Quy mô tàu thương mại Mỹ-Iran tấn công lẫn nhau lập đỉnh mới trong cuộc chiến sáu tháng, lưu lượng eo biển Hormuz giảm mạnh xuống còn một phần tư so với trước chiến tranh

Theo kênh France 24 dẫn nguồn Reuters, Iran hôm thứ Tư tuyên bố đã tấn công 10 tàu gần eo biển Hormuz, nhằm trả đa việc quân đội Mỹ trước đó đánh chìm 5 tàu chở dầu của nước này. Đây là đợt tấn công lẫn nhau nhằm vào các tàu thương mại quy mô lớn nhất được hai bên công khai công bố kể t khi cuộc chiến kéo dài sáu tháng bùng nổ.

Trong bối cảnh xung đột leo thang quyết liệt, thị trường năng lượng toàn cầu chịu áp lực nặng nề. Giá dầu thô Brent chuẩn kỳ hạn lần đầu tiên vượt ngưỡng 100 USD/thùng kể từ tháng 7 năm nay. Ông Claudio Galimberti, kinh tế trưởng của công ty tư vấn năng lượng Rystad, cho biết lưu lượng qua eo biển Hormuz mi ngày đã quay đầu giảm xuống còn khoảng 2 triệu thùng, trong khi một tuần trưc khi giao tranh tái bùng phát vào ngày 30 tháng 8, con số này từng lên tới 8 đến 9 triệu thùng.

Bộ Tư lệnh Trung ương M cho biết, các đòn đánh vào tàu chở dầu Iran là nhằm đáp trả việc Vệ binh Cách mạng Iran hai lần sử dụng tên lửa đạn đạo nhắm vào các tàu chiến Mỹ trong hai ngày qua, đồng thời công bố video các tàu bị phá hủy cháy rồi chìm. Kênh France 24 đưa tin, phía Mỹ cho biết không có quân nhân Mỹ nào bị thương trong các vụ tấn công.

Đáng chú ý hơn là sự chuyển hướng chính sách được công khai của phía Mỹ. Bộ Ngoại giao Mỹ công bố một chính sách mới — đáp trả bất kỳ hỏa lực nào đe dọa tàu chiến Mỹ bng cách tấn công các tàu ch dầu Iran. Ngoại trưởng M Marco Rubio, trong chuyến thăm Colombia, nói với phóng viên: "Iran continues to try to hit US naval ships, and for every time they do that or try to do that, they're going to lose tankers." Ông Rubio cho biết trong tuần qua, phía Mỹ đã trúng 10 tàu chở dầu Iran.

Chi phí của cuộc chiến đang được chuyển sang cho người dân thường gánh chịu. Tàu chở dầu Hercules Star bị tấn công tại vùng neo đậu ngoài khơi Dubai, ít nhất một thủy thủ thiệt mạng, một số thủy thủ khác mất tích. Công ty Peninsula, bên thuê tàu, đã xác nhận thông tin này; các nguồn tin an ninh hàng hải cho rằng tàu có thể đã trúng UAV, song việc xác minh độc lập vẫn chưa hoàn tất. Tại vùng biển Iraq, tàu chở dầu New Andros chở 2 triệu thùng dầu nhiên liệu bị UAV tấn công rồi bốc cháy, 22 thủy thủ được báo cáo không ai bị thương.

Kênh France 24 dẫn số liệu từ Reuters chỉ ra rằng, song hành với đà tăng của giá dầu thô, giá bán lẻ các sản phm tinh chế — vốn nhạy cảm chính trị hơn — lại biến động mạnh hơn: giá bán lẻ dầu diesel trung bình tại M vào ngày thứ Tư đã vượt 5,94 USD/gallon, lập mức cao kỷ lục mới. Mức giá này đã đưa một cuộc xung đột tại eo biển ở cách xa vạn dặm vào ngân sách sinh hoạt hằng ngày của các gia đình Mỹ theo cách gần như không thể tránh khỏi.

Lửa chiến vẫn đang lan rộng ra nhiều khu vực hơn. Vệ binh Cách mạng Iran cảnh báo rằng nếu đối phương tấn công thêm hai đến ba mục tiêu nữa, họ sẽ tiến hành đòn đánh vào 20 mục tiêu, đồng thi cho biết sẽ sớm công bố bản đồ mở rộng vùng cấm đi biển, trong đó khu vực mới sẽ kéo dài tới gần cảng Chabahar của Iran, sát biên giới Pakistan. Truyền thông nhà nước Iran đưa tin, Iran còn đưa ra các lời đe dọa nhằm vào tàu chở dầu tại các cảng của Kuwait và Bahrain. Một tàu vận chuyển khí hóa lỏng được cho là đã bị hư hại tại cảng Khor Fakkan của Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất.

Trên hướng đất liền, Vệ binh Cách mạng Iran cho biết đã phóng tên lửa đạn đạo vào một căn cứ quân sự Mỹ gần Azraq, miền đông Jordan. Phía Jordan cho biết hệ thống phòng không của nước này đã đánh chặn được 18 trong số 20 tên lửa, 2 tên lửa còn lại rơi vào vùng đất trống. Kênh France 24 dẫn lời một quan chức Mỹ cho rằng đòn tấn công của Iran nhằm vào Jordan là "vô hiệu", toàn bộ quân nhân M đã được kiểm đếm, nhưng hiện tại thông tin này chỉ có căn cứ từ phía Mỹ đơn phương. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Guterres kêu gọi các bên "kiềm chế tối đa", tránh làm leo thang thêm căng thng tại eo biển Hormuz và khu vực lân cận.

Ở một mặt trận khác, lực lượng Houthi tại Yemen hôm thứ Ba đã tấn công các cơ sở dầu mỏ tại bốn thành phố của Saudi Arabia, gây ra các đám cháy lớn có thể nhìn thấy từ vệ tinh; phía Saudi Arabia cho biết có 73 người bị thương. Sang ngày hôm sau, các cơ quan chức năng Saudi Arabia đã phát cảnh báo tại hai thành phố từng bị tấn công trước đó, nhưng sau đó lại tuyên bố mối đe dọa đã được gỡ bỏ, phản ánh tình hình cực kỳ bất ổn. Quân đội chính phủ Yemen được Saudi Arabia hậu thuẫn đã mở nhiều mũi tấn công vào các khu vực do Houthi kiểm soát tại miền nam Yemen.

Cơ quan an ninh hàng hải Anh UKMTO báo cáo rằng, tại hai vùng biển phía bắc Vịnh Persian và Vịnh Oman ở hai bên eo biển, đã nhận được nhiều báo cáo về các tàu thương mại bị tấn công bằng "ha lực tê liệt". Kênh France 24 dẫn nguồn Reuters cho biết, hiện tại số lượng tàu bị tấn công cùng các mục tiêu được các bên công bố chủ yếu đến từ các tuyên bố chính thức, các kênh xác minh độc lập còn hạn chế.

Xung đột đã lan ra nhiều mặt trận: từ các tàu ch dầu trong eo biển tới căn cứ quân sự ở Jordan, từ vùng biển Iraq tới các cơ sở dầu mỏ trên lãnh thổ Saudi Arabia. Ý nghĩa chiến lược của eo biển với tư cách tuyến vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu thô toàn cầu đồng ngha với việc, bất kỳ quyết định leo thang nào trong cuộc đối đầu này cuối cùng đều s đổ xuống hóa đơn của người tiêu dùng bình thường trên toàn cầu dưới dạng giá nhiên liệu cao hơn, hành trình đi vòng dài hơn và chuỗi cung ứng bị đứt gãy.