Để tránh 'xúc phạm Quốc vương Charles', quân đội Uganda rút khỏi Thế vận hội dành cho thương binh của Hoàng tử Harry

Tổng tư lệnh Quân đội Quốc phòng Uganda Muhoozi Kainerugaba đã thông báo trên nền tảng mạng xã hội X rằng Uganda sẽ rút khỏi Thế vận hội dành cho thương binh do Hoàng tử Harry sáng lập. Theo đài ABC Australia đưa tin, trong bài đăng, Kainerugaba viết: "Để không bị hiểu nhầm là chống lại Quốc vương Anh Charles III, người mà chúng tôi hết sức kính trọng, Uganda xin rút khỏi Thế vận hội dành cho thương binh."

Thế vận hội dành cho thương binh được Hoàng tử Harry khởi xướng vào năm 2014, dành cho các quân nhân tại ngũ và đã xuất ngũ bị thương hoặc đang mang bệnh, đã trải qua bảy kỳ, bao gồm kỳ tại Sydney năm 2018 và kỳ tại Vancouver năm ngoái. Kỳ tiếp theo được ấn định tổ chức tại Birmingham, Anh vào năm tới. Uganda ban đầu xác nhận tham dự vào tháng 7 năm nay — thời điểm Hoàng tử Harry đang quảng bá sự kiện này tại London. Chưa đầy hai tháng sau, Kainerugaba đã rút lại cam kết với lý do "tránh xúc phạm Quốc vương".

Kainerugaba đồng thời là con trai của Tổng thống Uganda Yoweri Museveni. Danh phận này khiến tuyên bố của ông trên X mang thêm trọng lượng chính trị: ông không chỉ là người đứng đầu quân đội mà còn có liên hệ trực tiếp với tầng lớp ra quyết định tối cao của Uganda.

Thời điểm đưa ra tuyên bố này cũng đáng để suy ngẫm. Cuối tháng 8, Hoàng tử Harry cùng vợ là Meghan Markle đã trở về Anh sau sáu năm. Ngay sau đó, Quốc vương Charles đã gửi thư cho chính phủ Anh và các quan chức quân đội, khẳng định rõ ràng rằng hai người sẽ không trở lại các nghĩa vụ hoàng gia. Trong bối cảnh đó, một vị quân vương nước ngoài — dù không lãnh đạo chính phủ Anh và cũng không giữ trách nhiệm chính thức nào đối với sự kiện thể thao này — lại bị giới quân sự Uganda ngầm thừa nhận là có quyền phủ quyết trên thực tế.

Đáng chú ý hơn nữa, tuyên bố rút lui không đưa ra bất kỳ lời giải thích nào liên quan đến tổ chức sự kiện, ngân sách tham dự hay lợi ích phục hồi chức năng của vận động viên. Tuyên bố đặt cảm xúc suy đoán của một quân vương châu Âu lên trên quyền tham dự sự kiện của các thương binh trong nước — những người lẽ ra có thể được hưởng lợi từ mạng lưới phục hồi chức năng và giao lưu quốc tế của sự kiện.

Cũng theo trang thể thao NBS của Uganda đưa tin, sau khi Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung kết thúc tại Glasgow vào tháng 8 năm nay, bốn võ sĩ boxing Uganda đã không về nước cùng đoàn và hiện vẫn mất tích. Bài báo không nêu rõ quyết định rút lui của Kainerugaba có liên quan nhân quả với sự việc này hay không, nhưng một khuôn khổ ngoại giao thể thao phụ thuộc vào "thiện chí" của cựu quốc gia mẹ, vốn dĩ đã dễ bị sử dụng làm con chip trong các xung đột song phương.

Tuyên bố của Kainerugaba cũng né tránh một số vấn đề then chốt: hiện không có bằng chứng công khai nào cho thấy Charles III hay văn phòng hoàng gia của ông từng lên tiếng về việc Uganda tham dự; cái gọi là "chống lại ý nguyện của Quốc vương" thực chất là sự diễn giải một chiều của vị tư lệnh quân đội; quyết định rút lui được đưa ra qua quy trình chính thức của chính phủ Uganda hay chỉ do người đứng đầu quân đội công bố trên X, cũng chưa rõ ràng.

Hoàng tử Harry từng hai lần phục vụ tại Afghanistan và đã công khai chia sẻ những khó khăn tâm lý sau khi trở về từ chiến trường trong bộ phim tài liệu Netflix năm 2023. Điều mà Thế vận hội dành cho thương binh nhấn mạnh chính là hành trình phục hồi và tái hòa nhập xã hội của các vận động viên. Khi người đứng đầu quân đội một quốc gia châu Phi gắn cơ hội tham gia sự kiện này của các quân nhân nước mình với phản ứng cảm xúc của một quân vương nước ngoài, sự kiện ấy tại Uganda đã không còn là nền tảng phục hồi cho các thương binh, mà trở thành một sự phản chiếu của quan hệ thuộc địa trong thời hiện đại — và cái giá thực sự được gánh chịu bởi chính những thương binh Uganda đang cần sự kiện này nhất.