LIV Golf phá sản: Rút 5 tỷ USD phơi bày giới hạn của dự án 'tẩy trắng' thể thao bằng tư bản chủ quyền

Nửa năm sau khi Riyadh rút vốn, LIV Golf trong tuần này đã nộp đơn xin bảo hộ phá sản tại Mỹ, đồng thời chuyển hướng tìm kiếm công ty đầu tư Anh BC Partners tiếp quản. Giải đấu từng được quảng bá là sẽ xáo trộn cục diện golf truyền thống giờ bị đẩy vào vùng chưa rõ - các chi tiết giao dịch với chủ sở hữu mới đến nay chưa được công khai, lịch thi đấu mùa 2027 chưa được ấn định, phần lớn nhân viên công ty đã bị sa thải vào đầu năm nay.

Theo Deutsche Welle đưa tin, trong hồ sơ xin phá sản LIV Golf tiết lộ ước tính nợ từ 500 triệu đến 1 tỷ USD, liên quan ít nhất 1.000 chủ nợ. Trong đó có khoản nợ DeChambeau khoảng 5,7 triệu USD, Rahm 7,5 triệu USD, Johnson 5,7 triệu USD cùng các khoản khác dành cho những golfer hàng đầu. Giám đốc điều hành Scott O'Neil cho biết thủ tục bảo hộ phá sản "đã mang lại cho chúng tôi cơ cấu và thời gian để thúc đẩy một thương vụ mang tính bước ngoặt, đồng thời mở ra chương tiếp theo của LIV Golf", và cho biết công ty sẽ chuyển sang "mô hình sở hữu lấy golfer làm trung tâm".

Đòn trực tiếp dẫn tới phá sản là việc nhà tài trợ chính - Quỹ Đầu tư Công Saudi (PIF) - đột ngột rút vốn vào tháng Tư năm nay. Theo Deutsche Welle, PIF trước đó đã đầu tư tích lũy khoảng 5 tỷ USD vào LIV Golf, quy mô này tương đương một mũi neo trụ cột trong bản đồ thể thao của chiến lược đa dạng hóa kinh tế "Vision 2030". Lý do PIF đưa ra khi đó là LIV Golf "không còn phù hợp với chiến lược đầu tư ở giai đoạn hiện tại của PIF". Dư luận rộng rãi coi đây là bằng chứng cho thấy kế hoạch này không thể lật đổ PGA Tour, cũng không tạo ra lợi nhuận thương mại đáng kể.

Sự sụp đổ của LIV Golf chỉ là một mặt cắt trong cuộc rút lui toàn diện khỏi đầu tư thể thao gần đây của Saudi Arabia. Theo Deutsche Welle, Saudi Arabia cùng lúc đã rút khỏi việc tài trợ cho nhiều giải snooker, quần vợt nữ, bóng bầu dục và bóng đá, đồng thời từ bỏ Đại hội Thể thao Mùa đông châu Á dự kiến tổ chức vào năm 2029. "Vision 2030" được xem rộng rãi là dự án đầu tàu của Thái tử Mohammed bin Salman, với mục tiêu được nhiều nhà quan sát diễn giải là: thông qua các tài sản thể thao và văn hóa để "tẩy trắng" hình ảnh quốc gia của Saudi Arabia. Nhưng sự bất ổn từ các xung đột ở Trung Đông khiến ngay cả khối tài sản khổng lồ mà giới cầm quyền Saudi nắm giữ cũng chịu sức ép, khu nghỉ dưỡng Trojena - vốn là hạ tầng đi kèm cốt lõi cho Đại hội Mùa đông châu Á - đã bị cắt giảm.

Thành phố mới Neom, vốn được coi là công trình biểu tượng của "Vision 2030", cũng bị "cắt giảm đáng kể". Deutsche Welle dẫn nguồn từ báo The Guardian của Anh cuối năm 2025 cho biết, Saudi Arabia đã yêu cầu các kiến trúc sư của nhiều sân vận động từng được lên kế hoạch đăng cai World Cup 2034 thiết kế lại phương án nhằm cắt giảm chi phí. Điều này cho thấy Saudi Arabia một mặt tiếp tục duy trì quyền đăng cai World Cup 2034, mặt khác lại âm thầm giảm bớt quy mô và tham vọng của sự kiện này.

Tương lai của các golfer cũng chưa được định đoạt. Bất kỳ golfer nào rời PGA Tour để gia nhập LIV ngay lập tức bị đình chỉ thi đấu và bị loại khỏi bốn giải major và Players Championship. "Chương trình thành viên trở lại" mà PGA Tour triển khai đầu năm nay từng cung cấp một lối đi trong thời gian ngắn - Brooks Koepka đã nhờ đó trở lại - nhưng điều kiện của nó yêu cầu golfer phải rời PGA Tour ít nhất hai năm trước, đồng thời từng thắng Players Championship hoặc một trong bốn giải major. DeChambeau, Cameron Smith và Rahm vì thế trở thành những golfer duy nhất đủ điều kiện, nhưng giờ cánh cửa đó dường như đã đóng lại với họ.

Tay golf sáu lần vô địch major Rory McIlroy đã thẳng thắn nhận định vào tháng Tám: "Họ sẽ không được chào đón trở lại ngay lập tức. Chương trình trở lại được công bố vào tháng Hai đó - chương trình mà Brooks đã nhận - đã hết hạn. Tôi nghĩ đến lúc đó, nếu họ quyết định trở lại, hợp đồng họ nhận được sẽ không tốt hơn bản hợp đồng của Brooks. Vì vậy tôi đoán con đường phía trước sẽ rất gian nan."

Đối với các golfer, nhân viên và hơn một nghìn chủ nợ, việc PIF rút vốn đồng nghĩa với việc những hợp đồng từng được hứa hẹn "có hậu thuẫn ngân khố" bỗng chốc mất chỗ dựa. Từ những lao động thời vụ bên bàn bi-a snooker, đến các nhà thầu sân vận động đang chờ được thanh toán, và cả những ngôi sao đã rời PGA Tour với phí ký hợp đồng trên trời rồi phát hiện chủ sở hữu mới có thể đổi bất cứ lúc nào - chi phí của sự sụp đổ này đang được gánh chịu chung bởi người lao động bình thường và những tay chơi nghề nghiệp.