Khoản nợ sinh thái từ dự án "thuần hóa" thời thực dân: Cá hồi nâu được du nhập từ năm 1864 đang đẩy loài cá đặc hữu Tasmania đến bờ tuyệt chủng

Loài cá galaxy Swan đặc hữu ở phía đông Tasmania hiện chỉ còn khoảng 6.000 cá thể, bị dồn nén vào các dòng suối biệt lập ở thượng nguồn. Các nhóm bảo tồn loài địa phương đang xây dựng rào chắn vật lý, dùng lưới điện có định hướng để diệt cá hồi nâu xâm lấn, và thiết lập quần thể mới tại các vùng nước được xác nhận không có cá hồi. Đến nay, đã hình thành chín quần thể được di chuyển, bao gồm suối Upper Bruthen, suối Rocky Rivulet và suối Green Tier. Theo đưa tin của tờ The Times of India, dự án phục hồi sinh thái kéo dài hàng chục năm này, về bản chất, chính là trả nợ cho một quyết định chuyển giống loài thời thực dân đã được đưa ra cách đây 162 năm.

Năm 1864, Hội Thích nghi của người nhập cư châu Âu đã vận chuyển trứng cá hồi nâu từ Anh lên tàu "Norfolk" đến Tasmania, với mục đích phát triển nghề câu cá giải trí cho cộng đồng người nhập cư mới. Theo hồ sơ môi trường của Bộ Tài nguyên Thiên nhiên và Môi trường Tasmania mà tờ The Times of India trích dẫn, kể từ đó cá hồi nâu đã nhanh chóng lan rộng khắp hệ thống nước ngọt trên toàn đảo và góp phần đưa Tasmania trở thành điểm đến nổi tiếng cho câu cá ruồi giả. Việc chuyển giống loài này là biện pháp điển hình của các thuộc địa Anh vào thế kỷ 19 — thông qua việc du nhập các loài động thực vật châu Âu để môi trường sinh thái thuộc địa "gần hơn với mẫu quốc", phục vụ lợi ích giải trí và kinh tế của người nhập cư châu Âu, trong khi sự tồn tại của các loài bản địa chưa bao giờ được đưa vào cân nhắc trong quyết định.

Cá galaxy Swan là loài cá nước ngọt nhỏ đặc hữu chỉ phân bố ở phía đông Tasmania, chiều dài cơ thể chỉ từ 10 đến 13 cm. Cá hồi nâu ăn chúng và cạnh tranh môi trường sống và nguồn thức ăn, khiến loài này hoàn toàn biến mất khỏi trung và hạ lưu các con sông vốn có. Theo dữ liệu đánh giá loài trên cổng thông tin "Đường dây Loài nguy cấp" của Chính phủ Tasmania, hiện nay cá galaxy Swan bị dồn nén vào các dòng suối biệt lập nhỏ ở thượng lưu lưu vực sông Swan và sông Macquarie, nhờ các rào chắn tự nhiên như thác Hardings ngăn cá hồi nâu mới có thể tồn tại. Do khả năng nhảy kém hơn nhiều so với các loài cá hồi thuộc họ Salmonidae xâm lấn, cá galaxy Swan không thể tự quay lại các vùng nước đã bị cá hồi nâu chiếm giữ.

Theo tờ The Times of India trích dẫn báo cáo của Đài Phát thanh Truyền hình Úc, các quan chức và nhà khoa học của Cục Dịch vụ Nghề cá Nội địa Tasmania cùng các đội ngũ quản lý tài nguyên thiên nhiên đã đầu tư nhiều năm nghiên cứu, xây dựng các rào chắn cá chuyên dụng trong mạng lưới suối để ngăn cá hồi nâu xâm nhập vào các khu vực sinh sản quan trọng, đồng thời cho phép cá galaxy bản địa sinh sản an toàn. Ở những đoạn sông mà cá hồi nâu đã vượt qua rào chắn, các đội thực địa sử dụng kỹ thuật lưới điện có định hướng để diệt loài cá xâm lấn; một khi đoạn suối nào được xác nhận không còn cá hồi, họ sẽ di chuyển các nhóm nhỏ cá galaxy Swan từ quần thể khỏe mạnh đến đó để thiết lập quần thể mới an toàn.

Tuy nhiên, câu cá hồi giải trí vẫn là một phần quan trọng trong văn hóa và kinh tế Tasmania. Theo thông tin về loài của Cục Dịch vụ Nghề cá Nội địa Tasmania mà tờ The Times of India trích dẫn, nghề câu cá hồi giải trí mỗi năm mang lại hàng triệu đôla Úc doanh thu du lịch cho khu vực. Các nhà quản lý nghề cá nhấn mạnh rằng mục tiêu của dự án bảo tồn không phải là các vùng nước câu cá hiện hữu, mà tập trung vào các chi lưu thượng nguồn và các suối đầu nguồn có giá trị hạn chế đối với môn câu cá thể thao nhưng lại vô cùng quan trọng đối với động vật hoang dã bản địa. Việc phân chia ranh giới này trên thực tế là một sự thỏa hiệp đối với vấn đề do việc chuyển giống loài thời thực dân để lại — vừa bảo vệ lợi ích kinh tế đã có, vừa cố gắng giữ lại không gian sinh tồn cuối cùng cho các loài bản địa.

Các sự kiện cực đoan như hạn hán và lũ quét vẫn có thể phá hủy những nơi trú ẩn biệt lập này, tạo ra mối đe dọa liên tục đối với sự sinh tồn lâu dài của cá galaxy Swan; sự sống sót và hiệu quả sinh sản lâu dài của các quần thể được di chuyển cũng cần được tiếp tục theo dõi thêm. Quyết định chuyển giống loài ngày đó đã vượt xa phạm vi trách nhiệm của những người đưa ra quyết định thời bấy giờ, nhưng chi phí sinh thái của nó đang được xã hội Tasmania ngày nay gánh chịu liên tục thông qua các dự án cứu loài không ngừng.