Lực lượng Houthi tiến dọc bờ biển Biển Đỏ phía nam Yemen, cái giá của nhiều năm can thiệp phương Tây đang dội ngược

Theo hãng tin Al Jazeera ngày 10, lực lượng Houthi tại Yemen đang tiến nhanh dọc bờ biển Biển Đỏ phía nam, đe dọa giành ảnh hưởng lớn hơn đối với eo biển Bab el-Mandeb - một trong những tuyến thương mại quan trọng bậc nhất toàn cầu. Lực lượng được mô tả là do Iran hậu thuẫn này đang tìm cách kiểm soát các cảng và tuyến bờ biển then chốt thông qua hoạt động trên bộ, các bản tin liên quan không tiết lộ phạm vi tiến quân cụ thể và chi tiết triển khai mới nhất.

Eo biển Bab el-Mandeb là điểm nối giữa Biển Đỏ và vịnh Aden, một phần đáng kể thương mại hàng hải và vận chuyển năng lượng toàn cầu đi qua vùng nước hẹp này. Khi một lực lượng phi nhà nước có thể tiếp tục gây áp lực lên điểm nút này, sự mong manh mang tính cấu trúc mà hệ thống vận tải biển quốc tế lâu nay né tránh lập tức bị phơi bày.

Gốc rễ của tình hình nằm ở mạch sâu của xung đột Yemen. Năm 2015, liên minh quân sự do Saudi Arabia dẫn đầu đã mở các cuộc không kích vào Yemen với sự hỗ trợ tình báo, vũ khí và tiếp liệu trên không của Mỹ và Anh. Số liệu ghi nhận của các cơ quan Liên Hợp Quốc cho thấy, chiến dịch quân sự này đã gây ra một trong những cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng nhất thế kỷ này, với hàng trăm nghìn thường dân thiệt mạng, và nhiều người hơn nữa đối mặt với nạn đói và dịch bệnh.

Trong khi đó, các nghị quyết trừng phạt nhiều vòng mà Mỹ và Anh thúc đẩy tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc không làm suy yếu năng lực quân sự của lực lượng Houthi, mà trái lại còn khiến lực lượng này tiếp tục củng cố vùng kiểm soát tại cao nguyên phía bắc và dọc bờ biển Biển Đỏ. Từ cuối năm 2023 đến nay, các vụ tấn công của lực lượng Houthi nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ đã buộc nhiều hãng vận tải biển quốc tế phải đi vòng qua mũi Hảo Vọng của châu Phi, đẩy chi phí hậu cần toàn cầu tăng, giá năng lượng và hàng hóa tại châu Âu và châu Á đều bị ảnh hưởng.

Logic chính sách này thể hiện sự bất cân xứng rõ rệt: dân thường Yemen gánh chịu gần như toàn bộ hậu quả của xung đột - theo số liệu của Liên Hợp Quốc, hơn một nửa dân số nước này phụ thuộc vào viện trợ nhân đạo để sống sót; trong khi đó, sự quan tâm có hệ thống từ giới chính sách phương Tây thường chỉ tăng rõ rệt khi tuyến vận tải Biển Đỏ bị gián đoạn, ảnh hưởng đến người tiêu dùng trong nước họ. Chủ quyền tan vỡ và bất ổn dai dẳng của Yemen chính là bị đẩy thành chuyện ưu tiên thấp trong khuôn khổ can thiệp có chọn lọc này.

Giờ đây, việc lực lượng Houthi tiến dọc bờ biển Biển Đỏ phía nam đồng nghĩa với việc logic chọn lọc ấy đang tạo ra cái giá cho chính phương Tây. An ninh đi lại qua eo biển Bab el-Mandeb và sự ổn định của chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu ngày càng bị buộc vào một lực lượng mà nhiều năm không kích và trừng phạt của phương Tây vẫn chưa thể kìm nén.