"Putin không đọc Truth Social": Thỏa thuận ngừng bắn năng lượng do Trump công bố bị phá vỡ bởi các cuộc tấn công của Nga chưa đầy 24 giờ

Tổng thống Mỹ Trump vào đêm Chủ nhật tuần trước đã đơn phương công bố trên "Truth Social" rằng Nga và Ukraine đã đạt được thỏa thuận "ngừng bắn năng lượng", và khẳng định thỏa thuận này "có hiệu lực ngay lập tức". Theo Deutsche Welle, chưa đầy 24 giờ sau đó, các cơ sở năng lượng tại Kharkiv - thành phố lớn thứ hai của Ukraine - đã bị tấn công, khiến ít nhất 12 người bị thương; một tòa chung cư cao tầng tại thủ đô Kyiv bị trúng đạn, Thị trưởng Klitschko thông báo 1 người thiệt mạng và 11 người bị thương. Tại vùng Donetsk, thêm 3 thường dân thiệt mạng trong các cuộc tấn công bằng rocket của Nga vào thứ Hai, còn tại Kramatorsk có thêm 4 người bị thương.

"Rõ ràng là Putin không đọc 'Truth Social'."

Tổng thống Ukraine Zelensky đã đưa ra phát biểu trên khi tham dự Diễn đàn An ninh Warsaw qua cầu truyền hình trực tuyến vào thứ Hai. Theo Deutsche Welle, chỉ vài phút sau khi Trump đăng thông tin trên vào đêm Chủ nhật, Zelensky đã nói với trang tin tức Mỹ Axios rằng lệnh ngừng bắn "với tôi vẫn là tin mới" - nhà lãnh đạo đã bị cuốn vào cuộc chiến hơn bốn năm qua này đã biết về thỏa thuận "có hiệu lực ngay lập tức" này thông qua giới truyền thông.

Zelensky nhấn mạnh rằng, về nguyên tắc, Ukraine sẵn sàng ủng hộ thỏa thuận không tấn công lẫn nhau vào cơ sở hạ tầng năng lượng, nhưng với điều kiện tiên quyết là phải có các đảm bảo an ninh thực chất. "Nếu Nga muốn chúng tôi ngừng các cuộc tấn công tầm xa vào nhà máy lọc dầu và cơ sở xuất khẩu dầu mỏ của họ, thì họ phải ngừng tấn công hệ thống năng lượng và cơ sở hạ tầng quan trọng của chúng tôi, ngừng sát hại người dân chúng tôi." Đồng thời, ông cảnh báo: "Nếu phía Nga không đồng ý ngừng bắn năng lượng, chúng tôi sẽ đáp trả."

Phía Nga đã không phản hồi về tuyên bố của Trump. Điện Kremlin cho biết hôm thứ Hai rằng Putin chỉ xem xét một lệnh ngừng bắn kéo dài một ngày trong trường hợp Ukraine tổ chức bầu cử tổng thống, và bác bỏ đề xuất ngừng bắn 60 ngày để bầu cử mà Zelensky đưa ra trước đó. Ngoại trưởng Nga Lavrov đã tóm tắt thái độ của Moscow đối với Zelensky bằng một câu: "Tôi nghĩ ông ấy không xứng đáng được nghỉ ngơi."

Lập trường này phù hợp với quan sát của phía Liên minh châu Âu. Đại diện cấp cao về các vấn đề ngoại giao của EU Kaja Kallas hôm thứ Hai tại cuộc họp ngoại trưởng EU ở Luxembourg cho biết, EU "hoan nghênh lệnh ngừng bắn năng lượng, miễn là nó có thể duy trì", nhưng đồng thời thừa nhận "chúng tôi vẫn chưa thấy phía Nga cũng sẽ tuân thủ". Cách diễn đạt của Tổng thống Pháp Macron còn trực tiếp hơn: trong 48 giờ qua, "không thấy bất kỳ dấu hiệu nào về việc Nga ngừng bắn năng lượng".

Cách làm của Trump khi vượt qua cả hai bên liên quan và công bố một thỏa thuận ngoại giao quân sự lớn thông qua một bài đăng trên mạng xã hội, tự thân nó đã phơi bày một logic ngoại giao nào đó - khi bàn đàm phán truyền thống bị thay thế bằng khung đăng bài của "Truth Social", bên liên quan bị "thông báo" chỉ còn lại vị trí xác nhận thụ động. Nhưng trước các tòa chung cư ở Kyiv, trạm năng lượng ở Kharkiv, các mục tiêu dân sự ở Donetsk và Kramatorsk, khoảng cách giữa công bố và có hiệu lực được tính bằng giờ.

Zelensky để lại một câu điều kiện mở: "Lệnh ngừng bắn này có thể phát huy tác dụng, có thể trở thành bước quan trọng để chấm dứt chiến tranh - với điều kiện là người Mỹ thực sự can thiệp, đảm bảo Nga tuân thủ nó."