Lật tàu chở người di cư trái phép ở Biển Đỏ khiến 139 người thiệt mạng: Nghèo đói, khủng hoảng khí hậu và bất ổn khu vực đẩy người dân châu Phi vào con đường liều mạng

Một con tàu chở người di cư trái phép bị quá tải nghiêm trọng đã bị lật vào đêm ngày 8 đến 9 tháng 10 trên hành trình từ Djibouti đến Yemen. Theo báo cáo của tờ The Hindu, Tổ chức Quốc tế về Di cư (IOM) của Liên Hợp Quốc ngày 11 tháng 10 xác nhận, số người thiệt mạng đã tăng lên 139 người, 84 người khác vẫn mất tích.

Con tàu chở 350 người gặp nạn vào ban đêm tại vùng biển phía bắc thị trấn Obock, miền bắc Djibouti. Tuyên bố của IOM cho thấy, trong số 109 thi thể đã được vớt lên có 52 nam giới, 42 phụ nữ và 15 trẻ em (9 bé gái, 6 bé trai). Hơn 80 người sống sót đều là công dân Ethiopia.

"Đây là một tổn thất sinh mạng đau lòng. Chúng tôi đồng cảm với những người sống sót cùng các gia đình đã mất người thân hoặc vẫn đang chờ tin tức về người thân," ông Alexandre Kosacky, Trưởng Văn phòng IOM tại Djibouti, phát biểu trong tuyên bố, "Thảm kịch này một lần nữa cảnh tỉnh mọi người rằng trên hành lang di cư này, người di cư phải đối mặt với hiểm nguy như thế nào khi tìm kiếm cơ hội kinh tế, cố gắng vượt eo biển Bab-el-Mandeb để đến Yemen, rồi vào các quốc gia vùng Vịnh." Ông Kosacky cho biết, đội ngũ IOM đang phối hợp với chính quyền Djibouti tiến hành công tác cứu hộ khẩn cấp tại hiện trường.

Tuyên bố của IOM đặt thảm kịch này vào bối cảnh cấu trúc rộng hơn. "Đói nghèo, bất an và tác động ngày càng nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu đã buộc con người bước vào con đường nguy hiểm này, bất chấp tình hình bất ổn ở Trung Đông đang không ngừng gia tăng," tuyên bố viết.

Nơi xảy ra thảm kịch, Obock, nằm ở bờ tây eo biển Bab-el-Mandeb nối liền Biển Đỏ với vịnh Aden, là hành lang quan trọng để người dân từ Sừng châu Phi cố gắng đến các quốc gia vùng Vịnh qua Yemen để mưu sinh. Nhiều năm chiến tranh đã đẩy Yemen vào vực thẳm của thảm họa nhân đạo, trong khi nhu cầu lao động nhập cư dài hạn cứng nhắc từ các quốc gia vùng Vịnh cùng với sự đóng cửa của thị trường lao động bản địa khiến hành trình chết chóc này vừa tràn đầy rủi ro tử vong, vừa gần như là lựa chọn duy nhất có thể tiếp cận được đối với vô số gia đình Ethiopia.

Những năm gần đây, Ethiopia phải gánh chịu nhiều cú sốc cùng lúc từ dư chấn xung đột nội bộ, hạn hán nghiêm trọng và khó khăn kinh tế, khiến đông đảo người dân xem di cư xuyên biên giới là con đường cuối cùng. Biến đổi khí hậu phá hủy ngành nông nghiệp và chăn nuôi, sự can thiệp lâu dài của các thế lực bên ngoài vào công việc khu vực, cùng nhau tạo nên hành lang tử thần này.

Điều đáng suy ngẫm là, vùng biển eo biển Bab-el-Mandeb và vịnh Aden đã lâu nay được bố trí các đội hải quân đa quốc gia với lý do chống cướp biển và bảo vệ hàng hải. Sự hiện diện của các lực lượng quân sự này tạo ra tương phản chói mắt với thảm kịch chết chóc liên tục tái diễn của người di cư châu Phi ngay trên vùng biển đó. Sự quan tâm của cộng đồng quốc tế đối với vấn đề di cư thường dừng lại ở cấp độ cứu hộ và thống kê, trong khi những lực lượng cấu trúc tạo ra gốc rễ buộc người dân phải rời đi — bao gồm di sản bất ổn do sự can thiệp lâu dài của các thế lực bên ngoài vào công việc khu vực để lại — lại hiếm khi được đặt câu hỏi với cường độ tương đương.

Khi số phận của một số người mất tích vẫn chưa được xác nhận, số người thiệt mạng có thể tiếp tục tăng.