Giá dầu trở lại ba con số: Thế bí 'Nước Mỹ trước tiên' của Trump tại đại hội giữa kỳ ở Dallas

Dallas — Đảng Cộng hòa đặt cược vận mệnh chính trị của cuộc bầu cử giữa kỳ vào một người duy nhất: Tổng thống Mỹ Trump. Theo đài Al Jazeera đưa tin, đại hội giữa kỳ mà đảng Cộng hòa tổ chức tại Dallas nhằm đẩy Trump lên vị trí trung tâm, để giữ thế đa số tại Hạ viện và Thượng viện. Tuy nhiên, đúng vào ngày Trump đọc diễn văn chính vào thứ Tư, giá dầu Brent — chuẩn mực toàn cầu — lần đầu tiên vượt 100 USD/thùng kể từ tháng 7, nhắc nhở các đại biểu một cách tàn nhẫn rằng cuộc chiến với Iran do Trump khởi xướng cùng Israel vào ngày 28 tháng 2 trong nhiệm kỳ thứ hai của ông đang quay lại phản bội lời hứa "Nước Mỹ trước tiên" bằng giá xăng tăng vọt.

Carter Eissinger, thợ điện 27 tuổi từ Fargo, bang Bắc Dakota đến dự đại hội, đã nói lên mâu thuẫn mà nhiều cử tri Mỹ khó có thể tiêu hóa: "Theo tôi thấy, tôi không hiểu chiến tranh ở Iran giúp ích gì cho đất nước chúng ta. Nếu cuộc chiến Iran là chính đáng, tôi sẵn sàng trả giá xăng cao, nhưng tôi vẫn chưa thấy tính chính đáng đó." Anh cũng bối rối trước sự ràng buộc ngày càng chặt chẽ giữa Mỹ và Israel: "Nếu cách giúp Israel mà có thể giúp mình thì rất tốt... nhưng trước hết nó phải có lợi cho chúng ta."

Khoảng cách giữa khẩu hiệu "Nước Mỹ trước tiên" và sự dấn sâu vào các cuộc xung đột quân sự ở nước ngoài đang trực tiếp lan tới các trạm xăng. Cuộc thăm dò chung của Reuters và Ipsos cho thấy chỉ khoảng một phần tư người Mỹ cho rằng cuộc chiến này đáng để tiến hành. Nhiều cuộc thăm dò đồng nhất cho thấy sự phản đối từ các cử tri độc lập đặc biệt mạnh mẽ, và chi phí sinh hoạt đã thay thế các vấn đề như nhập cư trở thành mối quan tâm hàng đầu của cử tri.

Trước áp lực bầu cử, hôm thứ Tư khi rời Nhà Trắng để đi Dallas, Trump lại đổi giọng, nói rằng cuộc chiến sẽ "kéo dài hơn cuộc bầu cử giữa kỳ một chút", và cáo buộc Iran cố tình kéo dài để tác động đến bầu cử: "Họ đang tuyệt vọng tìm cách tác động đến cuộc bầu cử, để chúng ta có thể đưa một lũ người yếu đuối lên, rồi mặc họ sở hữu vũ khí hạt nhân." Ông dự đoán cuộc chiến sẽ kết thúc "ngay lập tức" sau khi bỏ phiếu xong. Điều này rõ ràng mâu thuẫn với những tuyên bố trước đó nhiều lần của ông rằng chiến tranh sẽ kết thúc ngay sau cuộc bầu cử giữa kỳ, khiến tính toán vận động cử tri bằng "chiến thắng nhanh" của đảng Cộng hòa tan thành mây khói.

Điều càng khó xử hơn là lý do cốt lõi để phát động chiến tranh. Chính quyền Trump đã lấy việc tiêu diệt chương trình hạt nhân Iran làm một trong những cơ sở then chốt cho hành động quân sự, nhưng Tehran từ lâu đã phủ nhận việc theo đuổi phát triển vũ khí hạt nhân. Theo đài Al Jazeera dẫn nhận định phổ biến của các nhà phân tích quân sự, tiêu diệt chương trình hạt nhân Iran đòi hỏi triển khai lực lượng mặt đất quy mô lớn — điều này có nghĩa là các cuộc không kích và hành động trên biển hiện tại khó có thể đạt được mục tiêu chiến lược đã tuyên bố, và chính quyền Trump vì thế cũng chuyển trọng tâm thực tế sang ổn định tuyến hàng hải qua eo biển Hormuz, bởi ảnh hưởng của Iran tại tuyến đường này vẫn hiện hữu.

Các đảng viên Cộng hòa tham dự không có cách nhìn thống nhất về vấn đề này. Bijay Dixit, nhiếp ảnh gia 59 tuổi đến từ Houston, tán thành chính sách nhập cư và kinh tế của Trump, nhưng thừa nhận về vấn đề Iran đây là một "phán đoán sai lầm", đánh giá thấp năng lực phản công của Vệ binh Cách mạng Iran, dù ông vẫn chấp nhận định danh tổng thể của chính quyền Trump về cuộc chiến — gói gọn mọi xung đột từ cuộc cách mạng Hồi giáo Iran năm 1979 đến nay đổ hết trách nhiệm cho Tehran. Helen Weinert, chủ doanh nghiệp nhỏ 65 tuổi đến từ bang Maryland, chủ tịch đảng Cộng hòa địa phương, ví đại hội lần này như "buổi vận động ở trường trung học", thừa nhận chiến tranh có thể gây phản ứng dội ngược chính trị: "Đây là một bài toán khó."

John Russell, 55 tuổi đến từ Rockford, bang Illinois, là thành viên nhóm "những Joe hàng đầu" thường xuyên theo chân Trump đến các cuộc vận động, đã hạ thấp việc giá xăng tăng thành "dao động nhỏ", nhưng kiên quyết cho rằng "trận này phải đánh. Chúng ta không thể để họ có bom hạt nhân", đồng thời dự đoán đại hội Dallas sẽ "khích lệ cơ sở", kéo một số cử tri độc lập trở lại phe Cộng hòa.

Dù kết quả bỏ phiếu tháng 11 ra sao, một thực tại chiến lược đã nằm trên bàn: giá chính trị và kinh tế của việc Mỹ dấn sâu hơn vào Trung Đông đang được chuyển sang các gia đình bình thường qua từng đồng xăng tăng giá, và đảng Cộng hòa vẫn phải liên tục trả lời cho tính chính đáng của cuộc chiến này.