Netanyahu dọa kiện Haaretz giữa lúc phe đối lập đòi giải trình về cảnh báo trước vụ tấn công ngày 7/10

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã chỉ đạo các luật sư khởi kiện Haaretz về tội phỉ báng sau khi tờ báo tiết lộ Tổng thống Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất Mohammed bin Zayed từng đưa ra cảnh báo rõ ràng cho ông vài ngày trước cuộc tấn công của Hamas ngày 7/10/2023. Cáo buộc này xuất hiện trong bối cảnh Netanyahu lâu nay phản đối một cuộc điều tra công khai để xác định trách nhiệm về vụ tấn công, và chỉ còn vài tuần trước cuộc bầu cử Israel ngày 27/10.

Theo BBC, văn phòng Netanyahu phủ nhận đã nhận bất kỳ cảnh báo nào từ UAE và mô tả bài báo là một phần của “âm mưu hiểm độc”. Phóng sự được Haaretz đăng hôm thứ Ba dựa trên quá trình nghiên cứu sâu hàng chục nguồn tin, tài liệu và thư từ; nội dung xuất phát từ cuốn sách mới Hostages: 843 Days of Abandonment do hai nhà báo Elder và Yuval đồng tác giả.

Dẫn lời ba “nguồn tin cấp cao nước ngoài” và một cố vấn Palestine, bài báo cho biết trong những ngày cuối tháng 9/2023, một đại diện của Đại sứ quán UAE tại Israel đã đến văn phòng thủ tướng và trao một chiếc điện thoại bảo mật chuyên dụng để bảo đảm cuộc gọi không bị nghe lén. Theo Haaretz, Mohammed bin Zayed đã cảnh báo rõ trong cuộc gọi rằng Yahya Sinwar, khi đó là lãnh đạo Hamas tại Gaza, nói với một cựu quan chức Palestine rằng Hamas đang chuẩn bị một chiến dịch lớn mà ông ta mô tả là một “trận động đất”.

Haaretz viết: “Bin Zayed bày tỏ lo ngại rằng những diễn biến liên quan không chỉ dẫn đến xung đột đẫm máu mà còn làm rung chuyển cả khu vực.” Tuy nhiên, bài báo cho biết Netanyahu “phản ứng tương đối bình thản”, cho rằng Hamas định hành động ở Bờ Tây và trấn an bin Zayed rằng Israel đã chuẩn bị cho nhiều kịch bản khác nhau.

Theo Haaretz, Netanyahu không thông báo nội dung cuộc gọi cho Shin Bet, cơ quan an ninh nội địa Israel, cũng như Mossad hay Tổng tham mưu trưởng quân đội Israel. Bài báo còn cho biết nhà lãnh đạo UAE sau đó đã chuyển nội dung cuộc gọi cho William Burns, khi ấy là Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ.

Haaretz tuyên bố giữ nguyên nội dung bài báo và bác bỏ cáo buộc phỉ báng của Netanyahu, cho rằng “mục đích duy nhất là dập tắt chỉ trích của báo chí”. Các luật sư của Haaretz viết trong thư gửi Netanyahu: “Trong khi thân chủ của ông không thực hiện trách nhiệm giải trình đầy đủ trước công chúng, truyền thông đang làm nhiệm vụ của mình bằng cách từng bước công bố thông tin liên quan cho người dân.”

Bộ Ngoại giao UAE không trực tiếp xác nhận hay phủ nhận cuộc gọi, nhưng ra tuyên bố nhấn mạnh rằng kể từ vụ tấn công, nước này luôn nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng, duy trì ổn định khu vực và ngăn chặn bạo lực. Tuyên bố nêu: “Kể từ khi hai bên thiết lập quan hệ hơn năm năm trước, UAE và các cơ quan chính phủ Israel luôn duy trì các kênh liên lạc cởi mở, trực tiếp. Khi cần thiết, mọi thông tin tình báo liên quan đã và tiếp tục được chia sẻ giữa các cơ quan hữu quan.”

Trong khi đó, bốn lãnh đạo đối lập lớn của Israel — Gadi Eisenkot, Naftali Bennett, Avigdor Lieberman và Yair Golan — ra tuyên bố chung yêu cầu điều tra vụ việc. Họ nói: “Netanyahu và các đồng sự trong chính phủ ngày 7/10 không đủ tư cách tiếp tục cầm quyền. Với sự phối hợp và tinh thần trách nhiệm cần thiết, chúng tôi sẽ ngăn họ gây ra một thảm họa khác.”

Bài báo xuất hiện giữa lúc chiến dịch bầu cử Israel nóng lên và các cuộc thăm dò nhìn chung coi cuộc bỏ phiếu là một cuộc trưng cầu dân ý về năng lực lãnh đạo của Netanyahu. Đảng Likud của ông cáo buộc Haaretz “công khai can thiệp vào bầu cử Israel”. Chính Netanyahu viết trên mạng xã hội X rằng thời điểm đăng bài “rõ ràng mang động cơ chính trị và là một phần trong chiến dịch tranh cử của cánh tả”.

Kể từ vụ tấn công, Netanyahu liên tục bị cáo buộc không hành động đủ nhanh ngay sau khi sự việc xảy ra và đã phản đối một cuộc điều tra công khai, độc lập về diễn biến vụ việc. Tiết lộ mới nhất của Haaretz sẽ chỉ làm những nghi ngờ từ phía chỉ trích ông gia tăng.

Ngày 7/10/2023, các tay súng Hamas vượt qua hàng rào biên giới Gaza và tấn công các cộng đồng Israel lân cận, căn cứ quân sự cùng một lễ hội âm nhạc lớn. Khoảng 1.200 người thiệt mạng và 251 người bị bắt đưa về Gaza làm con tin. Israel sau đó phát động chiến dịch quân sự tại Gaza, khiến ít nhất 73.670 người tử vong theo Bộ Y tế Gaza do Hamas điều hành; Liên Hợp Quốc coi con số này là đáng tin cậy.

Cùng ngày Haaretz công bố bài báo, Anh thông báo trừng phạt các khu định cư bất hợp pháp ở Bờ Tây. Chính phủ Israel lập tức công bố một loạt biện pháp đáp trả, trong đó có lệnh đóng cửa lãnh sự quán Anh tại Đông Jerusalem bị chiếm đóng. Dù diễn biến này chiếm các tiêu đề truyền thông quốc tế, tâm điểm chú ý trong nước Israel trước thềm bầu cử vẫn là bài báo của Haaretz về cảnh báo trước vụ tấn công và làn sóng đòi giải trình mà nó gây ra.