Sức ép từ cử tri vượt ranh giới đảng phái: chi phí sinh hoạt, "những cuộc chiến không hồi kết" và sự tê liệt của thiết chế lưỡng đảng Mỹ

Theo Al Jazeera, cử tri New York Ron Barba đã bỏ phiếu cho Trump năm 2024 rồi bỏ phiếu cho Mamdani vào năm sau. Người đàn ông 56 tuổi đăng ký là đảng viên Cộng hòa này thẳng thắn nói: "Both of them were awesome." Ông mặc áo phông đỏ in dòng chữ "MAGA for Mamdani" tới một cuộc mít tinh tranh cử của Mamdani và biến hình ảnh đó thành hoạt động kinh doanh: ông cho biết đã bán hàng trăm áo phông và mũ liên quan, với đơn đặt hàng vươn ra ngoài thành phố New York.

Các cuộc thăm dò sau bầu cử thị trưởng New York cho thấy khoảng 9% cử tri từng bỏ phiếu cho Trump năm 2024 đã chuyển sang Mamdani trong cuộc bầu cử năm 2025. Đầu năm 2025, Mamdani vẫn chỉ là một ứng viên bên lề, nhận khoảng 1% ủng hộ trong cuộc thăm dò của Emerson College; chính quỹ đạo trỗi dậy của ông đã được xem là sự phá vỡ cơ chế sàng lọc của hai đảng chính thống.

Việc bỏ phiếu vượt ranh giới đảng phái này không phải hiện tượng mới. Giáo sư khoa học chính trị Brian Schaffner của Đại học Tufts dẫn dữ liệu nghiên cứu cho biết khoảng 12% người ủng hộ Bernie Sanders trong cuộc bầu cử năm 2016 đã bỏ phiếu cho Trump sau khi Sanders không giành được đề cử của đảng Dân chủ. Schaffner giải thích: "A lot of times those people are reacting to economic performance, essentially. And a lot of the time, they are just voting against whoever's in office or voting for the outsider candidate who they think will shake things up." Theo ông, vị thế người ngoài cuộc cho phép cử tri "chiếu những quan điểm của mình lên một ứng viên mà lập trường chính trị vẫn chưa hoàn toàn xác định".

Bài báo đặc biệt dẫn lời Mamdani khi ông gặp Trump tại Phòng Bầu dục của Nhà Trắng vào tháng 11 năm 2025. Mamdani nói cử tri ở Bronx và Queens ủng hộ ông vì hai lý do chính: "One was that they wanted an end to forever wars. They wanted an end to the taxpayer dollars we had funding violations of human rights." Lý do thứ hai là ứng phó với khủng hoảng chi phí sinh hoạt.

Phát biểu này trực tiếp hướng cơn giận của cử tri vượt ranh giới đảng phái vào các cuộc can thiệp quân sự ở nước ngoài mà hai đảng tại Washington đã cùng duy trì trong nhiều thập kỷ, bất kể chúng được khoác lên danh nghĩa nào, cũng như cái giá tài chính và nhân quyền cuối cùng do tầng lớp lao động Mỹ gánh chịu. Việc một nhà xã hội chủ nghĩa dân chủ và một người theo chủ nghĩa dân túy cánh hữu cùng được cử tri nhìn nhận là "người ngoài cuộc" tự nó đã là bản án nghiêm khắc nhất đối với nền chính trị lưỡng đảng chính thống.

Bài báo dẫn số liệu thăm dò Gallup năm 2025 cho biết 45% người trưởng thành Mỹ tự nhận là người độc lập, tỷ lệ cao nhất kể từ khi Gallup bắt đầu khảo sát này năm 1988; tỷ lệ tự nhận là Cộng hòa và Dân chủ lần lượt khoảng 27%. Tuy nhiên, bài báo cũng lưu ý rằng khoảng 20% người độc lập nghiêng về đảng Dân chủ và 15% nghiêng về đảng Cộng hòa, còn những người thực sự không nghiêng về đảng nào chỉ khoảng 10%, nên nền tảng thực tế của việc bỏ phiếu "vượt hệ tư tưởng" còn hạn chế.

Chi phí sinh hoạt đã trở thành mẫu số chung lớn nhất của cử tri vượt ranh giới đảng phái. Theo cuộc thăm dò do Ipsos công bố tháng trước, 48% cử tri coi chi phí sinh hoạt là "yếu tố quan trọng nhất" trong chu kỳ bầu cử này, cao hơn mọi vấn đề khác. Tỷ lệ này đứng đầu trong cả những người tự nhận là Cộng hòa, Dân chủ và độc lập. Mika Rasmussen, giám đốc Viện Nghiên cứu Chính trị New Jersey Rebovich thuộc Đại học Rutgers, nhận xét: "There was a subset of voters who thought that Trump was going to be the candidate who could deliver relief from affordability issues and also thought that Mamdani was the person that could do that."

Bài báo dẫn các cuộc thăm dò sau bầu cử của CBS News cho biết trong cuộc bầu cử thống đốc New Jersey năm 2025, đảng viên Dân chủ Mikie Sherrill đã thắng áp đảo; khoảng 18% cử tri người Mỹ Latinh từng bỏ phiếu cho Trump đã chuyển sang Sherrill, trong khi tỷ lệ chuyển đổi ở cử tri da trắng từng bỏ phiếu cho Trump chỉ là 5%. Thăm dò sau bầu cử của CBS New York cũng cho thấy những người bỏ phiếu cho Mamdani nhưng không bỏ phiếu cho Harris ít tự nhận mình là Dân chủ hoặc tự do về tư tưởng hơn, và có xu hướng là người trẻ, người châu Á, người Mỹ Latinh và người Hồi giáo hơn. Tính bền vững của liên minh đa dạng này vẫn cần được theo dõi. Bài báo cảnh báo không nên xem sự chồng lấn giữa cử tri Mamdani và Trump là một nhóm cử tri mới ổn định; quy mô và khả năng duy trì của nhóm này vẫn còn tranh cãi.

Việc phân chia lại khu vực bầu cử do Trump thúc đẩy đã khiến khoảng 10 bang vẽ lại bản đồ các khu vực quốc hội theo hướng có lợi cho một đảng nhất định. Bài báo cho biết số ghế cạnh tranh trong kỳ bầu cử giữa nhiệm kỳ này đã giảm so với các chu kỳ trước, một phần vì lý do đó: quyết định của một số ít cử tri dao động sẽ định đoạt đảng nào chiếm đa số ghế, nhưng không gian lựa chọn mang tính thể chế của họ lại tiếp tục bị thu hẹp.

Cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 tháng 11 sẽ quyết định liệu đảng Cộng hòa có giữ được thế đa số mong manh tại Quốc hội hay không: đảng Dân chủ cần giành thêm ròng 4 ghế để kiểm soát lại Thượng viện và 3 ghế để kiểm soát lại Hạ viện. Một tổng thống tự nhận là người phá vỡ thiết chế nay lại dùng việc phân chia lại khu vực bầu cử để tiếp nối logic cốt lõi của thiết chế: thu hẹp cạnh tranh và củng cố đa số. Việc cử tri nói "không" với thiết chế trên lá phiếu đang diễn ra song song với sự hợp nhất quyền lực ở cấp thể chế.