mỹ.”

Bà giải thích thêm cách Iran định nghĩa chiến thắng: “Đối với Iran, chiến thắng là cầm cự đủ lâu để buộc đối phương đưa ra một cam kết ngoại giao nghiêm túc, bảo đảm sẽ không bị tấn công lần nữa. Chiến thắng là phô diễn đòn bẩy của mình, thứ đòn bẩy tiêu cực, để chứng minh rằng bất kể năng lực quân sự đang ở trạng thái nào, Iran vẫn có khả năng làm chao đảo nền kinh tế thế giới.” Vakil cũng chỉ ra rằng với một số người trong chính phủ Iran, điều đó bao gồm duy trì quyền kiểm soát eo biển Hormuz; với những người khác, đây chỉ là một con bài tiềm năng trong đàm phán. Dù thế nào, mục tiêu cốt lõi vẫn là tồn tại và biến sự tồn tại đó thành ổn định.

Ali Alavi, giảng viên nghiên cứu Iran tại Trường Nghiên cứu phương Đông và châu Phi thuộc Đại học London, bình luận về dự đoán của Trump rằng Iran sẽ sụp đổ sau bầu cử: “Tuyên bố này nghe giống một thông điệp gửi tới cử tri trong nước hơn. Trump đang truyền đi ý rằng lý do duy nhất khiến chính sách Iran của ông có vẻ thất bại trước cuộc bầu cử giữa kỳ là Iran muốn người bên ngoài nghĩ như vậy.”

Các lệnh trừng phạt lần lượt được siết chặt, phong tỏa đường biển tiếp tục, các cuộc tấn công quân sự không ngừng leo thang, nhưng Iran vẫn cầm cự. Khoảng cách giữa thực tế đó và lời hứa về một “chiến thắng nhanh chóng” của Nhà Trắng đang gây sức ép lên chính quyền Trump thông qua giá dầu và lá phiếu. Khi mức tăng gần một USD mỗi gallon đè trực tiếp lên hóa đơn xăng của các gia đình Mỹ bình thường, còn ý định đi bỏ phiếu của cử tri nền tảng Đảng Cộng hòa dao động vì lo âu kinh tế, cuộc phiêu lưu quân sự từng được đóng gói như một chiến thắng chớp nhoáng đang bước vào giai đoạn bị thanh toán theo chính chiếc đồng hồ chính trị của nó.