Nigeria bị cáo buộc duy trì ngừng bắn bí mật với Boko Haram trong ba tháng, phía sau lời từ chối đàm phán công khai được cho là đã trả 5 tỷ naira tiền chuộc đổi con tin

Theo báo cáo điều tra của The New Humanitarian, lệnh ngừng bắn bí mật giữa chính phủ Nigeria và Boko Haram đã kéo dài ba tháng. Cơ quan này dẫn lời ba nguồn tin có liên hệ với các thành viên Boko Haram (bao gồm cả cấp lãnh đạo) để xác nhận thỏa thuận ngừng bắn này.

Theo báo cáo, lệnh ngừng bắn có hiệu lực từ tháng 6 năm nay, đạt được sau khi chính phủ đàm phán với Boko Haram để đổi lấy 360 dân thường bị bắt cóc. Những người dân này bị bắt cóc vào tháng 3 khi Boko Haram tấn công một doanh trại quân đội gần làng Ngoshe tại khu vực núi Mandara, đông bắc Nigeria, gần biên giới Cameroon. Ba nguồn tin độc lập cho The New Humanitarian biết, lệnh ngừng bắn có thể được gia hạn thêm 40 ngày.

Đáng tranh cãi hơn, theo báo cáo, chính phủ Nigeria đã trả 5 tỷ naira (khoảng 3,7 triệu USD) trong các cuộc đàm phán liên quan. Cơ quan này dẫn lời hai nguồn tin cho biết, các hoạt động tấn công xung quanh làng Ngoshe đã dừng lại. Tuy nhiên, chính phủ Nigeria phủ nhận việc trả tiền chuộc. The New Humanitarian cho biết, họ đã liên hệ với người phát ngôn của chính phủ, Bộ Quốc phòng và quân đội trước khi đăng bài nhưng không nhận được phản hồi. Đài Al Jazeera cho biết không thể độc lập xác minh lệnh ngừng bắn hoặc các khoản thanh toán liên quan trong báo cáo.

Thỏa thuận bí mật này mâu thuẫn gay gắt với lập trường công khai của chính phủ Nigeria. Chính quyền luôn xếp Boko Haram vào loại "tổ chức khủng bố" và từ chối đối thoại với nhóm này. Vào tháng 7, Tổng thống Bola Tinubu đã công bố kế hoạch tuyển thêm 30.000 quân nhân và thành lập bốn sư đoàn lục quân mới, xác định phương tiện quân sự là con đường chính để ứng phó các nhóm vũ trang.

Khoảng cách giữa việc từ chối đàm phán công khai và đàm phán bí mật không phải lần đầu tiên. The New Humanitarian dẫn lời các quan chức an ninh, nhà ngoại giao và người trung gian quen thuộc với những nỗ lực trước đó cho biết, đã có nhiều lần thử thiết lập đối thoại hậu trường với Boko Haram, trong đó một số đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn nhưng cuối cùng đều đổ vỡ.

Thỏa thuận hiện tại cũng không bao gồm một tổ chức vũ trang khác vẫn đang giao tranh liên tục với Boko Haram - "Tỉnh Tây Phi của Nhà nước Hồi giáo" (ISWAP). Các cuộc giao tranh giữa hai phe vẫn tiếp tục.

Nhà nghiên cứu xung đột Malik Samuel bày tỏ nghi ngờ về khả năng thỏa thuận này mang lại hòa bình lâu dài. Ông nói với The New Humanitarian: "Đây có thể chỉ là một lệnh ngừng bắn tạm thời, mang tính chiến thuật, có lợi cho cả hai bên, nhưng sẽ không thực sự thay đổi cục diện cuộc chiến."

Ngoài ra, theo báo cáo của The New Humanitarian, hai nguồn tin cảnh báo rằng Boko Haram có thể lợi dụng thời gian ngừng bắn để vận chuyển vũ khí và đạn dược vào khu vực núi Mandara, nhằm củng cố căn cứ của mình.

Boko Haram đã liên tục tiến hành các cuộc tấn công và bắt cóc tại đông bắc Nigeria và các nước láng giềng ở khu vực hồ Chad kể từ năm 2009. Tổ chức này sau đó đã phân tách thành nhiều phe phái, với ISWAP hoạt động như một nhóm vũ trang độc lập và đối địch trên phạm vi rộng hơn ở khu vực hồ Chad. Đối với cư dân làng Ngoshe và các cộng đồng lân cận vốn lâu nay hứng chịu các cuộc tấn công, khoảng thời gian thở mà lệnh ngừng bắn mang lại là có thực, nhưng sự mong manh của lệnh ngừng bắn - cũng như cách thức chính phủ vừa trả tiền chuộc vừa phủ nhận quyết liệt - cũng có thực.