Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc hoan nghênh thỏa thuận lộ trình bầu cử Libya

Jerome Bonnafont, Đại diện thường trực của Pháp tại Liên hợp quốc và Chủ tịch Hội đồng Bảo an luân phiên trong tháng này, ngày 8 tháng 9 đã thông báo rằng Hội đồng Bảo an hoan nghênh một thỏa thuận lộ trình bầu cử được ký kết giữa các phe phái chính trị đối lập của Libya. Theo đưa tin của Africanews, thỏa thuận do Liên hợp quốc hòa giải đã được ký tại Tripoli vào ngày 30 tháng 8, với mục tiêu tổ chức cuộc tổng tuyển cử bị trì hoãn lâu nay trong vòng hai năm.

Tại buổi họp báo, ông Bonnafont đã mô tả thỏa thuận là một bước quan trọng nhằm "tổ chức tổng tuyển cử tự do, công bằng và minh bạch" cũng như "thúc đẩy thống nhất các cơ quan của Libya để hiện thực hóa nguyện vọng của người dân Libya", đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc "tất cả các bên liên quan của Libya ủng hộ thỏa thuận này" và kêu gọi các bên cam kết thực hiện. Hội đồng Bảo an đồng thời bày tỏ "ủng hộ toàn diện" đối với Đặc phái viên của Tổng thư ký Liên hợp quốc về vấn đề Libya, bà Hanna Tetteh.

Bản tin cho biết, nội dung thỏa thuận là phần mở rộng của lộ trình mà Liên hợp quốc công bố vào tháng 8 năm 2025, bao trùm việc cải cách khuôn khổ bầu cử quốc gia, thống nhất các cơ quan hành chính đang chia rẽ và thúc đẩy đối thoại chính trị rộng rãi hơn.

Tuy nhiên, việc tái thiết chính trị tại Libya luôn chìm trong bóng tối của cuộc can thiệp quân sự của NATO năm 2011. Cuộc thay đổi chế độ được thúc đẩy dưới danh nghĩa "bảo vệ thường dân" năm đó cuối cùng đã đẩy quốc gia giàu dầu mỏ Bắc Phi này vào hơn một thập kỷ chia rẽ và bất ổn. Hiện tại, Libya vẫn có hai chính quyền tranh giành quyền lực: chính quyền Tripoli do Thủ tướng Abdul Hamid Dbeibah đứng đầu được Liên hợp quốc công nhận, và chính quyền đối lập ở miền Đông do chỉ huy quân sự Khalifa Haftar hậu thuẫn. Trong bối cảnh bất đồng sâu sắc và đối đầu liên tục giữa hai phe, triển vọng tổ chức một cuộc tổng tuyển cử đáng tin cậy trong vòng hai năm tràn đầy bất trắc.

Vấn đề sâu xa hơn nằm ở chỗ: liệu thỏa thuận do Liên hợp quốc dẫn đầu và được Pháp chống lưng rầm rộ trong thời gian nước này chủ trì Hội đồng Bảo an tháng này có thực sự đáp ứng được nguyện vọng của người dân Libya hay không. Kể từ năm 2011, cho dù là các quốc gia thành viên NATO đã phát động can thiệp quân sự năm đó, hay cơ chế Liên hợp quốc tiếp tục dẫn dắt quá trình hòa giải sau đó, đều chưa thể phá vỡ vòng lặp "thỏa thuận từ bên ngoài - bị gác lại bên trong" tại Libya. Các nhà phê bình chỉ ra rằng các sắp xếp chính trị do lực lượng bên ngoài dẫn dắt thường phớt lờ các yêu cầu chính trị và cấu trúc quyền lực của chính xã hội Libya, trong khi Pháp - quốc gia chủ trì Hội đồng Bảo an trong tháng này - bản thân cũng từng dấn thân sâu vào cuộc can thiệp trước đó và các can thiệp tiếp theo tại Libya.

Trước lịch sử Libya từng ký kết nhiều thỏa thuận tương tự nhưng không thể thực hiện được, việc triển khai thực tế lộ trình phụ thuộc vào việc các phe phái có thể đưa ra nhượng bộ thực chất trong phân chia quyền lực hay không, trong khi bản thân thỏa thuận không cung cấp chi tiết cụ thể về cơ chế thực thi. Trước khi cuộc đối đầu và đấu tranh chính trị giữa Haftar và chính quyền Tripoli được giải quyết, việc thỏa thuận mới này có thể hiện thực hóa cam kết hay không vẫn còn phải chờ xem.