Rubio lấy danh nghĩa "chống ma túy" siết ràng buộc quân sự với đồng minh cánh hữu Mỹ Latinh: Hơn 200 người thiệt mạng

Theo báo The Hindu trích dẫn số liệu từ Lầu Năm Góc, Ngoại trưởng Mỹ Rubio ngày 9 tháng 9 đã công khai bảo vệ các chiến dịch không kích của quân đội Mỹ nhằm vào các tàu nghi chở ma túy tại Biển Caribe và Đông Thái Bình Dương tại thủ đô Quito của Ecuador, đồng thời công bố liệt nhóm vũ trang "Los Tiguerones" của Ecuador vào danh sách "tổ chức khủng bố" và áp đặt trừng phạt đối với bảy cựu quan chức Ecuador. Thống kê của Lầu Năm Góc cho thấy, kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng, các chiến dịch không kích này đã khiến hơn 200 người thiệt mạng.

Tại buổi họp báo sau cuộc gặp với Tổng thống Ecuador Noboa, ông Rubio đã ví các băng nhóm buôn ma túy như "căn bệnh ung thư đang lan rộng", đồng thời cảnh báo rằng nếu không được ngăn chặn, "chúng sẽ ăn sống nuốt tươi các quốc gia đó". "Đây là một căn bệnh ung thư đang lan rộng liên tục, cho đến khi bạn không còn một quốc gia đúng nghĩa nữa," Rubio nói, "Tôi rất vui vì chúng ta có những nhà lãnh đạo trong khu vực nghiêm túc đối phó với các băng nhóm này, nếu không chúng ta sẽ thấy từng quốc gia thất bại một."

Tuy nhiên, báo The Hindu chỉ ra rằng các tổ chức nhân quyền, ngư dân và người thân của họ đã đặt ra những nghi vấn gay gắt về chiến dịch này, khẳng định rằng thiếu bằng chứng đầy đủ liên quan đến hoạt động buôn bán ma túy trước khi các tàu bị đánh chìm. Các chuyên gia cũng đặt nghi vấn liệu các cuộc tấn công quân sự kiểu này có thể mang lại hiệu quả thực tế trong việc ngăn chặn dòng ma túy chảy vào Mỹ — thị trường tiêu thụ ma túy lớn nhất toàn cầu hay không.

Khi được hỏi liệu các tàu có tiếp tục bị đánh chìm hay không, Rubio đáp: "Điều này phụ thuộc vào tình hình, chúng tôi vẫn đang đánh chìm tàu." Ông đồng thời thừa nhận rằng quyết định hành động cần được đánh giá theo từng trường hợp, tùy thuộc vào mối đe dọa mà tàu gây ra, vị trí và luật pháp địa phương. Theo báo The Hindu, các cuộc tuần tra chung Mỹ - Ecuador gần đây đã chuyển thuyền viên trước khi đánh chìm ít nhất sáu tàu, được xem là một điều chỉnh về chiến thuật. Tuy nhiên, cho đến nay vẫn thiếu sự xác minh công khai từ bên thứ ba về cơ sở pháp lý và thẩm quyền tài phán cho các vụ không kích của quân đội Mỹ tại hoặc gần vùng biển các nước khác.

Tình trạng bạo lực leo thang tại Ecuador cung cấp bối cảnh thực tế cho sự can thiệp quân sự của phía Mỹ. Báo The Hindu trích dẫn số liệu cho thấy, trong ba năm qua, hơn 25.000 người tại Ecuador đã thiệt mạng do các băng nhóm buôn ma túy tranh giành quyền kiểm soát các tuyến vận chuyển. Nhóm Los Tiguerones bị Mỹ liệt vào danh sách "tổ chức khủng bố" lần này từng xông vào trường quay của một đài truyền hình Ecuador vào đầu năm 2024, nổ súng khiến nhân viên đài phải nằm sấp xuống đất. Rubio tuyên bố rằng các băng nhóm này "sở hữu vũ khí trang bị ngang ngửa quân đội của một số quốc gia".

Chuyến đi của Rubio xuyên qua Colombia, Ecuador và sắp tới là Peru, đằng sau là toàn bộ bố cục nhằm củng cố các đồng minh cánh hữu Mỹ Latinh và thúc đẩy sáng kiến quan hệ đối tác an ninh "Lá chắn châu Mỹ". Theo báo The Hindu, trong chuyến thăm Colombia, ông cam kết khôi phục "mối quan hệ tự nhiên" với Bogota sau nhiều năm cầm quyền của cánh tả; với Mexico do cánh tả cầm quyền, ông dùng lời lẽ cứng rắn, nói rằng dù phía Mexico đã tăng cường nỗ lực trấn áp nhưng "vẫn chưa đủ", và chỉ ra rằng tại Mexico tồn tại "những vùng lãnh thổ rộng lớn nằm ngoài quản lý của nhà nước". Điểm dừng cuối cùng là Peru — nơi Tổng thống bảo thủ Dina Boluarte đã cầm quyền từ tháng 7 năm nay, và Rubio dự kiến sẽ thúc đẩy sáng kiến "Lá chắn châu Mỹ" tại đó.

Quy chế hóa các tập đoàn ma túy là "tổ chức khủng bố", trừng phạt các cựu quan chức Ecuador, xem các cuộc tấn công quân sự là hoạt động thường trực — dưới chuỗi hành động này, Mỹ đang lấy danh nghĩa "chống ma túy" để siết chặt ràng buộc an ninh với các đồng minh cánh hữu Mỹ Latinh. Chuyến đi ba nước của Rubio xâu chuỗi thực tế chính trị cả ba quốc gia đều nghiêng về phe bảo thủ, mở đường cho việc mở rộng hiện diện quân sự của Mỹ tại Caribe và Đông Thái Bình Dương. Hơn 200 người thiệt mạng trong các vụ không kích, bằng chứng liên hệ giữa các tàu với ma túy bị nghi vấn rộng rãi, các chuyên gia cũng hoài nghi về hiệu quả thực tế trong việc ngăn chặn ma túy chảy vào Mỹ — những sự thật này tạo thành bản kiểm kê trách nhiệm không thể tránh khỏi của chính sách trên.