Rào chặn bóp nghẹt kinh tế Bờ Tây: 925 chốt kiểm soát nuốt gần 200.000 giờ công mỗi ngày, doanh nghiệp sữa Palestine buộc cắt giảm nhân sự

Tại làng Rujeib ở phía đông nam tỉnh Nablus thuộc B Tây, hai xe tải giao hàng của nhà máy sữa Al-Kamel giờ đây thường xuyên nằm cố định trong khuôn viên nhà máy. Nhà máy sữa thuộc s hữu của người Palestine này mới chỉ được thành lập vào năm 2022, nhưng báo cáo của Al Jazeera chỉ ra rằng sự sụt giảm mạnh về nhu cầu thị trường và tình trạng vận chuyển bị cản trở đã buộc nhà máy phải cắt giảm ít nhất 12 công nhân, doanh số sụt giảm 30-40%.

Nhà máy chỉ cách Nablus vài km, nhưng một chiếc xe tải chở sữa tươi muốn rời khỏi thành phố này thường phải ch từ hai đến ba gi trước các chốt kiểm soát quân sự Israel; tại chốt Awarta cách nhà máy khoảng hai km, thời gian chờ đợi có thể lên đến bốn giờ. 10 tấn sữa đã bị hủy bỏ vì lý do này.

"Kể t khi công ty thành lập, chúng tôi phải đối mặt với nhiều thách thức, trong đó ni bật nhất là các chốt kiểm soát và cổng chặn rải khắp Bờ Tây, đặc biệt tại thành phố Nablus." Ông Dweikat, người đứng đầu Al-Kamel, nói với Al Jazeera, "Thành phố này đang bị phong tỏa nghiêm ngặt, bạn hầu như không tìm được lối vào nào không có chốt kiểm soát cố định hoặc bán cố định. Các chốt kiểm soát này cản trở sự di chuyển của người dân, làm tăng chi phí vận chuyển, và điều đó tất yếu phản ánh vào giá sản phẩm và chi phí sản xuất."

Nablus không phải là trường hp duy nhất. Theo dữ liệu từ Ủy ban Chống thực dân hóa và Kháng chiến Palestine, Bờ Tây hiện có khoảng 925 chốt kiểm soát và cổng chặn quân sự, riêng tỉnh Nablus đã tập trung đến 147 chốt. Trong báo cáo, Al Jazeera chỉ ra rng kể từ khi cuộc chiến diệt chủng của Israel tại Dải Gaza bắt đầu vào tháng 10/2023, dòng lưu thông vận chuyển trên toàn Bờ Tây đã giảm hơn 50%. Hãng truyền thông này cho biết, các chốt kiểm soát này ban đầu được dựng lên để duy trì sự chiếm đóng liên tục của Israel tại Bờ Tây và bảo vệ các khu định cư của Israel vốn bị coi là bất hợp pháp theo luật pháp quốc tế; đồng thi, làn sóng thảm sát của các tay súng định cư nhằm vào các thị trấn và làng mạc Palestine ngày càng trầm trọng.

Cái giá kinh tế của sự bóp nghẹt có hệ thống

Tháng 3/2025, nghiên cứu giám sát tại 14 chốt kiểm soát do Viện Nghiên cứu Chính sách Kinh tế Palestine (MAS) thực hiện đã đưa ra bức tranh định lượng: thời gian chờ đợi trung bình của xe cộ từ 15 đến 50 phút, các chuyến rời khi tỉnh Nablus bị chậm trễ trung bình 42 phút, tức tăng 77,9% so với thời gian hành trình ban đầu.

Nghiên cứu ước tính, những sự chậm trễ này tiêu tốn khoảng 191.146 giờ công mỗi ngày, tương đương thiệt hại kinh tế khoảng 2,8 triệu shekel mới (khoảng 764.600 USD), tức khoảng 62,2 triệu shekel mới mỗi tháng (khoảng 16,8 triệu USD). Các tài xế buộc phải đi vòng qua các chốt kiểm soát đã đóng, tiêu tốn thêm khoảng 71.000 shekel mới (khoảng 19.200 USD) tiền nhiên liệu mỗi ngày.

Ông Dweikat cho biết: "Thành thật mà nói, do những rào cản này, chúng tôi đã buộc phải hy sinh nhiều khách hàng ngoài thành phố Nablus. Chúng tôi hoạt động trong ngành sữa, một ngành rất nhạy cảm, đòi hi vận chuyển bảo quản lạnh, vì vậy thách thức đối với chúng tôi là vô cùng lớn."

Báo cáo của Al Jazeera chỉ ra rng kể từ khi cuộc chiến tại Dải Gaza bắt đầu, tỷ lệ thất nghiệp cao tại Bờ Tây (đặc biệt sau khi giấy phép lao động của người Palestine làm việc tại Israel bị đình chỉ) cộng thêm mức lương giảm sút, đã nghiêm trọng kìm hãm hoạt động kinh tế tại địa phương. Ông Dweikat thừa nhận: "Thật không may, trước tình hình kinh tế tồi tệ do suy thoái và co cụm, nhà máy đôi khi không thể chuyển phần chi phí gia tăng sang người tiêu dùng, bởi tình hình kinh tế vốn đã xấu đi."

Ông Mansour Aliwi, thương nhân buôn bán gia vị tại Nablus, đã mô tả thành phố này là "thành phố ma". Ông nói với Al Jazeera: "Cuộc khủng hoảng càng thêm sâu mỗi tháng, bởi Israel đóng cửa các cửa khẩu và chốt kiểm soát, cấm người Arab mang quốc tịch Israel vào Bờ Tây. Chúng tôi phụ thuộc rất nhiều vào lượng khách mua sắm từ vùng nông thôn và các làng, nhưng các chốt kiểm soát đã ngăn cản họ đến."

Bản đồ kinh tế bị phân chia cắt đứt

Theo Ủy ban Chống thực dân hóa và Kháng chiến, bức tường phân cách mà Israel bắt đầu xây dựng từ năm 2002 đã cô lập hơn 295 km vuông đất Palestine; nếu hoàn thành theo kế hoạch, nó sẽ cô lập 560 km vuông, gần bằng 9% tổng diện tích Bờ Tây.

Ông Jafar Sadaqa, phóng viên kinh tế Palestine, phân tích với Al Jazeera rằng trong ba năm qua, việc dày đặc hóa các chốt kiểm soát đã mang lại những hậu quả sâu rộng: doanh nghiệp phá sản, đóng cửa, hàng nghìn công nhân mất việc, t lệ thất nghiệp bị đẩy lên mức chưa từng có.

"Một nền kinh tế bị cắt đứt liên kết thì không thể xây dựng được." Ông Sadaqa nói, "Bờ Tây hoàn toàn tách rời khi Dải Gaza, cả hai đều bị bao vây và cô lập, không chỉ với nhau mà còn với thế giới bên ngoài." Ông bổ sung thêm, tổng thiệt hại mà các biện pháp này gây ra cho nền kinh tế Palestine thì khó có thể tính toán được – chúng không ch giới hạn ở những thiệt hại kinh tế trực tiếp do ngăn cản dòng chảy người và hàng hóa, sự tàn phá đồng ruộng và cơ s vật chất, mà còn bao gồm cả những cơ hội mà nền kinh tế Palestine bỏ lỡ trong việc tận dụng các nguồn lực tự nhiên và thương mại, cũng như khả năng phát triển quan hệ kinh tế khu vực và toàn cầu bị bịt kín hoàn toàn.